Korczak, Janusz Bezwstydnie krótkie Makaruk, Katarzyna> Kotwica, Wojciech Kopeć, Aleksandra Choromańska, Paulina 2017-03-01 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) we współpracy z Biurem Rzecznika Praw Dziecka na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/korczak-bezwstydnie-krotkie Fundacja Nowoczesna Polska Biuro Rzecznika Praw Dziecka Domena publiczna - Janusz Korczak zm. 1942 2013 Janusz Korczak, Bezwstydnie krótkie, Towarzystwo Wydawnicze, Warszawa-Kraków 1926. https://pl.wikisource.org/wiki/Bezwstydnie_kr%C3%B3tkie Dwudziestolecie międzywojenne Epika Nowela xml text text pol http://wolnelektury.pl/media/book/pdf/korczak-bezwstydnie-krotkie.pdf ISBN-978-83-288-0376-3 ISBN application/pdf https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/korczak-bezwstydnie-krotkie.html ISBN-978-83-288-1411-0 ISBN text/html http://wolnelektury.pl/media/book/txt/korczak-bezwstydnie-krotkie.txt ISBN-978-83-288-2366-2 ISBN text/plain http://wolnelektury.pl/media/book/epub/korczak-bezwstydnie-krotkie.epub ISBN-978-83-288-3372-2 ISBN application/epub+zip http://wolnelektury.pl/media/book/mobi/korczak-bezwstydnie-krotkie.mobi ISBN-978-83-288-4458-2 ISBN application/x-mobipocket-ebook https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7716.jpg Lulu and Alva Schön at Lunch, Charles Demuth, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7716/ 1DTP 3MP FS.WL-N Zbiór króciutkich nowelek (a raczej mikrodialogów) opublikowany przez Korczaka w 1926 roku. To osobliwe dziełko o charakterze satyrycznym zawiera fragmenty rozmów, jakie mogli prowadzić Polacy w połowie lat dwudziestych XX wieku. Często pozbawione puenty dialogi zaświadczają o uprzedzeniach, hipokryzji, dulszczyźnie oraz ignorancji obywateli II RP. Zdradzają powszechną mizoginię, niechęć do mniejszości, arystokratyzm i antydemokratyzm. Te w zasadzie pozbawione odautorskiego komentarza (jeśli pominąć ogólną ramę kompozycyjną) migawki z międzywojennego życia wydają się niepokojąco aktualne w swej treści, nawet jeśli uznamy, że ostrze satyry Korczaka uległo gdzieniegdzie stępieniu. Uwspółcześnienia pisownia łączna / rozłączna: odrazu > od razu, nie wart > nie wart, nietylko > nie tylko, nie całe > niecałe, napewno > na pewno, wogóle > w ogóle, niema > nie ma; wprowadzono rozłączną pisownię cząstki -by po zaimkach, np. tybyś > ty byś, skądby > skąd by pisownia wielką / małą literą: żyd > Żyd, niemiec > Niemiec (i inne nacje); wprowadzono pisownię małą literą po dwukropku (Ale słuchaj: margrabina). pisownia joty: idjota > idiota, zorjentować > zorientować, autonomja > autonomia itp. pisownia poszczególnych wyrazów: bronzy > brązy, wytłomaczyć > wytłumaczyć. fleksja: mojem > moim, czem > czym. interpunkcja: usunięto przecinki po wyrażeniach typu ,,w dodatku"; usunięto przecinki w zestawieniach typu ,,chyba że", ,,tylko że"; usunięto przecinki przed ,,jak" i ,, niż" niewprowadzającymi zdania (Mówię ci[,] jak uczciwy człowiek; Wolę jednego gospodarza[,] niż dziesięciu); usunięto przecinki przed "albo"; usunięto przecinki przed pauzą (np. Kto będzie bydło pasał, krowy doił, kartofle kopał [,] ---); usunięto przecinek przed wyrażeniem porównawczym: Patrz tylko[,] jak ja; usunięto przecinek w wyrażeniu "cicho[,] sza"; wstawiono przecinki przed ,,i" w wyliczeniach (np.: i mądry, i wykwalifikowany); wstawiono przecinki, żeby rozdzielić zdania złożone (Ma, na co zasłużył); wyodrębniono