Krasiński, Zygmunt Psalmy przyszłości redaktor merytoryczny Kopeć-Gryz, Aleksandra 2021-10-26 Wiersz Romantyzm Liryka Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Uniwersytecką w Toruniu z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Biblioteki. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci pol Fundacja Nowoczesna Polska Zygmunt Krasiński, Poezje Zygmunta Krasińskiego, Biblioteka pisarze polskich, t. 3, Lipsk 1873. Domena publiczna --- Zygmunt Krasiński zm. 1859 1930 http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci-psalm-wiary http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci-psalm-nadziei http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci-psalm-milosci http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci-psalm-zalu http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci-psalm-dobrej-woli https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/Jan_Styka_Polonia_poczt%C3%B3wka_fragment.jpg Polonia (reprodukcja obrazu, pocztówka barwna, Wydawnictwo Salonu Malarzy Polskich w Krakowie), Jan Styka, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/6338 https://wolnelektury.pl/media/book/pdf/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci.pdf ISBN-978-83-288-6443-6 ISBN application/pdf https://wolnelektury.pl/media/book/epub/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci.epub ISBN-978-83-288-6444-3 ISBN application/epub+zip https://wolnelektury.pl/media/book/mobi/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci.mobi ISBN-978-83-288-6445-0 ISBN application/x-mobipocket-ebook text DCA FS.DL-PL 1DTP 3MN Zygmunt Krasiński Psalmy przyszłości Dam chwałę Bogu; prawdę powiem; niech boli, jako chce! Teofil Szemberg, Wyprawa na Wołoszczyznę Psalmy przyszłości to cykl poetycki napisany w latach 40. XIX w. (1844--1848), zawierający konserwatywny program polityczno-społeczny zaprojektowany dla Polski pod zaborami. Zygmunt Krasiński, obserwując wrzenie w ówczesnej Europie, w której porządkowi Świętego Przymierza przeciwstawiały się siły rewolucyjne, obawiał się zarówno wchłonięcia instytucjonalnego Polski przez trzy sprawnie funkcjonujące państwa zaborcze, jak również --- postępowych zmian w społeczeństwie polskim, grożących unieważnieniem roli jego własnej klasy. Aby do swego sposobu myślenia przekonać możliwie najszerszą rzeszę odbiorców, Zygmunt Krasiński obrał formę wielopłaszczyznowo perswazyjną, wykorzystując uświęcenie i uproszczenie. Z jednej strony sięgnął gatunku psalmu (o proweniencji biblijnej) i przyjął ramę religijną dla prezentowanych poglądów, z drugiej strony w szczególnie ważnych fragmentach swego przekazu zastosował krótkie, dobitnie rymowane wersy, które zdają się stworzone do skandowania, wznoszenia haseł. Pierwsze trzy utwory, wydane w 1845 r., stanowiły w zamyśle program dla społeczeństwa polskiego wpisany w schemat chrześcijańskich cnót teologicznych. W liście z 29 kwietnia 1844 r. do jednego ze swych stałych korespondentów, Adama Sołtana, Krasiński pisał, streszczając nurtujące go wówczas idee: ,,Wiarę trzeba mieć w przeszłość, nadzieję w przyszłość, a miłość w każdym czynie teraźniejszym, czyli w życiu! Miłość najwyższą jest, bo jest czynem!". Ponieważ w owym czasie dyskusje światopoglądowe odbywały się niejako poprzez usta poetów, wypowiedź Krasińskiego doczekała się odpowiedzi. Podanie jako artykułu wiary przeszłości Polski (oczywiście świetlanej) oraz próba zamaskowania konfliktów klasowych refrenowym śpiewem o cudzie miłości między polską szlachtą i polskim ludem spotkały się z krytyką w opublikowanej anonimowo