Krasiński, Zygmunt Psalm miłości Sekuła, Aleksandra Kopeć-Gryz, Aleksandra http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci 2021-12-17 Wiersz Romantyzm Liryka Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Uniwersytecką w Toruniu z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Biblioteki. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/krasinski-poezje-psalmy-przyszlosci-psalm-milosci/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Zygmunt Krasiński, Poezje Zygmunta Krasińskiego, Biblioteka pisarze polskich, t. 3, Lipsk 1873. Domena publiczna --- Zygmunt Krasiński zm. 1859 1930 https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/Jan_Styka_Polonia_poczt%C3%B3wka_fragment.jpg Polonia (reprodukcja obrazu, pocztówka barwna, Wydawnictwo Salonu Malarzy Polskich w Krakowie), Jan Styka, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/6338 text Zygmunt Krasiński Psalm miłości Choćbym mówił językami ludzkimi i anielskimi, a miłości bym nie miał, stałem się jako miedź brząkająca albo cymbał brzmiący. Choćbym miał proroctwo i wiedziałbym wszystkie tajemnice i wszelką umiejętność i choćbym miał wszystką wiarę, tak, żebym góry przenosił, a miłości bym nie miał, nicem nie jest. Św. Paweł, List do Koryntian, rozdz. XIII, 1--2Choćbym mówił językami (...) --- we współczesnym tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia: ,,Gdybym mówił językami ludzi i aniołów, a miłości bym nie miał, stałbym się jak miedź brzęcząca albo cymbał brzmiący. Gdybym też miał dar prorokowania i znał wszystkie tajemnice, i posiadał wszelką wiedzę, i wszelką [możliwą] wiarę, tak iżbym góry przenosił, a miłości bym nie miał, byłbym niczym" 1 Kor 13, 1--2. Przeciw piekłu podnieść kord!/ Bić szatanów czarny ród!/ Rozciąć szablą krwawy knut/ Barbarzyńskich w świecie hord!/ Lecz nie nęcić polski Lud,/ By niósł Szlachcie polskiej mord!/ Marne wrzaski --- próżne mowy ---/ Z krwi i z błota stary świat!/ My do innych idziem lat,/ Promień z Niebios spadł już nowy! Dziecko, Gniew, Kondycja ludzka, WolnośćGdy z kolebki duch się budzi,/ Niemowlęctwem wolnych ludzi/ Gilotyna i grabieże!/ Dzieciom luby wściekły gniew!/ I w wylaną, bratnią krew/ Wierzą, ciemne, w ślepej wierze!/ Nie wolności dotąd człowiek,/ To wolności wstało zwierzę!/ Lecz czas łuskom odpaść z powiek ---/ Czas już przejrzeć Boga wolę!/ Czas anielski podjąć trud,/ Czas odrzucić wszelki brud,/ I tym samym znieść niewolę! --- CzynNie jest czynem --- rzeź dziecinna!/ Nie jest czynem --- wyniszczenie! / Jedna prawda boska, czynna,/ To przez miłość przemienienie!/ Cud, Polska, Szlachcic, Chłop, Lud, NaródJeden tylko, jeden cud:/ Z Szlachtą polską --- polski Lud,/ Jak dwa chóry --- jedno pienie! ---/ Wszystko inne --- złudą złud!/ Wszystko inne --- plamą plam!