przecinkami wtrącenia (np. Ale skąd się, u licha, dowiedział?; A jak ma, jucha, dowody...); usunięto pauzę na końcu wypowiedzi (No, Francuzi, Anglicy, Niemcy. [---]); usunięto pauzę przed nawiasem ([---] (Jeszcze tylko ci, co byli zapisani. Jeden się nawet zrzekł)) usunięto pauzę po dwukropku (Jeszcze: [---] ,,przedpotopowe pojęcia") usunięto cudzysłów przy nazwie marki (Ergo) uzupełniono kropki na końcu zdania (np. Ale i Wyspiański niczego). w celu rozjaśnienia sensu wypowiedzi dwukropek w zdaniu ,,Bagatela: nawet nie całe pięćset" zamieniono na przecinek, a w zdaniu ,,No tak: z chłopcami" --- na pauzę. Janusz Korczak Bezwstydnie krótkie a) Pisać? (szkoda czasu). b) Czytać? (kino --- kryzys książki). c) Wydawca się krzywi (papier --- druk). d) Zresztą czytelnik sam... Bezwstydnie krótkie (nowele). --- Ależ to głupiec. --- Wiem. --- Nie ma żadnych kwalifikacji. --- Wiem. --- W dodatku niezupełnie, jakby to --- no, niezupełnie pewny człowiek. --- Wiem. --- Takie odpowiedzialne stanowisko. --- A masz pan innego kandydata? --- Innego? --- No przecieprzecie (daw.) --- przecież. --- tak od razu --- z miejsca. --- Aha: no to wiedz pan, że ze względów taktycznych, dla dobra stronnictwa, on musi tymczasem być i mądry, i wykwalifikowany, i najzupełniej pewny. --- Tymczasem. Zobaczy się, co dalej. --- Chyba że tak. --- Mówię ci jak uczciwy człowiek: on niewart pomocy. Sam sobie winien. Mógł mieć. --- No, ale jak się uparł, że mu nie wypada, to wybacz. --- No, ale tak go zostawić? On zawsze był przecie dziwak. --- Nie dziwak, ale dureń. Wiesz, co mi wtedy powiedział? ,,Ja kraść nie będę". --- Rozumiesz: wszyscy mogą, tylko nie on. --- Wiesz przecie: nigdy nie liczył się ze słowami. --- Ale ja się liczę i grosza mu nie pożyczę. Dosyć! Ma, na co zasłużył. --- Więc nie oddał? --- Lepiej jeszcze. Pożyczył znów 300 złotych. --- Idiota jesteś. --- Ależ poczekaj: jakajaka --- dziś popr.: jakaś. ty w gorącej wodzie kąpana. --- No więc gadaj. --- Od razu ostro wsiadłem. A on: ,,czy się zapieram --- jak tylko będę miał --- jak będziesz w potrzebie, też pomogę". I powiada: ,,napadłeś na mnie". --- A ty? --- Mówię mu, że jak żyję, na nikogo nie napadałem, tylko żeby zwrócił. A on: ,,Pożycz mi jeszcze 300, to --- już razem". --- I pożyczyłeś? --- A co miałem robić? Mówił, że ma nóż na gardle. --- Idiota jesteś. --- Rzeczywiście. Ciekaw bardzo jestem, co ty byś na moim miejscu zrobiła? Miał nóż na gardle. --- Powiadam ci: boki zrywać. --- No, nie wierzę. --- Głupia jesteś. Wracam właśnie od nich. --- Ale skąd się, u licha, dowiedział? --- Ba. Kiedy dostał ostatni anonim, poleciał z nim do biura detektywów. --- Daj pokójdaj pokój --- dziś popr.: daj spokój., bo pęknę. Do biura detektywów? No i co? --- No nic. Powiedzieli, że tak. Więc naprzódnaprzód --- tu w znaczeniu: najpierw. miał jego zastrzelić, potem siebie, siebie i ją, ją i siebie, a potem przebaczył. --- A ona? --- Ona mu przyrzekła, że ostatni raz. --- I uwierzył? --- Nie tylko on, ale ona, ona sama uwierzyła. I to jest najkomiczniejsze. --- Skąd wiesz? --- Mówiła mi. Wracam właśnie od nich. On zapłakany, ona zapłakana. Jak w romansie dla młodzieży. --- Co też to się dzieje na świecie. --- Pomyśl tylko: w dzisiejszych czasach... Idź do nich, przekonasz się... Warto!... Seks--- Zwyrodnienie? No dobrze. Niech sobie będzie zwyrodnienie. --- Lesbijska? Dobrze. Niech będzie, jaka chce. Ale zlituj się, człowieku, ja się tylko pytam: