<utwor><rdf:RDF xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#">
<rdf:Description rdf:about="http://redakcja.wolnelektury.pl/documents/book/kochowski-psalmodia-polska-psalm-xix/">
    <dc:creator xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Kochowski, Wespazjan Hieronim</dc:creator>
    <dc:title xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Psalm XIX</dc:title>
  <dc:contributor.editor xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Sekuła, Aleksandra</dc:contributor.editor>
<dc:contributor.technical_editor xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Kotwica, Wojciech</dc:contributor.technical_editor>
    <dc:identifier.url xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/psalmodia-polska-psalm-xix/</dc:identifier.url>
    <dc:date xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">2015-08-07</dc:date>
    <dc:date.pd xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">1771</dc:date.pd>
    <dc:description xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.</dc:description>
    <dc:format xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">xml</dc:format>
    <dc:language xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">pol</dc:language>
    <dc:type xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">text</dc:type>
    <dc:publisher xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Fundacja Nowoczesna Polska</dc:publisher>
    <dc:rights xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Domena publiczna - Wespazjan Kochowski zm. 1700</dc:rights>
    <dc:source xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Wespazjan Hieronim Kochowski, Trybut należyty wdzięczności wszystkiego dobrego dawcy Panu i Bogu, albo Psalmodya polska za dobrodziejstwa Boskie dziękująca, przez jednę najlichszą kreaturę roku pańs. 1693 napisana, a do druku podana roku pańs. 1695; wyd. Kazimierza Józefa Turowskiego, nakł. Wydawnictwa Biblioteki Polskiej, Kraków 1859.</dc:source>
    <dc:source.URL xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://pl.wikisource.org/wiki/Psalmodia_polska/Psalm_XIX</dc:source.URL>
    <dc:subject.period xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Barok</dc:subject.period>
    <dc:subject.type xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Liryka</dc:subject.type>
    <dc:subject.genre xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Psalm</dc:subject.genre>


<dc:relation.coverImage.url xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/4634.jpg</dc:relation.coverImage.url>
<dc:relation.coverImage.attribution xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">our daily bread, Jörg Schubert@Flickr, CC BY 2.0</dc:relation.coverImage.attribution>
<dc:relation.coverImage.source xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/4634</dc:relation.coverImage.source>
</rdf:Description></rdf:RDF>
<opowiadanie>

<autor_utworu>Wespazjan Kochowski</autor_utworu>

<dzielo_nadrzedne>Psalmodia polska</dzielo_nadrzedne>


<nazwa_utworu>Psalm XIX</nazwa_utworu>


<motto><akap><slowo_obce>Beatus qui intelligit super egentum<pe><slowo_obce>Beatus qui intelligit super egentum</slowo_obce> (łac.) --- Szczęśliwy, kto myśli o biednym; <tytul_dziela>Psalm</tytul_dziela> 41.</pe>.</slowo_obce></akap></motto><motto_podpis><tytul_dziela>Psalm</tytul_dziela> 40<pe><slowo_obce>Psalm 40</slowo_obce> ---  w dzisiejszej numeracji np. wg. <tytul_dziela>Biblii Tysiąclecia</tytul_dziela>: <tytul_dziela>Psalm</tytul_dziela> 41.</pe></motto_podpis>


<srodtytul>Ponęta do miłosierdzia nad ubogim i utrapionym</srodtytul>


<akap>Błogosławiony, który ma baczenie na potrzebnego<pe><slowo_obce>potrzebny</slowo_obce> (daw.) --- tu: potrzebujący.</pe> i ubogiego, w dzień zły wybawi go Pan.</akap>

<akap>Pan go wspomoże na łożu niemocy jego i wszystkę<pe><slowo_obce>wszystkę</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś B. lp r.ż.: wszystką, tzn. całą.</pe> pościel przewróci w chorobie.</akap>

<akap>Chwała i bogactwa w domu jego osiędą, kiedy on w niedostatku, żebraka z próżnemi rękami nie wypchnie. Pan go za to dziedzictwem chwały udaruje.</akap>

<akap><begin id="b1602329558803-2669718890"/><motyw id="m1602329558803-2669718890">Żebrak, Bieda, Dar, Bogactwo</motyw>Bo nie lepiejż<pe><slowo_obce>nie lepiejż</slowo_obce> (daw.) --- konstrukcja z partykułą -że, skróconą do -ż; znacznie: czy nie lepiej, czyż nie lepiej.</pe> potrzebnych tą mamoną nieprawości<pe><slowo_obce>mamona nieprawości</slowo_obce> --- pieniądze.</pe> ratować niż, ją zakopując, zostawić wypatrzony skarb w korzyść złodziejowi.</akap>

