<utwor><rdf:RDF xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#">
<rdf:Description rdf:about="http://redakcja.wolnelektury.pl/documents/book/kochowski-psalmodia-polska-psalm-xv/">
    <dc:creator xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Kochowski, Wespazjan Hieronim</dc:creator>
    <dc:title xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Psalm XV</dc:title>
  <dc:contributor.editor xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Sekuła, Aleksandra</dc:contributor.editor>
<dc:contributor.technical_editor xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Kotwica, Wojciech</dc:contributor.technical_editor>
    <dc:identifier.url xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/psalmodia-polska-psalm-xv/</dc:identifier.url>
    <dc:date xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">2015-08-07</dc:date>
    <dc:date.pd xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">1771</dc:date.pd>
    <dc:description xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.</dc:description>
    <dc:format xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">xml</dc:format>
    <dc:language xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">pol</dc:language>
    <dc:type xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">text</dc:type>
    <dc:publisher xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Fundacja Nowoczesna Polska</dc:publisher>
    <dc:rights xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Domena publiczna - Wespazjan Kochowski zm. 1700</dc:rights>
    <dc:source xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Wespazjan Hieronim Kochowski, Trybut należyty wdzięczności wszystkiego dobrego dawcy Panu i Bogu, albo Psalmodya polska za dobrodziejstwa Boskie dziękująca, przez jednę najlichszą kreaturę roku pańs. 1693 napisana, a do druku podana roku pańs. 1695; wyd. Kazimierza Józefa Turowskiego, nakł. Wydawnictwa Biblioteki Polskiej, Kraków 1859.</dc:source>
    <dc:source.URL xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://pl.wikisource.org/wiki/Psalmodia_polska/Psalm_XV</dc:source.URL>
    <dc:subject.period xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Barok</dc:subject.period>
    <dc:subject.type xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Liryka</dc:subject.type>
    <dc:subject.genre xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Psalm</dc:subject.genre>

<dc:relation.coverImage.url xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/4635.jpg</dc:relation.coverImage.url>
<dc:relation.coverImage.attribution xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">ancient french wall, edward musiak@Flickr, CC BY 2.0</dc:relation.coverImage.attribution>
<dc:relation.coverImage.source xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/4635</dc:relation.coverImage.source>
</rdf:Description></rdf:RDF>
<opowiadanie>

<uwaga>przypis z wydania zródłowego: wyd. (oraz zapewne red.): Kazimierz Józef Turowski zm. 1874</uwaga>

<autor_utworu>Wespazjan Kochowski</autor_utworu>

<dzielo_nadrzedne>Psalmodia polska</dzielo_nadrzedne>


<nazwa_utworu>Psalm XV</nazwa_utworu>


<motto><akap><slowo_obce>Ut quid Deus repulisti in finem<pe><slowo_obce>Ut quid Deus repulisti in finem</slowo_obce> (łac.) --- Dlaczego, Boże, odrzuciłeś na wieki; <tytul_dziela>Psalm</tytul_dziela> 74.</pe>.</slowo_obce></akap></motto><motto_podpis><tytul_dziela>Psalm</tytul_dziela> 73<pe><slowo_obce>Psalm 73</slowo_obce> --- w dzisiejszej numeracji np. wg. <tytul_dziela>Biblii Tysiąclecia</tytul_dziela>: <tytul_dziela>Psalm</tytul_dziela> 74.</pe></motto_podpis>

<srodtytul>Lament kościoła bożego na imwazją<pe><slowo_obce>imwazją</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś B lp r.ż.: inwazję.</pe> turecką</srodtytul>


<akap>Przecz<pe><slowo_obce>przecz</slowo_obce> (daw.) --- przez co; dlaczego.</pe> żeś nas Boże odrzucił do końca? Rozgniewała się zapalczywość Twoja na owce pastwiska Twego.</akap>

<akap>Aleć trudno pytać, czemuś odrzucił? Złości bowiem nasze uczyniły rozdział między Tobą, a pycha nasza jako silny wiatr rozdęła ogień gniewu Twojego.</akap>