/ I Ojczyzna tylko tam! ---/ Polak, Polska, Naród, Zbawienie, Szlachcic, Chłop, Dusza, CiałoJeden tylko, jeden cud:/ Z Szlachtą polską --- polski Lud./ Dusza żywa z żywym ciałem/ Zespojone świętym szałem;/ Z tego ślubu jeden Duch,/ Wielki naród polski sam,/ Jedna wola, jeden ruch,/ O! zbawienie tylko --- tam! --- Szatan, Rosjanin, Rosja, ZłoKto chce iskier z czarta kuźni,/ By przepalić czarta moc,/ Ten świat w gorszą wpycha noc,/ Ten mądrości wiecznej bluźni. ---/ Choćby nie był Moskal rodem,/ Ten Moskalem stał się z ducha,/ Ten mongolskich natchnień słucha ---/ Moskwa-piekło mu narodem. --- Szata Polski nieskalana,/ Przenajczystsza i świetlana ---/ Jak niewinność trudu trudów,/ Jako odkup wszystkich Ludów/ Dotąd w Polski grobie leży! ---/ Ten, kto wzniesie pierwszy rękę,/ By śnieg zetrzeć z tej odzieży,/ Kto przemieni w zbrodnią --- mękę,/ Kto przekuje w nóż kajdany,/ A nie w szablę --- ten przeklęty! ---/ Tego straszna gna pokusa ---/ Ni mu rozwój światów znany --- / Ni objawion mu Duch Święty,/ Ni pamiętan duch Chrystusa! ---/ On bez myśli, on bez serca ---/ W Boga skarbcach nic nie kupi ---/ On nieszczęsny i on głupi,/ Jak kat każden i morderca! Przemoc, WładzaGdy zstępują w świat geniusze,/ Innym sprawę wiodą torem!/ Nikt przez mordy i katusze/ Nie był wieków Dyktatorem!/ Raczej żyją niebezpiecznie,/ Raczej w końcu giną sami,/ Lecz zwycięstwo ich trwa wiecznie ---/ A z nich żaden się nie splami/ Terroryzmem --- by do szaty/ Purpurowej brał szkarłaty/ Z braci swoich zżętej głowy ---/ --- Ani Cezar stary w Rzymie!/ Ani Francji Cezar nowyFrancji Cezar nowy --- Napoleon Bonaparte, który podobnie jak Gajusz Juliusz Cezar w staroż. Rzymie zyskał wysoką pozycję jako dowódca wojskowy w republikańskim państwie, a następnie przejął pełnię władzy; po przejęciu władzy dyktatorskiej Napoleon w 1804 koronował się na cesarza Francuzów.!/ Każde krwawe w dziejach imię,/ Ach! nosiła mierna dusza!/ Słaby tylko rzeź wybiera:/ Czy mu imię jest --- MariuszaMariusz, właśc. Gajusz Mariusz (156--86 p.n.e.) --- rzymski wódz i mąż stanu, przywódca stronnictwa ludowego (popularów), krewny Gajusza Juliusza Cezara; siedmiokrotny konsul, zwyciężył Jugurtę, Teutonów i Cymbrów, zreformował armię rzymską, m.in. dopuścił do służby wojskowej proletariuszy, wyposażając ich na koszt państwa i zapewniając im niewielki żołd, co nadało wojsku charakter zawodowy i silniej związało je z wodzem; jego konflikt z Lucjuszem Korneliuszem Sullą w 88 p.n.e., wkroczenie Sulli z wojskiem do Rzymu i wymordowanie przeciwników, a następnie zbrojne opanowanie miasta przez Cynnę i Mariusza i kolejne czystki zapoczątkowały serię wojen domowych, które ostatecznie doprowadziły do upadku systemu republikańskiego.,/ Czy mu imię --- RobespierraRobespierre, Maximilien de (1758--1794) --- jeden z przywódców Rewolucji Francuskiej, czołowa postać klubu jakobinów; Robespierre'a zwykło się uznawać za symbol krwawego terroru i dyktatury rewolucyjnej. ! Szlachcic, Chłop, Polak, Naród, Lud, Walka, Ofiara, Walka klasW poświęcenia świętej dumie/ Poprowadzi Lud do bitwy,/ Kto prowadzić Lud ten umie:/ Szlachta Polski --- Rusi --- Litwy!