i bez wiedzy autora Odpowiedzi na Psalmy przyszłości Juliusza Słowackiego. Poetycka ta odpowiedź (znana także p.t.: Do autora trzech Psalmów) powstała na gorąco, na przełomie lat 1845--1846, tuż po ukazaniu się pierwszych trzech utworów cyklu Krasińskiego: Psalmu wiary, Psalmu nadziei i Psalmu miłości. W 1848 r., w momencie bezimiennej publikacji odpowiedzi Słowackiego, w dysputę zdążyły już niejako włączyć się fakty historyczne: mianowicie wydarzenia rabacji galicyjskiej. Uważając je za proroczo przepowiedziane przez siebie, Zygmunt Krasiński z trudem tuszuje poczucie triumfu politycznego słowami ubolewania w Psalmie żalu. Ten ostatni utwór, wraz z Psalmem dobrej woli, dopełnia całości cyklu, która została opublikowana w 1850 r., gdy adwersarz dyskursu, Słowacki, spoczywał już na paryskim Cmentarzu Montmartre. Wydawane pod pseudonimem Spirydion Prawdzicki, a dopiero od 1874 r. jawnie pod nazwiskiem autora, Psalmy przyszłości stanowią poetycki zapis historiozoficznych idei Zygmunta Krasińskiego, w tym mesjanistycznych wizji Polski jako ,,córki Boga", jako narodu-wcielenia Chrystusa pośród narodów europejskich, jako ucieleśnienia wartości chrześcijańskich. Piękną tę postać wszakże Polska utrzymać może w mniemaniu konserwatywnego poety-myśliciela jedynie pod warunkiem zachowania nieskalanej czystości politycznej, polegającej głównie na uchronieniu się od rewolucji społecznej i zachowaniu wiodącej roli szlachty. Informacja o dokonanych zmianach redakcyjnych Poprawiono błędy źródła. Przywrócono é w wygłosie wszędzie tam, gdzie wystepuje rym z ,,i". Wszędzie, gdzie nie narusza to brzmienia wiersza, współcześniono fleksję przymiotników, zaimków, liczebników i imiesłowów przymiotnikowych w N. i Ms. Poprawiono interpunkcję, pisownię łączną i rozdzielną, wielką i małą literą, pisownię joty itp. Przy podejmowaniu decyzji redaktorskich teksty sprawdzono i porównano z wydaniem: Zygmunt Krasiński, Dzieła literackie, oprac. P. Hertz, t. 1, PIW: Warszawa 1973. Przykłady zmian w poszczególnych tekstach cyklu Psalmów przyszłości: Psalm wiary: Ś. > Św.; Korynthian > Koryntian, któremi > którymi, niemi > nimi; módz > móc; jeźli > jeśli; Choć coraz bliższej, on równie daleki! > Choć coraz bliższy, On równie daleki! Psalm nadziei: duch święty > Duch Święty, Ewangelja > Ewangelia; a plemiona > o plemiona. Psalm miłości: moderca -> morderca (bł. źródła), Chociażbym > Choćbym, Koryntjan > Koryntian, Szata polski > Szata Polski, Duch święty > Duch Święty, Duch Chrystusa > duch Chrystusa; By kat > Jak kat, Alpejskich > alpejskich, Śródziemnych > śródziemnych, Francuskiem > Francuskim itp.; każdem > każdym, Lud marny > Lud martwy, jedyną tą koroną > jedyną tu koroną; Jeźli > Jeśli. Psalm żalu: modliwą > modlitwą, Lecz wiem, że wściekła zwycięztwa godzina > Lecz wiem, że wszelka zwycięstwa godzina, Pzeszłości > Przeszłości, Zczerwiona > Sczerwieniona, śmiertelny był > śmiertelny pył (bł. źródła); ciemnie > Ciemnie, zorzę > Zorzę, Jechowa > Jehowa, Ah > Ach, Polskie > polskie, padną > spadną, akkordu > akordu; Ach! idea --- i zwierzęta > Ach! idee --- i zwierzęta; Arcy-światła > Arcyświata, z męczarni > z męczarń (rytm); po wszem-lazurze > po wszem lazurze; ześlizgnął > ześliznął; spojrzysz > spójrzysz, Katilina > Katylina, nagrobek > nadgrobek, Czychają > Czyhają; rossyjskiego > rosyjskiego. Psalm dobrej woli: zdjąć nam czoła > zdjąć nam z czoła, zadnieje > już dnieje (bł. źródła); Po nad > Ponad, w okół > wokół, świętemi > świętymi, sprosne > sprośne, władcę > władzcę; Jeźli > Jeśli, Cherub > cherub, Serafów > serafów, Trój-kata > Trójkata.