<akap>Wytrzymawałeś<pe><slowo_obce>wytrzymawałeś</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś: wytrzymywałeś.</pe>, groziłeś, i napominałeś; aż widząc zatwardziałość upornych<pe><slowo_obce>uporny</slowo_obce> (daw.) --- uparty, uporczywy; tu: zatwardziały w uporze.</pe>, siedmiorakie plagi jak na Egipt spuściłeś.</akap>

<akap>Zrebelizowana czerń<pe><slowo_obce>czerń</slowo_obce> (daw.) --- pospólstwo, plebs.</pe> zesromociła<pe><slowo_obce>zesromocić</slowo_obce> (daw.) --- zhańbić.</pe> nas, a dzicy Geloni<pe><slowo_obce>Geloni</slowo_obce> --- może Ukraińcy, nazwani tu tak od wspomnianego przez Herodota miasta Gelon, utożsamianego z Grodziskiem Bielskim (Bielskiem), największym starożytnym osiedlem obronnym wschodniej Europy z okr. scytyjskiego, obejmującym powierzchnię 4400 ha, a położonym na prawym brzegu rz. Worskły, w jej środkowym biegu, 35 km na płn. od Połtawy, na granicy obwodów połtawskiego i sumskiego Ukrainy.</pe> zabierali plon z obfitej Roksolanii<pe><slowo_obce>Roksolania</slowo_obce> (daw.) --- Ruś.</pe> naszej.</akap>

<akap>Wdarł się aż do serca zamorczyk<pe><slowo_obce>zamorczyk</slowo_obce> a. <slowo_obce>zamorszczyk</slowo_obce> (daw.) --- przybysz zza morza, mieszkaniec zamorski.</pe>, a od Hiperboru<pe><slowo_obce>Hiperbor</slowo_obce> --- legendarna Hyperborea, w mit. gr. kraina położona daleko na północy, za siedzibą Boreasza, boga wiatru północnego.</pe> trzech liter Pan wydarł nam Antemurał północny.</akap>

<akap>Naprzykrzył się zza Tatrów wicher, aleć domowe zawieruchy czy nie byłyż karzącym nieprawości biczykiem?</akap>

<akap>To ich sześć, siódma następuje, plaga wojny tureckiej; pod którą (jeżeli Bóg gniewu nie odwróci) pewnego upadku czekać Polsce potrzeba.</akap>

<akap><begin id="b1602354598410-2632201116"/><motyw id="m1602354598410-2632201116">Wojna, Religia, Władza, Własność</motyw>Żarłok państw, potop świata, łakoma krwi chrześciańskiej<pe><slowo_obce>chrześciański</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś popr.: chrześcijański.</pe> Charybdis<pe><slowo_obce>Charybdis</slowo_obce> a. <slowo_obce>Charybda</slowo_obce> (mit. gr., gr. <slowo_obce>Χάρυβδις</slowo_obce>) --- potwór morski wchłaniający, a następnie wypluwający masy wody morskiej; pierwotnie córka Posejdona i Gai, przemieniona przez Zeusa w potwora za żarłoczność i chciwość; wraz ze Skyllą wspomniana w <tytul_dziela>Odysei</tytul_dziela> Homera: obie zagrażały żeglarzom i ich okrętom po dwóch stronach Cieśniny Mesyńskiej (a. w pobliżu przylądka Skylla w płn.-zach. Grecji).</pe> i bestia z samego nieba gwiazdy pożerająca, Turczyn.</akap>

<akap>Już gotowością jego zaburzył się Euksyn, wspienił się Dunaj, a pograniczny Dniestr misternemi przysiodłany mostami.</akap>

<akap>Gotuj konie, Polaku, wsiadajcie jezdni, wychodźcie pieszy, ostrzcie żelaza, składajcie kopie, uzbrójcie się w pancerze.</akap>

<akap>Podnoście krzyżem znaczone chorągwie, a nie czekając tego gościa u siebie, przejmujcie mu drogę w pobliższych Multaniech<pe><slowo_obce>Multany</slowo_obce> (daw.) --- Muntenia, kraina w Rumunii, wsch. część Wołoszczyzny, daw. Multany lokalizowano między Dunajem (na płd. i wsch.), Alutą (na zach.) i Karpatami (na płn.), granicząca z Oltenią, Mołdawią, Siedmiogrodem i Dobrudżą, jej najważniejsze miasto to Bukareszt; tu daw. forma N.: (w) Multaniech, tj. w Multanach.</pe>.</akap>