/ Pierśże czyja kwitnie w blizny?/ Kto się palił wciąż ofiarą/ Na ołtarzach tej Ojczyzny?/ Kto nad Ludu błędną marą,/ Nad przepaścią ciemną jeszcze,/ Skrzył się cały w żary wieszcze?/ Kto sam z władz swych się rozbierał,/ Narodowi pootwierał/ Przyszłe, wielkie bytu niwy?/ Ani kupcy --- ni Żydowie ---/ Ani mieszczan też synowie ---/ Lecz ród szlachty nieszczęśliwy! ---/ Ród, co nie znał z wrogiem mirumir (daw.) --- pokój.,/ Żniwem trupim ścinan w boju,/ Lub zapędzan do Sybiru ---/ Oni tylko --- dotąd oni,/ Z Polską w sercu --- z mieczem w dłoni ---/ Dniem i nocą bez pokoju! Któż zachwycon zdarzeń ściekiem,/ Nie popełnił nigdy winy?/ Chyba jeden --- ten Jedyny,/ Co był Bogiem a Człowiekiem!/ Jakiż naród --- jakiż stan ---/ Wiekże jaki z czystym czołem/ Krzyknąć może: «Jam Aniołem!/ Jam nie zadał drugim ran!» Grzech, PolitykaLecz się grzechy mazać winny,/ Gdy z grzesznika człowiek inny/ Wylatuje śród cierpienia ---/ Tak jak Feniks, co się zmienia ---/ Nieśmiertelny --- śród płomienia!/ A wyleciał ptak ten nowy,/ Syn zbudzonych z snu rozbiorem!/ Ani zasnął ojców wzorem!/ Zjeżył skrzydła --- ścisnął szpony ---/ I w powietrzu gryzł korony,/ Berła, miecze i okowy,/ Które trzyma ptak dwugłowy! Szlachcic, Polak, Polska, Lud, Dusza, Ciało, Konflikt, Walka, Walka klasWszędzie, wszędzie na planecie/ Braci moich ryty ślad!/ Wy go słówmi nie zmażecie,/ Bo tchnie w dziejach Boży ład!/ Ich za Polskę --- ścigał świat,/ Ich za Polskę --- męczył kat ---/ Nie od wczoraj --- od lat wiela/ Pierś im palił skwarny brzeg ---/ Lub krył oczy wygnań śnieg/ I więziła Cytadela! Na alpejskich skał wyżynie,/ Po śródziemnych fal błękicie,/ Na italskim Apeninie,/ Na hiszpańskich Sierrówsierra (hiszp.) --- łańcuch górski. szczycie,/ Na germańskich niw równinie,/ Po moskiewskich wszystkich lodach,/ Na francuskim każdym polu,/ Po wszech ziemiach --- po wszech wodach,/ Sieli przyszłej Polski siew/ Boże ziarna --- własną krew ---/ --- I wy syny tego bólu! --- Tam Lud święty, Szlachta święta/ Nie kto inny --- prowadziła! ---/ A ją natchnień wiodła siła;/ Bez niej dzisiaj wam by pęta/ Ducha żarły, a nie ciało ---/ Bo Lud martwy sam --- to mało ---/ Ogrom leży, a bez czucia ---/ Jeszcze trzeba iskry z nieba,/ A nie z ziemi do rozkucia/ Marzącego w śnie olbrzyma ---/ I bez Szlachty --- Ludu nié ma! Z życiem wiernie przechowanem/ Ona stoi na mogile,/ W której zmartwychwstańców tyle! ---/ Ona Ludu dziś kapłanem!