Maria Konopnicka Na obczyźnie Dug, Katarzyna Kotwica, Wojciech Kulesza, Sandra Choromańska, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Pozytywizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. Utwór powstał w ramach "Planu współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 roku" realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2014. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o "Planie współpracy z Polonią i Polakami za granicą w 2014 r.". http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/konopnicka-na-obczyznie http://www.polona.pl/dlibra/doccontent2?id=9926&from=editionindex&dirids=4 Maria Konopnicka, Poezye. T. 7, oprac. Jan Czubek, wyd. zupełne, krytyczne, Gebethner i Wolff, Warszawa-Kraków 1915. Domena publiczna - Maria Konopnicka zm. 1910 1980 xml text text 2015-01-20 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/786614805_602b02405d_o.jpg Headlight Morning Glow, Sean McGrath, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/4033 DCA 3MN WTL Maria Konopnicka Na obczyźnie Uwspółcześnienia: pisownia joty: liljowe -> liliowe pisownia łączna i rozdzielna: naprzemiany -> na przemiany; interpunkcja: Jak chleb, pachnie i jak miody. -> Jak chleb pachnie i jak miody. Jaskółeczka smętnie nuci,/ Skrzydełkami wiatr rozmiata.../ Wie, ot, z gniazdka że wylata,/ Ale nie wie --- czy powróci. I Myśl się moja mgłami ściele/ Na te pola, na te łąki,/ Gdzie liliowe kwitną dzwonki,/ Gdzie złociste brzęczą trzmiele. SielankaZapatrzony, zasłuchany,/ Nic nie widzę dookoła,/ Tylko nasze ciche łany,/ Tylko nasze zbożnezbożny (daw.) --- błogi, spokojny; poważny, pełen skupienia; bogobojny. siołasioło --- wieś.. Co bolało --- już nie pomnę,/ Ognie zgasły, przyschły rany.../ Tylko szumy gdzieś ogromne/ Słyszę z ciszą na przemianyna przemiany (daw.) --- na przemian.. Kosowicakosowica (reg.) --- sianokosy. z brzękiem płynie/ Przez pszeniczne, złote szlaki;/ Słońce jarzy się w kalinie,/ Lecą pieśnie --- niby ptaki... To rozhuknie echem niwa,/ To zaśmieje się, jak żywa.../ A jak trzcina, grube kłosy/ Z chrzęstem lecą na pokosypokosy --- pas skoszonego zboża.. Hej, gromada, wy, gromada!/ Czy o bracie zapomnieli?.../ Cichość... nocka przędzie blada/ Srebrne nici swej kądzieli. II Już najgorsza taka droga,/ Już najgorsze takie wrota,/ Co wywodzą z twego proga,/ Chato moja! --- Moja złota! TęsknotaJuż najkrwawsza taka zorza,/ Najsmutniejsza taka dola,/ Co wypędza het, za morza,/ Z swojej ziemi, z swego pola. Choćby ci też gdzie świeciły/ Trzy księżyce i trzy słońca,/ Już ty własnej nie masz siły,/ Już twa dusza jest mdlejąca. Choćby tobie dwoje żniwo,/ Choćby w żniwie dwoje plonu,/ Zawsze tęsknisz do zagonu,/ Coś go orał sochąsocha --- prymitywne narzędzie rolnicze. krzywą. Zawsze dusza ci ucieka/ Za te góry, za te wody,/ Zawsze chata ci daleka,/ Jak chleb pachnie i jak miody. I z ptaszyną oną lotną,/ Co po skraju niebios płynie,/ Duszę puszczasz swą samotną/ Ku zagrodzie... ku rodzinie... III Oj, ty morze, sine morze,/ Oj, ty drogo korabiowakorabiowy --- od korab: okręt, statek, łódź.!