<akap>Ale jakoś fatalny to mocarz, co z niego siły nie mamy, bo nie masz Pana zastępów z nami, który by wojował za nami.</akap>

<akap>A zatem ściśniony gwałtem Kamieniec, gdy wytrzymać nie może poganinowi się poddaje, ona przez tak wiele lat obcej ręki niewiadoma, litewskiego Koriata osada.</akap>

<akap>O żałośny widoku! Już pyszny sułtan w bramy jego z tryumfem wjeżdża; już na wieżach miejskich bisurmańskie księżyce tkwią, już z wierzchu kościołów pozrzucano krzyże na wzgardę.</akap>

<akap>Jako w lesie drzewa, siekierami rąbał i ołtarze, toporami i oskardami burzyli groby umarłych.</akap>

<akap>Brano żałosnym ojcom, gwałtem, kwiat młodości urodziwe syny; a udatne dziewoje od matek, stadem pędzono do szaraju.</akap>

<akap>Grono rycerstwa bitnej prowincji mieczem wygubili, insze stany miejskie pognali precz, jako bydło na paszą<pe><slowo_obce>paszą</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś B. r.ż.: (na) paszę.</pe>.</akap>

<akap>Ale to większa, znak zbawienny, krzyże zrzuciwszy deptali; a Ciało Pańskie pod osobą chleba zawarte, z przybytku ołtarzów zelżywie wyrzucili.</akap>

<akap>I mówili: «Uczyńmy, że ustaną wszystkie święta gaurów<pe><slowo_obce>gaur</slowo_obce> a. <slowo_obce>giaur</slowo_obce> --- nie-muzułmanin; pogardliwe określenie nadawane innowiercom przez wyznawców islamu.</pe> w ziemi tej, a obrzędy ich zatarłszy, sama jedna muzułmanów wiara rozpostrze się po świecie».</akap>

<akap>Wyprowadźmy lud krzyżem znaczony za Propontydę<pe><slowo_obce>Propontyda</slowo_obce> a. <slowo_obce>Propontis</slowo_obce> (daw.) --- Morze Marmara; śródlądowe morze we wsch. cz. Morza Śródziemnego, usytuowane między Płw. Bałkańskim a Azją Mniejszą, łączące się z Morzem Czarnym przez cieśninę Bosfor, a przez Dardanele z Morzem Egejskim. </pe>, a na to miejsce od dalekiego Kairu naprowadźmy mieszkańców.</akap>

<akap>Dokądże, o Boże, naród ten urągać będzie? Iżali tak zawsze rekutyt<pr><slowo_obce>rekutyt</slowo_obce> (daw., z łac. <slowo_obce>recutitus</slowo_obce>) --- obrzezaniec; Żyd.</pr> ten Imię Twoje święte bluźnić i sromocić będzie przybytek Najwyższego?<end id="e1602354598410-2632201116"/></akap>

<akap>Czemuż, Panie, zatrzymujesz rękę od posiłku wiernych? Czemu nie wyciągniesz prawice<pe><slowo_obce>prawice</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś D. lp r.ż.: prawicy.</pe> Twojej na ratunek w tobie ufających?</akap>

<akap>Powstań, o Boże! Rozsądź sprawę naszę<pe><slowo_obce>naszę</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś B.lp r.ż.: naszą.</pe>; wspomnij na hańbę ołtarzów Twoich, która Cię od tych kajmanów potyka<pe><slowo_obce>potykać</slowo_obce> (daw.) --- tu: spotykać.</pe>.</akap>

<akap>Nie podajże bestiom dusz chwalących Ciebie; i dusz ubogich Twoich nie zapominaj do końca.</akap>

<akap>Tyś utwierdził mocą Twoją morze; tyś pokruszył głowy smoków w wodach.</akap>

<akap>Tyś jest Pan, który ukarawszy, wrócisz nam dziedzictwo nasze; i będziesz pamiętnym na zgromadzenie Twoje, któregoś nabył od początku.</akap>

<akap>Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi świętemu etc<pe><slowo_obce>etc.</slowo_obce> (łac.) --- skrót od <slowo_obce>et caetera</slowo_obce>: i tak dalej, i tym podobnie.</pe>.</akap>

</opowiadanie></utwor>