/ Dzierży w ręku moc ofiary ---/ Gróźb nie lęka się ni kary ---/ Bo zdeptała świat wasz stary,/ Świat zawiści --- mordu --- ciemna --- / W którym tylko moc ujemna./ Wie się ona przeznaczoną/ Do noszenia tu korony!/ Lecz jedyną tu koroną/ Wylać Ducha na miliony!/ Ciało, Dusza, DarCiałom wszystkim rozdać chleba ---/ Duszom wszystkim --- myśli z nieba!/ Szlachcic, Bóg, Droga, CzynNic nie spychać nigdy w dół,/ Lecz do coraz wyższych kół/ Iść przez drugich podnoszenie ---/ Tak Bóg czyni we wszechświecie!/ Bo cel światów --- szlachetnienie! Wy, co wyższe zniżać chcecie,/ Patrzcie! patrzcie! --- Od kamienia/ Jak stopniami Pan przemienia/ Duchy stworzeń. --- Zrazu senny/ Wszczątek życia, aż powoli/ Wydobędzie się z niewoli,/ --- Walka trudna i trud boli ---/ Lecz podnosi się kształt zmienny ---/ Wreszcie przywian Duch z daleka/ Wdziewa na się pierś człowieka. ---/ Głaz, kwiat, zwierzę śniły z cicha ---/ On ku niebu pnie już głowę ---/ Do Aniołów pieśnią wzdycha/ Między gwiazdy eterowe! Obraz świata, Stworzenie, Kondycja ludzka, Szlachcic, Polak, Zwierzę, Chłop, KonfliktWszystko, wszystko, wiecznie, wszędzie/ Rwie się w górę z Bożej myśli!/ Z wiecznym Bogiem ten nie będzie,/ Kto inaczej świat swój kryśli!/ Kto nie zszlachcić naród cały,/ Lecz chce szlachtę zedrzeć z chwały ---/ Może chwilkę w gruzach siędzie,/ Braci schłopi lub obali ---/ Lecz nie wzniesie Ludu daléj. ---/ Bo wszechświata prawom wbrew/ Sennych zbudzi nie na ludzi ---/ Zbudzi sennych na zwierzęta! ---/ Miastomiasto (daw.) --- tu: zamiast, miast. świateł wielkiej burzy/ Ujrzy ziemskiej dno kałuży/ I w niej polską, spiekłą krew!/ --- To nie polskie będą święta! Powiedz orle! orle mój!/ Białoskrzydlny, niezmazany,/ Skąd tych czarnych myśli rój?/ One rosną --- gdzie kajdany!/ NiewolaAch! niewola sączy jad,/ Co rozkłada Duchów skład!/ Niczym Sybir --- niczym knuty/ I cielesnych tortur król!/ Lecz narodu duch otruty ---/ To dopiero bólów ból! --- Szatan, Ojczyzna, MorderstwoWiecznie stoi Przywłaszczyciel/ Przed wszystkich oczyma! ---/ Tym, że stoi, już kusiciel:/ --- Chyba Boga nié ma! ---/ Sprosnościami hydnej dumy/ Pomięszał rozumy!/ Rozwiązuje sam sumienia,/ Przez ogrom cierpienia!/ Sieje kłamstwo i ciemnotę,/ Zmieni zbrodnią --- w cnotę!/ Bohatyrów on przekaci/ Na trupach ich braci!/ On przyuczy dzieci małe/ Wierzyć w mord jak w chwałę!/ Wezmą sztylet mdłe panienki,/ Jak różę do ręki!/ Powie siostra: «Bracie, weź,/ Bo zbawieniem rzeź!!»/ Oszaleją, jego szałem/ Rozwściekną --- wścieklizną!/ Jak on będą --- piekłem całem,/ Nie niebem, ojczyzną! --- Polska, Polak, Szlachcic, CnotaPrecz tym złudom, o ma Święta!/ Złej godziny to są mary!/ Ty zostaniesz niedotknięta!/ Ty nie zbędziesz dawnej wiary,/ Że ten tylko więzy przetnie,/ Kto namaszczon cnoty znakiem;/ Że na ziemi być Polakiem/ To żyć bosko i szlachetnie! Niechaj szepczą jezuity,/ Niechaj wrzeszczą demagogi,/ Że cel wielki a ukryty/ Odwszetecznia podłe drogi ---/ Że przypadków idąc kołem,/ Wolno w bagna zajść szatana!