czym? --- No --- czym? I jak ich dwie, to kto, jak? Musiałeś się przesłyszeć albo zażartowali z ciebie. Kuszenie, Żona, Kradzież--- To i ty kradnij. --- Nie umiem, Ewuniu. Ani ojciec, ani dziad. --- Spróbuj, Adasiu. Widzisz przecie. Czy ja wyrzucam pieniądze? --- A czyż ja mówię? --- Nie mogę końca z końcem. Życie brzydnie. Dzieciska się marnują. Spróbuj także. Dlaczego inni? --- Nie kuś mnie, kobieto... A jak jeszcze imię stracę? Pomyśl tylko: sąd --- śledztwo --- prokurator. --- Pro-ku-ra-tor. Za nic. --- No nie. Ja tylko tak. Ślubowałam, to będę wiernąbędę wierną --- dziś raczej: będę wierna. --- choćbyś nawet tam i został do końca uczciwy. --- No, uściśnij mnie. Przytul mnie przynajmniej, Adasiu. --- Oooch, Boże! Duma, Pozycja społeczna, Honor--- Powiadam ci: tak spodlałem w tej naszej demokratycznej, tak do cna schamiałem, że jak mnie w tramwaju jaki obdartus albo Żyd potrąci --- już nawet nie odczuwam potrzeby wyrżnięcia go w pysk. Rozumiesz: nawet potrzeby... Usunę się --- i nic... --- A ty co? --- Ja? No powiedziałem jej, jak należy. Że jest żoną, matką. Do czego to podobne? Powiedziałem, że kobieta powinna się szanować. Że jeśli w rodzinie moralność już tego, to wszystko zginie. --- Powiedziałem, że --- bo ja tam pamiętam --- do rozumu, do serca przemówiłem. Długo mówiłem. --- No, a ona? --- Powiada, że teraz taka moda, że wszystkie --- kto ich tam zrozumie. Musi przecież coś wiedzieć, kiedy mówi. Teraz naprawdę trudno się dogadać. Tak się coś wszystko pokotłowało, pokiełbasiło po tych wojnach. Moda na zdradzanie. Pierwsze słyszę. --- To tak? Więc na to nasi bohaterowie krew przelewali, żebym w niemodnym kapeluszu chodziła? Na to zerwali kajdany, żeby żona urzędnika niepodległej w zeszłorocznych sukniach na pośmiewisko się wystawiała? Ty barbarzyńco, najeźdźco, ty okkupańcieokkupańcie --- zniekształcona (być może pod wpływem francuskiego occuper) forma słowa ,,okupant".! --- Dlaczego wyraźnie nie powiedzą? To wolno, tego nie. Temu wolno, temu nie. Do wczoraj było wolno, od dziś nie. --- Józef za to samo nic, a Karol w kozie. --- Władek przed rokiem jeszcze nic, a Paweł już dziś w pace. --- Franek we Lwowie nic, a Filipowi w Warszawie wytoczono sprawę. A potem się dziwią, że jest zastój. --- Ludzie się boją, nie mogą się zorientować. --- Nie każdy chce zaraz, żeby o nim gazety smarowały. Bo żeby choć pisać zabronili. Ale nie. Pierwszy lepszy pismak weźmie i dopiero będzie cię szkalował. A jak ma, jucha, dowody, to i sąd nie pomoże. Jakie sądy, taka to i cała... Nie darmo Niemcy --- jakże to: ,,Polnische Bruderschaft". --- Wiem --- wszystko wiem. Ty mi kurierkową wiedzą nie zaimponujesz. --- Tylko że dawniej kłanialiśmy się jednemu. Albo Niemcowi, albo Moskalowi. A teraz wszystkim: i Czech, i Moskal, i Niemiec, i Włoch, i Anglik, i Turek. Przecież nawet mamy posła w Palestynie też. --- Ja bym tym parchulom posłów jeszcze opłacał. --- Wolę jednego gospodarza niż dziesięciu. --- Tak. --- Bój się Boga, przecież inni też. --- Kto: inni? --- No, Francuzi, Anglicy, Niemcy. --- Powiadasz, że inni? --- Więc co z tego? Widocznie chcą. Widać im tak dobrze. A ja nie chcę --- i basta. Basta --- rozumiesz --- baaaassssta! --- A czy czasem nie ona właśnie ukradła? --- Ależ sąsiedzie, co też sąsiad? Gdybyście widzieli, jak szukała. Łzy miała w oczach. --- Musiałem ją uspokajać. --- Mówi: ,,tak mi przykro, że akurat ze mną". --- Może udawała? --- Cóż znowu. Najwyżej 