/ Z trudna tutaj się uchowa,/ Co wyrosło na ugorze. EmigrantMocym pozbył od tęskności,/ Dech wydychał za swojemiswojemi --- dziś popr.: swoimi..../ Truchleją mi oto kości,/ Że na obcej legną ziemi... Żeby chociaż jeden dzionek,/ Choć ostatnie piersi tchnienie.../ Choć śmiertelny z wieży dzwonek/ Na wieczyste odpocznienie... Żeby chociaż trumna z sosny,/ Co wyrosła w naszym boruw naszym boru --- dziś popr.: w naszym borze..../ Żebyż hejnał on żałosny:/ «Niebieskiego Pani dworu...» Żeby chociaż krzyż u drogi/ Na ostatnie te noclegi.../ Żebyż wiosną białe głogi,/ Żebyż zimą białe śniegi... Cicho gasną złote zorze,/ Wiatr porywa moje słowa.../ Oj, ty morze, sine morze,/ Oj, ty drogo korabiowa! IV BłądzenieJać nie byłem nigdy za temtem --- dziś popr.: tym.,/ Żeby gdzieś wędrować światem,/ Jać się trzymał, jak jemioła,/ Żywiciela mego sioła. Świeciły mi różne zorze,/ Ta gasnąca i ta złota.../ A kto kiedy wiedzieć może,/ Jaka burza nim pomiota? Poiły mnie różne zdroje,/ Jeden śmiercią, drugi mocą,/ A kto przyśni, choćby nocą/ Wszystkie ciężkie drogi swoje. Oj, ptaszyny wy lecące,/ Wy żałosne wędrowniki!/ Leciałby ja --- gołąb dziki ---/ Tam... za wami... pod to słońce... Ojczyzna, PolskaPod to słońce, pod te blaski,/ Pod jutrzenne te kolory,/ Na mazurskie nasze piaski,/ Na sosnowe nasze bory... Leciałbym ja dniem i nocą/ Pod gwiaździstemgwiaździstem --- dziś popr.: gwiaździstym. onemonem --- dziś popr.: onym. niebem,/ Na te łany, co się złocą/ Mazowieckim naszym chlebem. V Co po chlebie --- kiedy dławi?/ Co po miodzie --- kiedy truje?/ Czasem to ci tak sumuję,/ Że jak żywa mi się jawi Ona dawna moja bieda,/ One dawne ciężkie znoje,/ Ono wszystko drogie moje,/ Co nawrócić się już nie da. Oj, wziąłbym ja dziś na siebie/ I nie takie jeszcze brzemię/ I o czarnym kopał chlebie/ Płonnypłonny (daw.) --- nieurodzajny. ugór... płonną ziemię. Oj, wziąłbym ja na ramiona/ I nie takie jeszcze krzyże,/ Bylem wiedział, ty, rodzona,/ Że do ciebie się przybliżę... Jako czajki te nabłotne,/ Za łąk twoich drżę zapachem.../ Dajże czoło mi samotne/ Ukołysać pod twym dachem! Tu bo serca nic nie bawi,/ Nic tu duszy nie lubujelubować (daw.) --- podobać się..../ Co po chlebie --- kiedy dławi?/ Co po miodzie --- kiedy truje?... VI Las, DrzewoNockę jedną, nockę drugą/ Sioło mi się śni ojczyste.../ Oneone (daw.) --- tu: te. olsze ponad strugą,/ One lipy rozłożyste... One lasy, one knieje,/ One dęby pradziadowe.../ I aż chwytam się za głowę,/ I aż w piersiach coś się dzieje... Pod okiściąokiść --- zamarznięty śnieg zwieszający się z gałęzi. stoją bory,/ Drobny śnieżek puchem prószy,/ Jamnik wietrzy lisiej nory,/ Huk siekiery słychać w głuszy... Aż tu patrzę --- wiosna wstaje,/ Młody liść się winiewinąć (daw.) --- wić. drzewem,/ Brzmią dąbrowy, brzęczą gaje/ Rozhukliwym ptasim śpiewem... Ja się budzę cały w męce,/ Pot na czole stoi rosnyrosny (daw.) --- perlisty. ---/ I wyciągam obie ręce/ Do tej zimy --- do tej wiosny... VII ModlitwaCzasem oto zmierzchem klęknę,/ Przeżegnam się do pacierzy,/ A gdy w cichość głos uderzy,/ To aż w sobie się przelęknę. I już dusza taje rosą,/ Jak gdy słonko szron zagrzeje ---/ Już się echem pieśnie niosą,/ Co je lud pod krzyżem pieje... Za daleką gdzieś drużyną/ Jąkam: Święty! Święty Boże!/ A u stóp mi falą siną/ Huczy wielkie, gniewne morze... VIII PtakOj, ty ptaszę wichrem gnane,/ Ty jaskółko czarna, hoża,/ Nigdyż patrzeć nie przestanę,/ Tam --- za góry, tam --- za morza? Od godziny do godziny/ Tęskna w duszy bije troska:/ Gdzie to dym mej chaty siny,/ Gdzie to cicha moja wioska? Jaskółeczka na skraj gniazda/ Piersią pada, tuli dzieci,/ A mnież błędna moja gwiazda/ Do mogiły gdzie doświeci?...