/ Potem dusza w nich skąpana/ Znów odnajdzie się aniołem ---/ Że się zmaże hańby kartę!/ Że królestwo Boże z czarta ---/ Że wszechdobro --- złego warte,/ Że wszechmiłość --- zbrodni warta! Zwierzę, AniołPrecz tym złudom, o ma Święta!/ A otacza cię ich wiele ---/ Wszystkie świata chcą zwierzęta/ W zwierzę zmienić cię, Aniele!/ Polska, Chrystus, Religia, PolitykaU stóp świętych twej Golgoty/ Wszystkie złości zgromadzone!/ Wszystkie fałsze i ciemnoty ---/ Wszystkie czarne wieku Duchy!/ Ci z nożami --- ci z łańcuchy --- / A chcą wszystkie mąk koronę/ Zwiać ci z czoła w piekieł stronę ---/ Byś zmartwychwstań wielkim czynem/ Nie zabłysła Serafinem! ---/ By krwi twojej i łez strugi/ Nie mieszkały w przyszłym niebie!/ By się na nic nie przydało/ Chrystusowe w tobie ciało,/ Umęczone po raz drugi!/ By z najdroższej Panu --- z ciebie,/ Pozostała w dziejach świata/ Jakaś brudna tylko szata ---/ By ty znikła --- ty, zbawczyni,/ Córko Boża, ty --- daremno ---/ I w sławiańskich niw pustyni/ Już na wieki było ciemno! --- Jakież straszne ich postaci,/ Tych kuszących bezbożników!/ Tysiącami wściekłych ryków/ Proszą ciebie o mord braci!/ Inni każą w imię Cara/ Wierzyć tobie --- żeś ty mara!/ Kościotrupie u nich lice ---/ UpiórBoże! Boże! --- to upiory/ Z smętarzowejsmętarzowej --- w oprac. P. Hertza: cmentarzowej. wyszłe nory! ---/ Wąż, WrógW oczach żądła --- nie zrzenice ---/ Pod żebrami serca nié ma ---/ W miejscu serca wąż się zżyma/ I wyłażą z piersi gady,/ Wszystkie hańby --- wszystkie zdrady ---/ Obrzydliwym gnąc się ruchem,/ Każda wije się łańcuchem,/ Z drugą wiąże się w przestrzeni!/ Już się coraz bardziej zbliża/ Tłum plugawy ten do ciebie!/ Łańcuchami żmij złączeni,/ Do twojego idą krzyża, / Co na wzgórzu, w czystym niebie./ Już stanęli --- wznoszą głowę ---/ Plwają śliny swe nieczyste/ Na twe ciało promieniste,/ Zarzucają z wężów wieńce/ Na przebite twoje ręce,/ Na twe stopy marmurowe!/ Oni ciebie by rozdarli,/ Ciebie przyszłą --- ci z przeszłości ---/ Ciebie żywą --- ci umarli,/ Co nie wejdą do twych włości! --- Polsko moja! Polsko święta!/ Nad zwycięstwa stoisz progiem;/ Kres to męki twój ostatni!/ Niechaj tylko uwydatni,/ Żeś wszechzłego wiecznym wrogiem!/ Potem prysną śmierci pęta/ I ty będziesz wniebowzięta,/ Bo aż w śmierci byłaś z Bogiem! Gdy ostatnia chwila/ Zgon w życie przesila,/ Najsroższy bój!/ Szloch zwątpień --- jęk skargi/ Jęczą mrące wargi ---/ O! Boże mój! --- W męczeńskiej twej sile/ Pokonaj tę chwilę,/ Ten zwycięż ból ---/ A wstaniesz na nowo,/ A wstaniesz Królową/ Sławiańskich pól! --- Moskiewskie mamidła/ Obietnice, sidła/ Nie zwodzą już! / Dziesięć Ludów czeka/ Na myśl --- lub człowieka ---/ Myśl twoja --- tuż! --- Bóg, Naród, Idealista, Samobójstwo, Krew, Konflikt wewnętrznyNie zsamobójczona,/ Z własną krwią u łona,/ Przed Bogiem stań!