Kochowski, Wespazjan Hieronim Psalm XXVII Sekuła, Aleksandra Kotwica, Wojciech http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/psalmodia-polska-psalm-xxvii/ 2015-08-07 1771 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. xml pol text Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Wespazjan Kochowski zm. 1700 Wespazjan Hieronim Kochowski, Trybut należyty wdzięczności wszystkiego dobrego dawcy Panu i Bogu, albo Psalmodya polska za dobrodziejstwa Boskie dziękująca, przez jednę najlichszą kreaturę roku pańs. 1693 napisana, a do druku podana roku pańs. 1695; wyd. Kazimierza Józefa Turowskiego, nakł. Wydawnictwa Biblioteki Polskiej, Kraków 1859. http://pl.wikisource.org/wiki/Psalmodia_polska/Psalm_XXVII Barok Liryka Psalm http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/4647.jpg two-lane road, Robert Couse-Baker@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/4647 Wespazjan Kochowski Psalmodia polska Psalm XXVII Dixi custodiam vias measDixi custodiam vias meas (łac.) --- Rzekłem: ,,Będę pilnował dróg moich"; Psalm 39..Psalm 38Psalm 38 --- w dzisiejszej numeracji np. wg. Biblii Tysiąclecia: Psalm 39. Na rewolucje państw w klimakterykach Rzekłem: będę strzegł dróg od wieku przeznaczonych, abym nie zgrzeszył językiem, pytając się o sekretachpytając się o sekretach (daw.) --- dziś z B.: pytając się o sekrety. nieba. Założę straż ustom moim i na wargach położę palec, aby nie ważyły pytać: długo jeszcze ten świat postoi? Nie ludzka rzecz w tę głębinę z myślą zachodzić: albo w niezbadane rozumowi ciekawości wdawać się. Historia, Religia, ZabobonyBowiem skrytości te zatajone ludziom; a wiadomość przyszłych rzeczy zostawił sobie Ojciec niebieski. Wyroki królestw w górnym konsystorzugórny konsystorz --- tu: sąd niebieski (w niebie). głęboko utajone zostają: a jakiego losu państwom spodziewać się, nikt nie zgadnie, aż fatafata (daw.) --- losy. kostkę urzucąurzucić --- wyrzucić; rzucić.. Niech się darmo tą dwornością nie uwodzi serce, bo jeżeli człowiek szczególny sam końca swego nie wie; dopieroż jako lichy idiota ma dociec naznaczonego perioduperiod (z łac.) --- okres.. Boś Ty Panie zakrył to od mędrców: jednak inszym sposobem objawiłeś maluśkim niedościgłe opatrzności Swojej sekreta. Darmo się o tem u etruskich augurówaugur --- tu: wieszcz, wróżbiarz; w staroż. Rzymie kapłan i wróżbita zajmujący się odczytywaniem wróżb z lotu ptaków drapieżnych. badać; ani tego chaldejscy minucjarzeminucjarz (starop.) --- układający kalendarze, tj. minucje; astronom, astrolog. nie zgadną. Oto Pan rozpostarł państw upadnionychupadniony (daw. forma) --- dziś: upadły (ten, który upadł). regestraregestr (daw.) --- rejestr, spis, lista.: aby się drugiedrugi (daw.) --- tu: inny. postrzegały, jako się cudzem nieszczęściem karząc, własnego upadku ustrzec mogą. Niech uważy, kto chce, co się w cetnie i w lichucetno i licho --- liczba parzysta i nieparzysta; także: gra w kości, oparta na losowej liczbie parzystej i nieparzystej. zawiera; bo gdy siódmy liczby obrót przychodzi, rzadko w podmiesięcznych rzeczach bez odmiany. Doskonałe dwa tuzy, z niedoskonałością półtora walczą; a dwa razy trzy, z jednością zmięszane, zakrytą mocą dokazująbo gdy siódmy liczby obrót przychodzi (...) a dwa razy trzy, z jednością zmięszane, zakrytą mocą dokazują --- autor tych słów był wyznawcą numerologii; w Annales Poloniae Wespazjan Kochowski doszukiwał się porządku dziejów, odmierzając je siedmioletnimi okresami, nazwanymi przez siebie klimakterami (z gr.: szczebel), a także na okresy siedemsetletnie, które przedzielone miały być przewrotami historycznymi; podobnie patrzył na ciąg życia poszczególnych jednostek.. Bo patrz na jednego