20 lat --- dziecko prawie. Skąd by taka przewrotność? --- Po nich wszystkiego się można spodziewać. --- Ja wiem. Ale nie ona. Tak się do mnie tuliła. ,,Wsią pachniesz" --- mówi. --- I w głowę --- i w oko (,,w oczko", mówi), i w twarz, i w szyję... --- Podejrzane, sąsiedzie. Przecież my już nie tacy młodzi. --- Mówiła, że młodych nie lubi, bo natrętni. Zresztą --- 50 lat --- to jeszcze nie tego --- nie taki znów wiek! --- A ile było w portfelu? --- Bagatela, nawet nie całe pięćset. --- Sama nie wiem, jak to się stało. Zaraz na dworcu. Taki uprzejmy. Pyta się: do kogo, po co? Powiada, że trzeba być bardzo ostrożną. Aż żenująco usłużny. --- Już nawet nie jak znajomy, ale --- przyjaciel. --- Ten kapelusz on mi właśnie doradził. --- Ale pomyśl: przecież to jednak okropne. --- Ja też mu tak powiedziałam. Bo trzeba ci wiedzieć, żem zaczęłażem zaczęła --- dziś raczej: że zaczęłam. strasznie płakać, aż mnie wodą cucił. I tak właśnie mówię: ,,to przecież okropne". --- A on? --- Tak się jakoś naiwnie uśmiechnął i mówi: ,,A cóż w tym złego, żeśmy wymienili kilka serdecznych wyrazów?". --- Kilka --- --- serdecznych --- --- wyrazów? Dziwna doprawdy ta Warszawa. Trzeba się będzie wybrać. Nauka, Pozycja społeczna--- Dobrowolnie? --- Nie. --- Co to, to nie. Na kryminały dam, ale nie na szkoły. --- Dosyć! --- Żeby chamom do reszty we łbach poprzewracać. --- Powszechne nauczanie! --- A do gnoju, psi synu. --- Kto będzie bydło pasał, krowy doił, kartofle kopał --- profesory? --- Seminaria, psiakrew: agitatorów tylko. --- Widły, hyclu, nie gazetę. W pysk, nie wybory. --- Ja mam do tego paskudztwa rękę przykładać? --- Kryminał --- i owszem, ale nie szkoły. --- Na mnie możecie nie liczyć. --- A ile wam tam brak jeszcze do tej waszej --- szkoły? --- Mogą sobie, panie dzieju, robić, co chcą. I ludowładztwo, i żydowładztwo, nawet komuniści, owszem. --- Mnie nic do tego. Mamy prezydenta, mamy ministrów, sejm. Płacą im: niech rządzą. Po mojemu głupio, ale trudno --- widać tak ma być. --- Ale na moich śmieciach: ja pan. I tu niech mi się nie wtrącają. Demokracja? --- Dobrze. --- Ale jeszcze nie u mnie. --- Może ja głupi, może nie taki znów głupi. --- Ale dopóki ja żyję... panie dzieju --- niech oni mi swoich porządków --- tu --- nie --- bo stracę wreszcie cierpliwość. Kłótnia, Mąż--- No już dobrze --- dobrze. Zmarnowałem ci życie. Dobrze. Źle zrobiłaś, że wyszłaś za mnie. Dobrze. Jesteś nieszczęśliwa. Nie rozumiem ciebienie rozumiem ciebie --- dziś popr.: nie rozumiem cię.. Jestem egoista, tyran. Zgoda. --- Ale musisz chyba przyznać, że zupa jest przydymiona? --- Jakże? Na wspólnika brać notorycznego złodzieja? --- Mój kochany, znam go lepiej niż ty. I mogę cię zapewnić, że nie tylko nie jest notoryczny, a właśnienie tylko nie jest notoryczny, a właśnie --- dziś popr.: ale właśnie. --- wprost odwrotnie --- to jest nieskazitelnie uczciwy złodziej. I właśnie takiego nam potrzeba. Nie wolno się do ludzi uprzedzać. A ty zaraz: notoryczny... Jak się chce robić interesy, nie można się bawić w grę słów... Notoryczny... Myślałby kto... --- Bo właściwie nawet nie wypada, żeby panna z dobrego domu urodziła nagle dziecko. --- Po pierwsze: nie nagle. A po drugie: po co zaraz dziecko? --- W Paryżu jest doktór, który tam coś szczepi małpom i wcale dzieci nie mają. --- Człowiek majętny, na stanowisku. --- Dlaczego by nie miał pojechać z nią do Paryża? --- A ja --- będę się mogła nawet wystarać o