<utwor><rdf:RDF xmlns:rdf="http://www.w3.org/1999/02/22-rdf-syntax-ns#">
<rdf:Description rdf:about="http://redakcja.wolnelektury.pl/documents/book/kochowski-psalmodia-polska-psalm-iv/">
    <dc:creator xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Kochowski, Wespazjan Hieronim</dc:creator>
    <dc:title xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Psalm IV</dc:title>
  <dc:contributor.editor xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Sekuła, Aleksandra</dc:contributor.editor>
<dc:contributor.technical_editor xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Kotwica, Wojciech</dc:contributor.technical_editor>
    <dc:identifier.url xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/psalmodia-polska-psalm-iv/</dc:identifier.url>
    <dc:date xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">2015-08-07</dc:date>
    <dc:date.pd xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">1771</dc:date.pd>
    <dc:description xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.</dc:description>
    <dc:format xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">xml</dc:format>
    <dc:language xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">pol</dc:language>
    <dc:type xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">text</dc:type>
    <dc:publisher xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Fundacja Nowoczesna Polska</dc:publisher>
    <dc:rights xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Domena publiczna - Wespazjan Kochowski zm. 1700</dc:rights>
    <dc:source xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Wespazjan Hieronim Kochowski, Trybut należyty wdzięczności wszystkiego dobrego dawcy Panu i Bogu, albo Psalmodya polska za dobrodziejstwa Boskie dziękująca, przez jednę najlichszą kreaturę roku pańs. 1693 napisana, a do druku podana roku pańs. 1695; wyd. Kazimierza Józefa Turowskiego, nakł. Wydawnictwa Biblioteki Polskiej, Kraków 1859.</dc:source>
    <dc:source.URL xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://pl.wikisource.org/wiki/Psalmodia_polska/Psalm_IV</dc:source.URL>
    <dc:subject.period xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Barok</dc:subject.period>
    <dc:subject.type xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Liryka</dc:subject.type>
    <dc:subject.genre xml:lang="pl" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Psalm</dc:subject.genre>

<dc:relation.coverImage.url xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/4623.jpg</dc:relation.coverImage.url>
<dc:relation.coverImage.attribution xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">Among the fields of wheat, Žarko Šušnjar@Flickr, CC BY-SA 2.0</dc:relation.coverImage.attribution>
<dc:relation.coverImage.source xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/4623</dc:relation.coverImage.source>
</rdf:Description></rdf:RDF>
<opowiadanie>

<autor_utworu>Wespazjan Kochowski</autor_utworu>

<dzielo_nadrzedne>Psalmodia polska</dzielo_nadrzedne>


<nazwa_utworu>Psalm IV</nazwa_utworu>


<motto><akap><slowo_obce>Dominus regit me, nihil mihi deerit<pe><slowo_obce>Dominus regit me, nihil mihi deerit</slowo_obce> (łac.) --- Pan jest moim pasterzem, nie brak mi niczego; <tytul_dziela>Psalm</tytul_dziela> 23 (22).</pe>.</slowo_obce></akap>
</motto><motto_podpis><tytul_dziela>Psalm</tytul_dziela> 22<pe><slowo_obce>Psalm 22</slowo_obce> --- w dzisiejszej numeracji np. wg. <tytul_dziela>Biblii Tysiąclecia</tytul_dziela>: <tytul_dziela>Psalm</tytul_dziela> 23.</pe></motto_podpis>


<srodtytul>Dzięka<pe><slowo_obce>dzięka</slowo_obce> (daw.) --- podzięka; dziękczynienie.</pe> Opatrzności wiecznej za sztukę chleba</srodtytul>


<akap>Pan mię dogląda i rządzi, na miejscu paszy posadził mię i za łaską jego na niczem mi nie schodzi.</akap>

<akap>On mi udzielił mierny strumyczek do napoju i chciał, abym w pragnieniu posilony zostawał, uważając<pe><slowo_obce>uważając</slowo_obce> --- tu: zwracając uwagę, pamiętając.</pe> jednak, od kogo te pomocy<pe><slowo_obce>pomocy</slowo_obce> --- daw. forma B.lm, dziś: pomoce.</pe> życia biorę.</akap>

<akap>Bom nieostrożny fortunę jakąś sobie w myślach rysował, rozumiejąc, że mię te fawory potykają od ślepego bożyszcza, a nie od Boga prawego, który wszystko mając, wszystko daje, a wszystko mogąc, co dał, odebrać może.</akap>

<akap>I byłem w tem rozumieniu jako bydlę jakie żujące trawę albo marna świnia, która żerem się pasząc<pe><slowo_obce>pasząc się</slowo_obce> --- daw. forma, dziś: pasąc się.</pe>, nie uważa skąd ta pasznia<pe><slowo_obce>pasznia</slowo_obce> (daw.) --- pasza.</pe> pochodzi?</akap>

<akap>Teraz nieco przyszedłszy do siebie, przyznaję, o Boże, że z Ciebie, niezbrodzonego<pe><slowo_obce>niezbrodzony</slowo_obce> --- nie do przejścia w bród.</pe> dobroci morza, wszystkiego dobrego początek, który nie tylko żeś sam jeden dobry, ale i owszem samą dobrocią jesteś.</akap>

<akap>Ta dobroć nie zastanawia<pe><slowo_obce>zastanawiać się</slowo_obce> (daw.) --- zatrzymywać się, stawać, ustawać.</pe> się w nieograniczonem bóstwie, ale jako rzeka strumienie toczy: wielkie, gdy świat buduje, większe, gdy człowieka tworzy, niezmierne, gdy Boga człowiekiem mieć chciała.</akap>