<akap>Odważ część, abyś czynił jałmużnę, a prędzej się zbogacisz, niż siedząc na złota milionach.</akap>

<akap>Nie odwracaj ręki od żebraka, a Pan też nie odwróci od ciebie oblicza swego, gdy Go o co prosić będziesz.<end id="e1602329558803-2669718890"/></akap>

<akap>Nie tak zdrowa driakiew<pe><slowo_obce>driakiew</slowo_obce> (daw., z gr. <slowo_obce>thēriakē</slowo_obce>: odtrutka przeciw ukąszeniu) --- medykament z kilkudziesięciu składników, uważany za uniwersalny lek i odtrutkę, wytwarzany aż do XVIII w.; przen.: lekarstwo.</pe> z rozmaitych gadzin zgotowana; jako jałmużna, kiedy ją miłość przeciw bliźniemu z mamony dystyluje.</akap>

<akap>Ona okupuje od grzechu, pożądliwość gasi, ufność ku Bogu mnoży, ona od śmierci broni i hamuje duszę, żeby nie szła w ciemności.</akap>

<akap>Szczęśliwy halerzu<pe><slowo_obce>halerz</slowo_obce> --- tu: grosz.</pe> w imię boże dany, nieprzepłacony zimnej wody kubku, za który królestwa wiecznego dostanie<pe><slowo_obce>za który (...) dostanie</slowo_obce> (daw.) --- za który dostać można.</pe>.</akap>

<akap>Nic pewniejszego, jeno miłosiernemu miłosierdzie; a kto kawałka chleba mendykowi<pe><slowo_obce>mendyk</slowo_obce> (daw.) --- żebrak.</pe> żałował, ten z bogaczem krople wody będzie żebrał u Łazarza.</akap>

<akap>Szczodrym bądź nad osobą politowania godną, a umocnisz sobie twierdzę w dzień wszelakiego ucisku.</akap>

<akap>Nie zuboży jałmużna, bo kto ją daje, bogatszym; nie schudzi, bo miłosiernego tuczy; nie wyniszczy, bo i owszem napełnia dającego szpiklerze<pe><slowo_obce>szpiklerz</slowo_obce> (daw.) --- spichlerz.</pe>.</akap>

<akap>Widziałem w stoku wody strumień, i pomyśliłem<pe><slowo_obce>pomyśliłem</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś: pomyślałem.</pe>, że to jest podobieństwo jałmużny, którą kto daje potrzebnemu; ona też wzajem czyni, żeby nie był dający potrzebnym.</akap>

<akap>A jak nie wiem, skąd w źródle wody dostaje<pe><slowo_obce>dostawać</slowo_obce> (daw.) --- starczyć; być w dostatecznej ilości.</pe>; tak się i dziwuję, że z źródła wszyscy czerpią, a strumień z niego niezmniejszony płynie.</akap>

<akap>Obacz miłosiernych, jako ubogich żywiąc, samego mają Boga stołownikiem; a na szpitale łaskawym jawnie niebo przysparza substancji<pe><slowo_obce>substancja</slowo_obce> (daw.) --- tu: majątek, materialne dobra.</pe>.</akap>

<akap>A nie tylko jałmużna przyczynia dostatków, ale też i w potrzebie wojennej stanie za tarczą, w zwarciu się z nieprzyjacioły<pe><slowo_obce>nieprzyjacioły</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś N. lm: (z) nieprzyjaciółmi.</pe>.</akap>

<akap>U kogo serce do litości nad ubogim twarde, ten niech się nie spodziewa miłosierdzia z nieba, którego umykał<pe><slowo_obce>umykać komu czego</slowo_obce> (daw.) --- cofnąć, usunąć, odebrać, skraść.</pe> bliźniemu na ziemi.</akap>

<akap>I zakończy żywot na workach swych mizernie, a zbiory jego draganiska<pe><slowo_obce>draganiska</slowo_obce> (daw.) --- forma lm i zgrubienie od: <slowo_obce>dragan</slowo_obce>, tj. dragon, żołnierz.</pe> podłe i insza<pe><slowo_obce>inszy</slowo_obce> (daw.) --- inny.</pe> kuchenna gawiedź<pe><slowo_obce>gawiedź</slowo_obce> (daw.) --- pospólstwo, gmin, motłoch, hołota.</pe> rozszarpie.</akap>

<akap>Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi świętemu, jako była na początku, tak i teraz, i na wieki wieków, Amen.</akap>

</opowiadanie></utwor>