paszport ulgowy. --- Zobaczysz, że będzie dobrze. --- Boję ja się tego dobrego. Tajemnica--- Pan nie wierzysz? --- I ja nie wierzyłem. --- Ale są. --- Wiem na pewno. --- Już dawno. --- Wtedy nazywali się --- wolnomularze. --- Tylko panie, ani słówka. Nie wolno o nich. Ani mru-mru. --- Wszystko --- oni. --- Wojna --- masoni. --- Dolar --- masoni. --- Jakaś tam, panie, heca --- masoni. Tylko, na miły Bóg, ani słowa, że ja to panu... Bo sprzątną... Uważasz pan? --- Sprzątną bez pardonu. --- I nikt się nie ośmieli nawet --- dać znać do komisariatu. --- Otrują i --- cicho sza. Utopią --- i sza. --- Panie kochany, człowiekowi włosy dęba stają. --- Więc co robić? --- Nic. --- Sza! Życie każdemu miłe. Pozycja społeczna--- Doprawdy --- niesprawiedliwi jesteśmy. Że mogą się ubrać w brylanty, smacznie zjeść i siedzieć w loży --- nawet tego im nie użyczyć? Toć oni, niebożęta, nic innego nie mają. --- Zresztą: ich to tak jeszcze bawi. Córka, Wychowanie, Przemiana, Praca, Obyczaje--- No właśnie: wróciłam późno. Więc co? --- Z chłopcami! --- No tak --- z chłopcami. --- Dosyć tej opieki! --- Bylem na czas przyszła do biura. --- A mama mi może zabroni? --- Jestem na posadzie. Jestem niezależna. --- Może mam się kłaść do łóżka z kurami --- z maszyną do pisania? Chce mnie mama wtrącić w perwersję? Dobre sobie. --- --- --- Przestań się dąsać, matulu. --- Jak będziesz grzeczna, i ciebie wprowadzę w świat. Sztuka--- Wyspiański? Owszem. Ale słuchaj: margrabina. Niewidoma córka. --- I on się poświęcił. Potem ona go z takiego niebezpieczeństwa. A żebrak był spadkobiercą tego, co na galerach. --- Spotkali się i dopiero zaczął ją całować. Takie piękne. --- Płakałam. Śnił mi się. --- Jaki szlachetny! --- Bo gdyby nie (zapomniałam --- jakieś takie włoskie imię), gdyby nie ten łotr, mogli sięgdyby nie ten łotr, mogli się --- dziś popr.: mogliby się. jeszcze w pierwszym tomie pobrać. Tyle cierpieć: dwa tomy. --- Ale i Wyspiański niczego. --- Ależ to oszustwo. --- Niech i tak będzie. --- Więc? --- Więc ideały, mój kochany, dobre dla pensjonarek. A ty jesteś przecież mężczyzną. W twoim wieku trzeba się już zacząć szanować. Nie wolno się kierować fantazjami. --- Więc mam okradać Polskę? --- A kto ją ma okradać, jeśli nie my? Wolisz może, żeby Żydzi? --- Ani my, ani oni. --- Dzieciak jesteś. Stary dzieciuch. Wstydź się. --- Powiadam mu: stać cię, to używaj. Pyta się --- jak, co? Więc ja: wszystko. --- Samochód --- gramofon --- kino --- szampan --- foxyfox, foks (daw.) --- tu: fokstrot. --- jazzyjazzy --- dziś: jazz. --- czekolada --- karty --- trotytroty --- niejasne; być może jest to druga część słowa ,,fokstroty". --- filantropia --- pijamapijama --- dziś: piżama. --- zegar z dewizą złotą --- obrazy ręczne --- portrety olejne --- bomboniery --- bukiety --- brązy --- psy --- kobiety. Co najdroższe! A on nie: mówi, że trzeba oszczędzać. No i leży. I gdybym go nie uprzedzał. Ale mówię: ,,Patrz tylko jak ja". --- No i co? --- Ano nic. Ja mam, a on... Szkoda, bo dobry nawet, tylko lekkomyślny chłop. --- Oszczędzał. --- No i co? --- A uprzedzałem --- mówiłem. Antysemityzm--- Powiadasz: handel --- Już myślałem nawet. --- Ale patrz: przyjdzie ci Żyd i masz z nim jak równy z równym. Zacznie się z tobą targować. Powie, że drogo, że mu się nie podoba. A ty nic: przecie to klient. Musisz być dla niego uprzejmy. --- No bo klient. --- Zrozum tylko: nie wolno ci go wziąć za kark i na cztery wiatry. Nie wolno