/ By wziął cię z kolei/ W poczet swych idei,/ Tych świata pań! --- Car, Rosja, Choroba, Śmierć, Polska, KonfliktDziś wschodni ląd/ Dwóch bójką wiar ---/ --- Ty i Car. ---/ Car, życia trąd ---/ Ty, życia prąd,/ Ty, życia dar! Niech miłośnie/ Jak ku wiośnie/ W twą patrzą twarz!/ Bądź mistrzynią,/ Co krzywości/ Świata prości;/ Przewodczynią/ Wszechmiłości! Grzech wszelki maż ---/ Łzę wszelką susz ---/ Depcz ziemski szał ---/ Rządź światem dusz,/ Gardź państwem ciał. ---/ Nieś dech Pana,/ Nieskalana/ Żadnym kałemkał (daw.) --- błoto, nieczystości.!/ Ludy z trzody/ Stwórz w narody: / Stań nad niemi/ Ich na ziemi/ Ideałem! Szlachcic, Chłop, Polak, Broń, ZłoPrzeciw piekłu podnieść kordkord (daw.) --- pierwotnie krótki miecz a. długi nóż, ogólnie: broń sieczna.!/ Bić szatanów czarny ród!/ Rozciąć szablą krwawą knut/ Barbarzyńskich w świecie hord!/ Lecz nie nęcić polski Lud,/ By niósł Szlachcie polskiej mord!/ Jedno tylko, ach! zbawienie,/ Jeden tylko --- jeden cud:/ Z szlachtą polską --- polski Lud,/ Jak dwa chóry --- jedno pienie! --- Polska, Zbrodnia, OdrodzenieHajdamackiehajdamacki --- przym. od rzecz. hajdamaka: buntownik, uczestnik któregoś z powstań chłopskich na Ukrainie w latach 1730--1770. W polskiej literaturze: rozbójnik, okrutnik; w tradycji ukraińskiej: bojownik o wolność, bohater narodowy. rzućcie noże/ I oszczerstwa, i bluźnierstwa!/ By Carycy w grobie kości/ Nie skleiły się z radości,/ Trup nie parsknął w śmiech szyderstwa! Hajdamackie rzućcie noże,/ By nie klęły na was wieki,/ Że cel wieków --- znów daleki!/ Żeście w dumie --- żeście w szale/ Przewrócili losów szale/ I rozbili się na skale,/ Kędy wiecznie się wyrodni/ Rozbić muszą --- bo na zbrodni! --- Hajdamackie rzućcie noże,/ Jeśli w głębi serca wiecie,/ Że w planetyplanety tego (daw., r.m.) --- dziś popr. D. lp: planety tej (r.ż.). tego dzieje/ Pan wciąż z niebios myśl swą sieje./ --- Nie przypadek rządzi w świecie ---/ Nikt nie stawia gmachu z błota/ I najwyższy rozum --- cnota! --- Hajdamackie rzućcie noże!/ Bo gdy miną fale godzin,/ Co nas dzielą od odrodzin,/ Będzie Polska zmartwychwstała/ Wszystkich zbójców przeklinała!/ --- Tamci lepsi --- i mniej śmieli,/ Skradli ziemię --- czci nie tknęli,/ Sławy wieków nie zatarli!/ Niech głos Ludów to opowie!/ My jaśnieli, choć umarli,/ Jako jaśnią aniołowie! Chłop, Państwo, PolskaHajdamackie rzućcie noże!/ A gdy zagrzmi --- o żniw porze,/ Wtedy naprzód --- w imię Boże!/ Bierzcie szable --- sierpy --- kosy ---/ Dać żniwiarzom wszystkim grunt ---/ Rozpłomienić święty bunt./ Lecieć będą, lecieć kłosy,/ Ziemię zbroczy gęsty wróg,/ Twierdz i więzień prysną mury ---/ Duchem zatlon, ogrom zgorze/ Jak suchego siana stóg!/ A patrzący wiecznie z góry/ Nie odwróci twarzy Bóg!