Konopnicka, Maria 2015-10-12 1981 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonałą Paulina Choromańska, a korektę ze źródłem wikiskrybowie. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/bajka-o-swierszczu/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Maria Konopnicka zm. 1910 Maria Konopnicka, Poezje dla dzieci i młodzieży, część III, Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa 1922. http://pl.wikisource.org/wiki/Bajka_o_%C5%9Bwierszczu_%28wiersz%29 Wiersz Pozytywizm Liryka Bajka o świerszczu 0.3 text https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7605.jpg Spring flowers, autor nieznany, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7605/ Maria Konopnicka Bajka o świerszczu Nie był on z świerszczów, co spokojnie siedzą/ I liście jedzą, / Albo zgrubiały kadłub wlokąc z paszy zmudnie/ Pod cień w południe,/ Burmistrzują po lipie, jak po własnym dworze, / W wieczornej porze, / O to tylko troskliwe, by wyszedł z ich nory/ Przychówek spory. On był z tych dumnych świerszczów, których pierś kosmata/ Objąć chce kręgi świata. / Od kwitnących jaśminów u dworskiej lewady, / Aż po tych gwiazd mirjady, / Co na liljowem niebie rozbłysły srebrzyście, / Daremnie szumią drzewa w swe najsłodsze liście, / Daremnie gazy rąbków z pod ciemnej sukienki/ I brzęczek cienki/ Dobywa najsmuklejsza z świerszczowych dziewic koła, / Wabi i woła. --- «Nie dla mnie rozkosz! --- rzecze do swej Dulcynei/ Brunatny mąż idei --- / Nie dla mnie miłość i wrzawa biesiady! / Tam, gdzie ten pierścień blady/ Tli na bławatów nocy niekoszonym łanie, / Pójdę, i nową drogę znajdę wam, ziemianie, / Co po zapiecków dworskich tarzacie się pyle! / Wrócę-li w dobrą chwilę, / Bądź mi wierna, i z mirtu oczekuj mnie wiankiem». Rzekł, dosiadł konia, co już stał przed gankiem, / Wydawając głos donośny i tnąc młodą trawę, / I prosto w księżyc ruszył na wielką wyprawę,/ Ugodziwszy do służby bąka na panoszę,giermka. / Za cztery srebrne grosze, / Które zamierzał wybić z miesięcznych promieni, / (Jakby je miał w kieszeni!) Zrazu wszystko szło dobrze. Rumak długonogi, / Rzuciwszy ziemi progi, / Wzniósł się z rycerzem światła nad najwyższą trzcinę. / (Nawet wyżej odrobinę). / A bąk trąbił pojezdne, strzegąc złej przygody, / Wedle rycerskiej ustawy i mody. / Tak przebyli --- a nów był --- staje, lub dwa staje. Mamże opisywać kraje, / Które się rozciągały poza dworskim stawem? / Mamże spojrzeniem ciekawem/ Przeglądać niezabudek państwa i łotoci, / Kiedy noc je zbłękitni, a miesiąc wyzłoci? / Mamże chór olimpijski żab przekuć na głosy, / Nizać dyjamenty rosy. A błądząc przez dziewicze tataraków bory, / Oksydowane srebrem potrącać bisiory, / I z bajki czynić pejzaż, aby mnie tymczasem/ Odjechał mój bohater, co już jest pod lasem? / Nigdy! Porzucam pędzle i chwytam za pióro. / Do licha z romantyzmem, trzeźwa powieść górą! Lecę. Wtem rozmarzony pędem swojej szkapy, / Świerszcz złoży łapy. / I modli się do cichej, miesięcznej poświaty: / --- «Jam gwebrgwebr --- czciciel ognia w Persji (p. w.). skrzydlaty!.../ Do światła lecę, ziemi tej porzucam glinę! / Rozebrzmiewam w jasności... rozskrzydlam się... ginę... / Nie wrócę, aż moje ramię/ Choć jeden ze złocistych kłosów tych odłamie, / Co snopem blasków palą się nad światem!»