ci nawet tupnąć nogą i posłać do cholery. Ani: ,,parchu jeden", ani ,,Żydzie parszywy". Nic --- kundmankundman (daw.) --- klient.. --- Niee, to nie dla mnie. Już myślałem. --- Mylisz się, mój kochany. Wcale nie bankructwo. Nie płacę, bo nie mam. Jak będę miał, zapłacę. Bankructwo --- to zupełnie co innego. --- Bankrutują, proszę ja ciebie, Żydzi, bo na bankructwach zarabiają. Nie my. --- Ale ty przecież masz i nie płacisz? --- Przepraszam cię. Nie mogę w okresie ekonomicznego kryzysu zostawić siebie i rodziny bez grosza. To nie znaczy bankrutować. Nie mam na zapłacenie. To chyba wystarcza. Interes--- Wolę Żyda. Tak. Będę to głośno mówił. Niech wiedzą. Żyd zarobi, ale i mnie da. --- Żyd za mądry, żeby puścić z torbąpuścić z torbą --- dziś popr.: z torbami.. --- Jeżeli oszuka, przynajmniej nawymyślam od złodziei --- pijawek. --- Nasz gorszy. --- Okradnie, a ty milcz. --- Jeszcze obrażony. --- Nie wiem, czy mu za mało. Wygląda, że z łaski okradł. --- Głośno będę. Kogo się mam bać? --- Powiedział na dodatek, że nie mam głowy do interesów. --- Ja nie, a on ma. Złodziej --- szuja --- mądrala. I co mu powiem: Żyd? --- Nie. --- Zaciśnij zęby i milcz. Ładne czasy... Rosjanin--- Wcale nie barbarzyńcy. Mieli kulturę. Pamiętasz polowanie z Francewym? Zwyczajny żandarm. A co za zakąski! Kawior łyżkami. Łosoś. --- No, nie żandarm. Pułkownik. --- Nawet, proszę cię, tylko podpułkownik. No --- a żona Prykowa? Pamiętasz? Co tu gadać. --- Nie było wcale tak źle. --- Dopóki się w parlamenty nie zaczęli bawić. --- Potem, rozumie się. --- Ale w każdym razie nie to, co teraz. --- A w Rosji jak było? --- A co mnie to wtedy obchodziło? Żeby nawet ludożercy. Do nas przysyłali, co mieli najlepszego. --- Rubel był rubel. Wiedziałeś, co masz. --- A szaszłyk barani może zły? Daj ty mi spokój. Kultura była... A teraz?... --- Dopiero ja. --- Wstaję i powiadam: ,,Proszę o głos". --- Uważasz: w kwestii formalnej. Musieli mi dać. Powiadam: ,,Panie przewodniczący, proszę poddać pod głosowanie mój wniosek". --- Od razu zrobiło się cicho. --- Patrzą. --- No i dopiero ja: ,,Proszę pod głosowanie mój wniosek, żeby przerwać dyskusję". --- Zaraz, proszę cię, głosowanie. --- I przeszło. (Jeszcze tylko ci, co byli zapisani. Jeden się nawet zrzekł). --- Gdyby nie ja, byliby całą noc. --- Potem, proszę cię, do knajpy. --- Zdrowie moje pili. --- Owszem --- bardzo... Nie można powiedzieć... I zarząd nawet owszem. --- Nie, że mnie także, tylko w ogóle... Pozycja społeczna--- Taka scenka. --- Przed kasą kolejową. --- Tylko pan słuchaj. --- Nic nie przesadzam. --- Bilety kupują... Stoją: jakichś trzech obdartusów --- młodzik --- Żydówka --- dopiero za nią kapitan wojsk polskich --- Żyd --- potem chłop, ksiądz, znów odrapaniec, za nim staruszka w żałobie i tak dalej. A milicjant stoi i pilnuje porządku. Żeby, broń Boże, nie inaczej, tylko właśnie tak. Mnie to niby nie obchodziło, bo ja przy innej kasie. Ale panie --- jak w febrze. --- No i co zrobić? --- Nie mogę. --- Wolę u siebie w domu. Wolę nie patrzeć. Żeby mnie ozłocili, więcej nie pojadę. --- Brrr! --- On ma przekonania. Uważasz? Taki mleczakmleczak --- tu: młodzik., smyk, gołowąs. Przekonania. Powiedział mi: ,,średniowiecze". --- Ja ci, kundlu, średniowiecze. --- Uniwersytet! --- Chcesz, dobrze. --- Miej przekonania, kiedyś mądry. Ale ani szeląga. Precz z moich oczu! --- Powiada, że trzeba szanować. --- Nie on moje, tylko ja jego. --- Szkoda, że