dzieciucha, jako w siedm lat zęby ronironić --- tu: tracić, gubić.; w drugich zarastazarastać --- tu chodzi o związane z dojrzewaniem chłopców pojawienie się u nich zarostu., potem mężnieje i, po tych stopniach idąc, do punktu naznaczonego ciągnie. A jako w pierwszych gradusachgradus (z łac.) --- stopień. rósł i przychodził do doskonałości; tak w następujących wiek spędziwszy, już nie inszyinszy (daw.) --- inny. progresprogres --- postęp., tylko do dołu. Dopieroż w monarchiach snadno obaczyć te siódmego karbu rewolucje i niepochybneniepochybny --- nieomylny. za czasem w państwach odmiany. Rzym pod królmi dzieckiem, pod konsulami zmężniał, pod cesarze przyszedłszy, starzał, gdy się onej wolności pierzyć przyszło. NiebożNieboż winno czyli wyroki (daw.) --- konstrukcja podwójna z partykułą wzmacniającą -że, skróconą do -ż, oraz partykułą -li; znaczenie pytania retorycznego: czy to niebo winne (temu) czy też wyroki. winnowinno (daw. forma) --- dziś lp r.n.: winne. czyli wyroki? Albo natury stworzonych rzeczy skazitelność? Bynajmniej, pycha i upór, złe rady i zbytek, fakcje i prywaty tak kwitnące państwa zrujnowały. Kto historie czyta, niech czas porachuje; uzna, że po siódmej lat setni onaona (daw.) --- ta, owa. jedynowładna całego świata pani słabieć poczęła. Porachuj się i ty ojczyzną z sobą. Od pierwszej koronowanej głowy, siedmiu wieków dzieciznę pędząc, co cię też w tej siódmej wypełnionego klimakteruklimakter (z gr. szczebel) --- okres siedmioletni a. okres siedmiu setek lat mający zamykać się przewrotem, przesileniem, w numerologicznej historiozofii sarmackiego historyka. setni czekać może. Niech w dobrą godzinę przemówię, żeby się jeno ta wolność złem używaniem nie wysiliła, a zbytki górę wziąwszy, praw i ustaw dawnych nie odmieniły. Bo widząc, że one staropolskie cnoty w zapomnienie idą: jako tuszyćtuszyć (daw.) --- mieć nadzieję. mam, że z odmianą obyczajów zostają i prawa. W Atenach odmieniona u lutni stronastrona (daw.) --- struna. złym była znakiem; dopieroż u nas, kiedy chwalebnych przodków naszych zwyczajów odbiegamy. Nie widać teraz w uczciwym i dobrej reputacji kochania: starania o dobro pospolite nie pytaj, kiedy prywaty popłacają. Służba żołnierska w niwczemw niwczem (daw.) --- w niwecz, na nic (się nie zdaje)., i przystojne młodzi ćwiczenie; bo nie masz prynuki i podobieństwa, żeby komu starostwo dano, nagradzając zasługi. A co przedtem mówiono, że więcej skrzypek na smyczek, prządka na wrzeciono, niż husarz na kopiąkopią (daw. forma) --- dziś B. lp r.ż.: (na) kopię. weźmie; to teraz słuszniej rzec, że więcej mający za pieniądze kupi, niż odważny żołnierz krew lejący wysłuży. Jest i więcej przyczyn, które państwom odmiany przynoszą; ale Polsce dosyć postrzec się i warowaćwarować czego (daw.) --- strzec się czego. tego, co jej szkodzi. Tymczasem błagać majestat Najwyższego, żebrząc łaski; aby ten głównego klimakteru obrót nie był w odmianę, ale w pomnożenie. Zwłaszcza pod panowaniem najjaśniejszego Jana III, który jest człowiekiem od Boga posłanym, aby nademdlonąnademdlony (daw.) --- nadwątlony, osłabiony. dźwignął SarmacjąSarmacją (daw. forma) --- dziś B. lp r.ż.: Sarmację; tj. Polskę.. Bo któreż może być oczekiwanie nasze, jeżeli nie z Nieba. Pan nas z małych początków wywiódł, Pan ma i dalszą naszą w dozorze swym egzystencjąegzystencją (daw. forma) --- dziś B. lp r.ż.: (ma w dozorze) egzystencję.. Od ręki Jego dla nieprawości naszych osłabieni: od Tejże za upamiętaniemza upamiętaniem (daw.) --- po opamiętaniu się. podźwignieni, pierwszą rzeźwość i ozdobę odbierzem. Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi świętemu. Jako była na początku, tak i teraz, i zawsze, i na wieki wieków. Amen.