Korotyński, Wincenty http://www.wolnelektury.pl/lektura/korotynski-czem-chata-bogata-tem-rada Figlik mojego dziadka Kozioł, Paweł Choromańska, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Romantyzm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska. Utwór powstał w ramach konkursu "Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013", realizowanego za pośrednictwem MSZ RP w roku 2013. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie "Współpraca w dziedzinie dyplomacji publicznej 2013". Publikacja wyraża jedynie poglądy autora i nie może byc utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/korotynski-czem-chata-bogata-tem-rada-figlik-mojego-dziadka http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=30419 Wincenty Korotyński, Czema chata bogata, tem rada. Kilka poezyj Wincentego Korotyńskiego, nakł. J. Krasnosielski Księgarz, Wilno 1857. Domena publiczna - Wincenty Korotyński zm. 1891 1962 xml text text 2013-07-17 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/2500.jpg Somewhere to Sit - Sierra Nevada., Lenny Montana@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/2500 Wincenty Korotyński Czem chata bogata, tem rada Figlik mojego dziadka giest -> gest/ bojka -> bójka Pro publico bonoPro publico bono (łac.) --- dla dobra publicznego.... Mój dziadek (niechaj mu światłość świeci)/ Był i po mieczupo mieczu --- w linii męskiej. i po kądzielipo kądzieli --- w linii żeńskiej./ Szczeryszczery (daw.) --- prawdziwy. karmazynkarmazyn --- szlachcic z prawem do noszenia karmazynowego żupana., człek od Waszeci;/ Przódkowie jego w bójkach słynęli ---/ I on ku temu zawsze był gotów,/ I dużo szramówszramów --- dziś popr. forma D.lm: szram. miał na łysinie,/ Nawet z węgierska znał po łacinie;/ Lecz --- nie wiem za co --- w zbiorze Klejnotów/ Jego szanowne miano nie słynie. Raz, gdy wspomnieniem bójek, biesiadek,/ Wieczne mu chmury z czoła zegnano,/ Wesołym gestem przyzwał mnie dziadek,/ Ja osiodłałem jego kolano,/ A on mi prawił taki wypadek: Szkoła, Ucieczka,,Dawno to było, lepszymi laty ---/ CiołekCiołek --- herb Stanisława Augusta Poniatowskiego. się rozsiadł na tronie Piasta,/ A w starym Barze konfederaty,/ A w kraju obcy żołdak się szasta./ Mnie wówczas szkolnym karmiono pyłem;/ Lecz Mars pomazał Muzeczkom plany:/ Bowiem praeruptus animopraeruptus animo (łac.) --- gwałtownego ducha. byłem,/ To jest, w gorącej wodzie kąpany./ Więc wziąłem na kiełwziąć na kieł --- (o koniu) ponieść.: bądź zdrów, Alwarze!/ Cichaczem zbieram swoje manatki,/ Kęs chleba, soli --- w jednej czamarzeczamara (daw.) --- męskie okrycie wierzchnie. ---/ Szabelka przy mnie --- czmychnąłem z klatki. Dzień prawie cały biegłem bez ducha/ Przez rowy, lasy, kwitnące niwy;/ Aż głód zawzięty, w gardle posucha/ Dały mi wiedzieć, żem przecie żywy./ Tedy do siebie przyszedłem wreszcie;/ Lecz kapsakapsa (z czes.) --- kieszeń. chora, a głód uciska,/ A tu do Baru mil ze trzydzieście,/ A tam, co poczniesz sam bez koniska?/ Krótko, gorąco --- widzę najjaśniej;/ Ściska za serce troska zajadła;/ Chciałem już wracać --- kiedy, jak w baśni,/ Biała przedemną chatka usiadła./ Prawda, że młynka coś nie wywija,/ Wkoło murawa, schludny podwórek:/ Więc dla odwagi --- Zdrowaś Maryja,/ I het do chatki na podwieczórek. W chacie staruszka, cudo kobiéty,/ Wita pątnika ludzkiemi słowy;/ Gdy mi Abaddon, czart pospolity,/ Trefnytrefny (daw.) --- tu: żartobliwy. swój kruczekkruczek --- sztuczka. wsadził do głowy. A trzeba wiedzieć, że u nas w szkole./ Miało swą łyżkę każde pacholępacholę (daw.) --- dziecko, chłopiec.. Więc gdy mi prawi: że mąż leśniczy/ Gdzieś za borsukiem po nocy brodzi;/ Że jej Marysia, kwiatek dziewiczy,/ Czysta oskoma dla wszystkiej młodzi;/ PodstępGdy mnie pociesza wżyciu sierocém/ Dobrą otuchą zieleńszej doli ---/ Ja do niej rzekłem tollere vocemtollere vocem (łac.) --- podniósłszy głos.:/ ,,Dajcie jeść, matko, tylko bez soli!/ Każdemu jakąś cząstkę sądzono:/ Bóg daje łyżkę na moję dolę./ Przynieś potrawę nieosoloną;/ Ja swoją łyżką wnet ją osolę;/ Choćby jak trawa była, mospanie,/ Zmieszam ją tylko --- słoną się stanie!" Jęłająć (daw.) --- zacząć. się krzątać babka ruchawa;/ Ja do tłomoka skoczyłem żwawie, / Łyżkę do ręki --- sól do rękawa,/ Mieszam potrawę, i baśniębaśnię --- dziś popr. forma B.lp: baśń. prawię:/ ,,Że przeznaczenie (cześć mu i dzięki)/ Nie tylko w łyżce cuda zawarło,/ Lecz królom Gallów wlało do ręki,/ By swym poddanym leczyli gardło./ A jak ów kamień, co rubin zową/ Przez wieki płonąc, ognia nie traci,/ Toż samo z łyżką i z ręką ową ---/ Zysk wiekuisty dla ludzkiej braci". Patrzy się na mnie, dziwi babula,/ Ja kończę baśniębaśnię --- dziś popr. forma B.lp: baśń., z rękawa solę.../ Wyszło --- accepit fidem fabulaaccepit fidem fabula (łac.) --- opowieść zyskałą wiarę../ To jest, staruszkę wywiodłem w pole./ Wraz targ o łyżkę --- po krótkiej chwili/ Schwyciłem za nią piękne talary;/ Ale do Baru za to przybyli/ Gorący chłopiec i konik kary. KlęskaPoszliśmy w taniectaniec (daw.) --- omowne określenie na bitwę. --- rotati polirotati poli (łac.) --- gdy obracały się bieguny (Abl. abs.).,/ Płacili dług swój i krwią, i pracą;/ Lecz Bóg tak zechciał w świętej swej woli,/ Że w końcu bić się nie było za co... Skoro wróciłem --- pomnę jak dzisia ---/ Wrazwraz (daw.) --- zaraz. do leśniczych poszedłem z kieską.../ Tam... co to gadać!... owa Marysia/ To twoja babka, moja praleskopraleska --- pierwiosnek; tu wyraz użyty pieszczotliwie.!"