kija nie miałem pod ręką. --- Powiada jeszcze: ,,przesądy". --- Trzeba tylko było posłuchać. --- Jak na wiecu. --- Szkoda, że pasa nie miałem. Ja bym mu i przekonania, i średniowiecze, i przesądy. --- Jeszcze: ,,przedpotopowe pojęcia". --- Już nie pamiętam nawet. --- Ach, ty kundlu! --- Nie mam syna. --- Matka chce, to niech mu posyła. --- Średniowiecze. --- Wczoraj mi jeszcze powiedział: ,,jak pana zostawiam w biurze, jestem spokojny". No to chyba znaczy, że ma zaufanie, że nie jestem znów taki do niczego. --- A dziś. --- Nie wiem, co go ukąsiło. --- I to źle, i to, i to. Jak na jakiegojakiego --- dziś popr.: jakiegoś. parobka. --- Chcę wytłumaczyć --- gdzie tam --- gorzej jeszcze. --- Wreszcie powiada: ,,głupiec pan jesteś". --- Pomyślałem tylko: ,,gdybym był mądry, nie byłbym urzędnikiem". --- Eech, czego człowiek dla miłego chleba... --- Jak ja mogłam? Jak mogłam? Właściwie on nawet wyraźnie nie powiedział, że się ożeni. --- Jeżeli kocha, powinien się ożenić. --- Ale nie mówił. --- A obojętny świat --- tak jakby się nic nie stało. --- Przechodnie chodzą po ulicy. --- Tramwaje kursują. --- Sklepy otwarte. --- Dzieci idą do szkół. --- No, a co zrobię, jeżeli nie przyjdzie? --- Chyba powiem, że niegodziwiec. Ale jak mu znowu powiem, jeżeli nie przyjdzie? --- Że też nie ma na całym świecie człowieka, którego się można poradzić. Proroctwo--- Słuchaj: jak ona wszystko prawdę. --- Powiedziała, że nowina albo choroba. No i wiesz: Jadzia przecież. --- Powiedziała, że jestem uczuciowa i wiele przecierpiałam. No wiesz: Kazik. Potem, że brunetka mi zazdrości, żebym się jej strzegła. (Antosia). Że blondyn mnie kocha --- Powiedz tylko, skąd ona może tak wszystko wiedzieć? --- A o Bronku? --- Też. Trochę mniej wyraźnie, ale też. Powiedziała, że Kazik mnie oszukiwał, JóziekJóziek --- dziś. popr.: Józek. kocha szczerze, a o Bronku --- że niby owszem, ale nie tak znów bardzo: o dwie karty dopiero za Jóźkiem. --- No i pomyśl: czy można nie wierzyć? --- Bezrobocie. --- Nie wierz. Kłamstwo. --- Kto chce pracować --- znajdzie. --- Samobójstwa. --- Kłamstwo. Symulanci --- nie wierz. --- Drożyzna. --- Złoty gospodarczy się przystosuje. --- Fabryki zamykają. --- Na osiem godzin nie warto otwierać nawet. Mają rację. --- Podatki. Licytacje. --- Dla głupców. Nie jest tak źle. Nie wierz. --- Kto by się tego spodziewał? --- A ja dawno wiedziałem. --- Spotyka mnie na ulicy i: ,,może papierosika?". --- Tknęło mnie, ale nic. A on wyjmuje Ergo. Nie, moja kochana, jak człowiek ma dzieci w szkołach, nie częstuje. --- Ergo w dodatku. --- Oczy mi otworzyłeś. Teraz dopiero rozumiem. --- Spotykam ją przed składem aptecznym. --- Co --- jak? --- Musi wstąpić. --- Dentosan. --- I szczoteczkę do zębów. --- A widzisz. Życie nad stan. A teraz wpadli. I co? --- Po pierwsze: za wcześnie. Później --- dobrze, ale nie od razu. Tymczasem autonomia. --- Po drugie --- nie socjaliści. --- MoraczewskiMoraczewski, Jędrzej (1870--1944) --- działacz socjalistyczny, premier Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej (który m.in. przyznał prawo wyborcze kobietom), w latach 1919--1930 poseł na sejm.! --- Po trzecie --- nie na Kijów, tylko od razu na Moskwę. Europa by pomogła. --- I zgnieść! --- Że Napoleon --- to co? --- On wtedy w jesionce, a my w kożuchach. --- Nie zmarzlibyśmy. --- Po czwarte --- trzeba było --- zamach stanu --- dyktator --- i za mordę! --- Mój kochany, i wielcy ludzie --- błędy... --- Wielcy