Krasicki, Ignacy Kuglarze Bajki nowe Goliński, Zbigniew Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Niedziałkowska, Marta Gałecki, Dariusz Fundacja Nowoczesna Polska Oświecenie Epika Bajka Przypowieść Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kuglarze-bajki-nowe http://www.polona.pl/dlibra/doccontent2?id=3044 Ignacy Krasicki, Bajki, oprac. Zbigniew Goliński, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków, 1975 Domena publiczna - Ignacy Krasicki zm. 1801 1872 xml text text 2007-11-29 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/2985.jpg Magic bokeh!, kevin dooley@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/2985 Ignacy Krasicki Bajki nowe Kuglarze Czary, Pozory, PrawdaDosyć się to często zdarza:/ Bywa kuglarz nad kuglarza./ Jeden z nich, a jest niemało,/ Żwawo i śmiało/ Pokazywał, co może:/ Zjadał łyżki i noże,/ Z gałek ciasta robił grosze,/ Karty przemieniał w kokoszekokosz (przestarz.) --- kura, kwoka.;/ Co chciał, stawiał, i co chciał, zmykałzmykać --- tu: ściągać, ukrywać, usuwać.,/ Usta kłódkami zamykał,/ Kuropatwy robił z chleba;/ Zgoła był takim jak trzeba:/ Bawił, dziwił od tygodnia./ Wszedł drugi i powiedział: «Ja się zowię zbrodnia»./ Rzekł zatem do pierwszego: «Kolego i bracie!/ Na rzemiośle się nie znacie!/ A wy, co mnie widzicie,/ Patrzcie, cuda ujźrzycie,Lustro/ Oto zwierściadło,/ Co wszystko zgadło»./ Zbliżył się szpetny --- ujźrzał postać miłą,/ Przyszedł garbaty i garbu nie było;/ Każdy z pociesznympocieszny --- tu: pocieszający. odszedł zadatkiem:/ Kto nie miał zębów --- znalazł dostatkiem,/ Poczerniałe/ Były białe;/ Stara baba będąc młodą/ Pocieszyła się urodą./ Wszyscy sprawcę uwielbiali,/ Wszyscy razem zawołali:/ «Oto zwierściadło,/ Co wszystko zgadło»./ Dał lichwiarzowi w rękę pełen kaszy garnek:/ Skoro wziął, tyle groszy było, ile ziarnek:/ Glina postać przybrała okutej szkatułki:/ Otworzył stratnystratny --- utracjusz, marnotrawca., znalazł pozew i pigułkipigułki --- tu: z trucizną.,/ Rzucił; porwał ją złodziej i brzęczała złotem,/ Ale gdy odbił zamek z niezmiernym łoskotem,/ Przestraszył go natychmiast widok niespodziany:/ Złoto znikło, znalazł się stryczek i kajdany./ PanStawił butelek parę szampańskich;/ «Oto --- rzekł –-- ekstraktekstrakt (z łac.) --- wyciąg, streszczenie, tu: treść, istota. obietnic pańskich»./ Zrazu nic w nich nie było./ Coś się potem zjawiło./ A to coś jak się zaczęło burzyć,/ Mieszać, przewracać, pienić i kurzyć,/ Szelest zrobił się wielki,/ Pękły obie butelki.../ I znowu nic nie było./ Gdy to wszystkich dziwiło,/ Jakieś dziwackie jął odprawiać szepty,/ Jak grad na stolik leciały recepty./ Wziął jedną zdrowy, czytał i słabo mu było:/ Wziął chory, nic nie znalazł i to uleczyło./ Spazmatycznaspazmatyczny --- tu: chory na spazmy; była to dolegliwość częsta czy wręcz ,,modna" w XVIII w., m. in. W. Bogusławski napisał komedię Spazmy modne (Lwów, 1797), co tam stała,/ To na swojej wyczytała:/ «Chcesz nie być chora,/ Strzeż się doktora!»/ Zmienił modne kornety w worek wypróżniony,/ Zrobił pierścień z pszenicy, a kufel z karbonykarbona --- skarbona../ Zadziwili się wszyscy, on rzekł: «To jest fraszka!»/ Młodość, PieniądzDał młodemu trzos złota, została się flaszka.Dworzanin/ Postrzegł w ciżbie dworaka, dał mu pęcherz z złotem,/ Kazał ścisnąć, natychmiast, niespodzianym zwrotem/ Odmieniwszy postawę prostąprosty --- tu: prostacki, niewykwintny. i obrzydłą,/ Wystrzelił jak z harmaty i wydał kadzidło./ Czary, Prawnik, Sąd, Sędzia, Bogactwo, Bieda, PieniądzWziął fascykułfascykuł --- zwój papierów, dokumentów. od jurystyjurysta --- prawnik.,/ Dmuchnął --- został piasek czysty./ Z piasku owego zaraz bicz ukręcił,/ Z bicza kałamarz, a gdy w nim coś zmęcił,/ Ujźrzeli w rękach swoich za taką robotą:/ Ten, co miał sprawę --- piasek, co w niej gadałco w niej gadał --- tu: obrońca sądowy. --- złoto./ Sędziemu dwa pęcherze dał od zapozwanych,/ Obydwa były pełne papierów pisanych./ Pękł, co był ubogiego, skoro go wymienił,/ Bogacza w ważny wekselważny weksel --- weksel wiele ważący, tj. na wielką sumę. zaraz się przemienił./ A wszyscy zawołali z daleka i bliska:/ «To mi to pęcherz, gdy kto na nim zyska!»/ «Chcecie wiedzieć --- rzekł dalej --- jak przemysł rzecz mnoży?/ Niech z was każdy w ten worek pieniądze położy»./ Stosując się do rozkazu/ Napełnili go do razu./ On się pokłonił, podskoczył, wykrzyknął,/ Brzęknął pieniędzmi, rozśmiał się i zniknął.