... Nuż konia batem! / Jedzie, a przed nim giermek, dumając potrosze, / Ile miodu wytrąbi za srebrne te grosze, / Które pan mu wypłaci z miesięcznych promieni. / (Jakby je miał w kieszeni! ). Nagle, pod ścianą boru/ Ziemia zbyła koloru, / Wiatr świsnął, nadleciały chmur wojenne roty, / Zdobyły miesiąc złoty, / Zagasła jasność, zmierzchy z każdej strony, / Koń dęba stanął spłoszony. / Giermek w pień uderzył nosem/ I siarczystym zaklął głosem, / A rycerz, wśród czarnej nocy, / Wyleciał z siodła jak z procy. --- «Błądzim, panie! --- bąk krzyknie, / Wszak na księżyc trzeba/ Przez folwark jechać do nieba! / Droga, jak strzelił! Prosto w tę latarnię, / Przy której gospodyni odwiedza mleczarnię!/ Zbierz tylko kości, wielmożny rycerzu, / A dojedziem tak pewno, jak amen w pacierzu!.../ Czuję już nawet zdaleka/ Przedziwny zapach mierzwy i świeżego mleka!» Lecz rycerz, leżąc na grzbiecie, / Iż mu coś nadpękło w karku: / --- «O ty, poziomy duchu, w najemnej sajecie! / Wracaj do swego folwarku. / Lecz wiedz, że ten, kto lecąc do niebios światłości, / Połamał kości, / Szczęśliw sto razy nad nędzne to plemię, / Co nigdy skrzydeł swoich nie wzbiło nad ziemię!» Zamilkł, i gardząc bąka niewczesnym hałasem, / Leżał do rana pod lasem, / Obmuskując łapami na przeróżne strony/ Pancerz srodze uszkodzony. / Litowały się nad nim wszystkie polne kwiaty: / Habry, powoje, bławaty, / Podając mu czareczki balsamów i rosy. / Ale zaledwie obrzask zróżowił niebiosy, / Ledwie zorza wyjrzała okienkiem przez szpary, / Brzęk się zrobił, szydercze zasyczały gwary, / Od śmiechów, gwizdów, świstów szumi cała łąka. Oto pod przywództwem bąka/ Nadleciał rój skrzydlaty, i dalej na żuka: / --- «Ot ci nauka! / Na księżyc chciałeś? Leż-że tu, nieboże, / Bo ci już żadne światło nie pomoże!» I w promieniu słońca tańczą: / Zielony maik z szarańczą, / Ślepoń, co ma żonę głuchą, / Z nakrapianą ogniomuchą, / I z smukłemi osami, pobrawszy się, trzmiele. / A każdy ma osobną i własną kapelę, / Słowem --- wesele. Leżał świerszcz do wieczora, poturbowan srodze, / Ból w krzyżach cierpiąc i w nodze; / Ledwie drugiego ranka dowlókł się do nory, / Kaleka, chory, / Nie klął przecież: połatał jak mógł swoją burkę, / Zbroję, misiurkę. I kiedy księżyc znów błysnął w lazurze, / A bąk odęty huczał nad folwarkiem, / Nasz Donkiszot nieszczęsny z wypleczonym karkiem, / Wziąwszy skrzypeczki, wdrapał się na różę. / I tak przedziwnie brzmiącym zamierzył się tonem, / Patrząc obliczem natchnionem/ W sierp miesięczny, co płynął samotnie nad światem, / Jakby mu słowik był bratem. Dotąd gra. Kto ciekawy, o wieczornej porze, / Łatwo go podsłuchać może: / Gdzie najsrebrzyściej biją promienie miesiąca, / Leci pieśń jego tęskna i marząca. / Przedziwny koncert, co wioskę kołysze, / W przedsenną ciszę. Ileż razy w noc jasną wywabiał mnie z chaty, / Grajek skrzydlaty. / Pod srebrny cień okwitłej w puch biały czereśni! / Ile mi opowiadał w swojej długiej pieśni! / Jak znam tych współsłuchaczy, co wstrzymane w pędzie, / Liljowym mrokiem, / Siadały na gałązce lepkiej w długim rzędzie. Tę bursztynową żabkę ze złocistem okiem, / Wychodzącą z bodjaków w milczeniu ciekawem, / Te modre szklarki nad stawem. / Tę przezroczystość nocy drżącą i miłosną, / Kiedy pióra tryskają, a skrzydła ci rosną, / Już znam to!.. / Jeśli kiedy latam pod lazury,/ Tyś może temu winien, o świerszczyku bury, / O grajku ciszy wiejskiej, w której serce dzwoni, / A miesiąc kładzie chryzmat zadumy na skroni! Dziś, daleka od łanów, którym grasz twe pieśnie, / Widzę cię jeszcze nieraz, słyszę jeszcze we śnie, / Razem z szumem falistych zbóż moich na łanie... / W huku i w wrzawie życia odróżniam twe granie, / W tłumie ludzi zapadam w chat uśpionych ciszę, / I gnana wichrem czasu --- bajkę tobie piszę.