ludzie --- błędy? No dobrze. Ale dlaczego my mamy cierpieć? --- Daj radca spokój. Polityka--- No --- no. W dwadzieścia cztery godziny. --- Niemcy --- fora ze dwora --- do faterlandu. --- Żydy do Palestyny. --- Litwini, Ukraińcy, cała ta zgraja --- hajda --- do bolszewickiego raju. --- Poselstwa wszystkie i ambasady na złamanie łbana złamanie łba --- dziś: na złamanie karku. --- owszem, z honorami --- dyplomatycznie --- manatki spakować --- byle prędko. Zostajemy sami. Dopiero bym wtedy pogadał. --- I cóż by radca... --- Naprzód Sejm. Zaczynam od Sejmu. Po 50 na każdy zadek. --- Wszyscy? --- Co do jednego. Żadnych: prawica --- lewica. Oni się tam już wszyscy zwąchali. Po 50 --- i do domu --- do pracy, darmozjady. --- Potem związki i partie. Przywódcy --- jeżeli nie byli w Sejmie, też po 50. --- Wszyscy? --- Taaak, równość! Załatwione! --- Złodzieje i łapownicy --- kula w łeb. Bez sądu. Na jednego naszego --- ich dziesięciu. --- Kogo ich? --- Żydów, Niemców... --- Przecież ich już radca powysyłał. --- Nie. Złodzieje osobno. Majątki skonfiskować. Na skarb. Ani grosza nie podarować. --- I koniec? --- Nieee. Kabarety, kinematografy, manikurymanikury --- dziś popr.: manicure, manikiur., dancingi, perfumerie --- bo ja tam wiem co --- wszystko bym pozamykał. --- Potem dopiero kobiety. --- Zawołałbym te wszystkie agarsonyagarsony --- prawdopodob. od fr. la garçonne: chłopczyca. --- i żółte książkiżółta książka --- tu: książeczka zdrowia dla prostytutki, forma rejestracji i kontroli pracownic seksualnych.. Tak. Albo się umyć, żadnych krótkich sukien, jedwabi, dekoltów. Albo --- albo. --- A potem? --- Potem to bym już wiedział, co mam robić. --- No dobrze. A handel, przemysł? --- Aha, prawda. --- Jakbym już zrobił porządek, dopiero wtedy pożyczka na inwestycje. --- A jakby nie dali? --- To nie. Bez łaski. Uruchomiłbym dopiero wszystko. Ustaliłbym kurs złotego. I wierzajciewierzajcie (daw.) --- wierzcie. mi: dopiero wtedy zaczęliby nas szanować. Dopiero wtedy sami by prosili. Nie my do nich, a oni do nas. --- I Ameryka? --- I Ameryka. Im rynki potrzebniejsze niż nam. --- Bo ja wiem. Może radca... Ale nie w 24 godziny. --- A jak w tydzień, to źle? Przecież oni lata całe --- te niedołęgi --- safanduły --- GrabscyGrabscy --- prawdopodobnie chodzi tu o Władysława Grabskiego (1874--1938), wielokrotnego premiera i ministra skarbu w Polsce międzywojennej, autora reformy walutowej, choć w ówczesnym życiu politycznym brał udział również Stanisław Grabski (1871--1949), działacz socjalistyczny, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (wycofał się po przewrocie majowym). --- SkrzyńscySkrzyński, Aleksander (1882--1931) --- w latach dwudziestych minister spraw zagranicznych i premier; po przewrocie majowym wycofał się z życia politycznego. --- lata całe --- i co? Nic. --- A można w tydzień. --- Można! --- Myślicie, że ja już wcale? Tylko dom, dzieci, sieroty? A co się tyczy tego, to już nic? --- Przepraszam. --- Wiem, co się dzieje na świecie. --- Widzę. --- Zresztą codziennie kurierek. --- Od deski do deski. --- Nekrologi, wypadki, ogłoszenia --- a nawet i wstępny niekiedy. --- Więc wiem. --- Bo nie wolno się zasklepiać. --- Jestem okuranokuran --- z fr. au courant, tu: na bieżąco.. --- Od deski do deski. Mógłbym tak jeszcze długo. Ale dosyć... Kryzys --- papier --- czytelnik sam resztę w duszy dośpiewa... Pisałem w m.st. Warszawie. Sylwester 1925--1926 roku.