<akap>Ach jakoż Cię za to wielbić trzeba Panie! Jako wywyższać za tak niesłychane uczynności.</akap>

<akap>Więc i ja mizerny upadam przed majestatem Twoim, dziękując Imieniowi<pe><slowo_obce>imieniowi</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś: imieniu.</pe> Twemu świętemu, które jako straszne z sprawiedliwości, tak chwalebne jest z dobroci.</akap>

<akap>Bo gdy na każdy dzień uważam<pe><slowo_obce>uważać</slowo_obce> --- tu: rozważać.</pe> dzieła Twoje boskie, we wszystkiem widzę niepojętą mądrość, ale też i w udzieleniu obejścia każdemu niedoścignioną opatrzność.</akap>

<akap>Oto który wróblika na dachu sadzasz, a pod stropami budynków gnieździć się jaskółce pozwoliłeś, i mnieś<pe><slowo_obce>mnieś (...) udzielił</slowo_obce> (daw.) --- konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: mnie udzieliłeś.</pe> też Panie udzielił kawałek ziemi, którym bym się gnarował<pe><slowo_obce>gnarować się</slowo_obce> (z niem. <slowo_obce>nähren</slowo_obce>: karmić, żywić) --- żywić, utrzymywać się, żywić się.</pe>.</akap>

<akap>Inszym<pe><slowo_obce>inszym</slowo_obce> (daw.) --- inny.</pe> Meksyk zasuty<pe><slowo_obce>zasuty</slowo_obce> (daw.) --- zasłany.</pe> złotem, i jedwabnorodne niech będą perskich towarów intraty<pe><slowo_obce>intrata</slowo_obce> (z łac.) --- zysk, korzyść.</pe>; ja się według udzielenia Twego kontentuję krwawą rodziców pracą.</akap>

<akap>Dosyć, mój Panie, i za to, niegodny więcej dziękuję, wielbię Imię Twoje, że według miary i potrzeby substancyjkę mając, na niczem mi nie schodzi.</akap>

<akap>Dałeś mi według stawu groblą<pe><slowo_obce>groblą</slowo_obce> (daw. forma) --- dziś B.lp r.ż.: groblę.</pe>: a ja też mam zadosyć, że i z domowymi na czczo spać nie idę.</akap>

<akap>Od pierwszego bowiem rozumu wzięcia, aż do tej szóstego krzyżyka siwizny za łaską bożą nie wiem, co to w klątwie być albo kondemnatom<pe><slowo_obce>kondemnata</slowo_obce> (z łac.) --- wyrok; daw. wyrok sądowy skazujący zaocznie w sprawach cywilnych i karnych.</pe> sądowym okupywać się grzywnami.</akap>

<akap>Śmierć moja u sądu oczyma świecić; dopieroż o basarynki<pe><slowo_obce>basarynek</slowo_obce> właśc. <slowo_obce>basarunek</slowo_obce> (z niem.) --- baty, cięgi; wynagrodzenie za pobicie, nawiązka; rekompensata za uczynione krzywdy.</pe> nigdym się nie zgadzał<pe><slowo_obce>zgadzać się</slowo_obce> --- tu: umawiać się, uzgadniać (między stronami sporu).</pe>, anim<pe><slowo_obce>anim (...) nie zajednywał</slowo_obce> --- konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: ani nie zjednywałem.</pe> za jawne zbrodnie nie zajednywał wieży<pe><slowo_obce>wieża</slowo_obce> --- tu: więzienie; tu: <wyroznienie>zajednywać wieżę</wyroznienie>: wyjednywać sobie zamianę wyroku więzienia na inną karę (np. pieniężną).</pe>.</akap>

<akap>Ale pono<pe><slowo_obce>pono</slowo_obce> (daw.) --- podobno, prawdopodobnie.</pe> gdy się z tego chlubię, grzeszę; nie rozumiem jednak, abym grzeszył, gdy to Opatrzności boskiej przypisuję.</akap>

<akap>Zwydrzałbym był bowiem większemi dostatkami obłożony i jako szkapa zbytnim wytuczony obrokiem, wierzgałbym przeciw Zakonowi.</akap>

<akap>Tyś Panie kazał: nie zabijaj; a ja w niezgodzie nie sfolgowałbym był<pe><slowo_obce>nie sfolgowałbym był</slowo_obce> (daw.) --- konstrukcja czasu zaprzeszłego, złożonego, wyrażającego czynność wcześniejszą od tych wyrażonych czasem przeszłym prostym; inaczej: nie sfolgowałbym (tj. nie odpuściłbym) wcześniej, uprzednio.</pe> bliźniemu, ufając w złocie i w depozytach bogatych.</akap>

<akap><begin id="b1602019994358-173338568"/><motyw id="m1602019994358-173338568">Umiarkowanie</motyw>Zaczem dzieło opatrzności Twojej wyznaję, żeś w terminach mierności mając mię, jakoś nie chciał, abym w ostatniem ubóstwie rozpaczał, tak i w zbytnich nie brykał dostatkach.<end id="e1602019994358-173338568"/></akap>

<akap>Mizerne dostatki, które jako <slowo_obce>cantharides</slowo_obce><pe><slowo_obce>cantharides</slowo_obce> --- kantarydy, tj. chrząszcze z gatunku pryszczel lekarski, z rodziny oleicowatych, tzw. daw. ,,hiszpańska mucha"; dla samoobrony kantaryda wytwarza silnie drażniącą substancję (kantarydynę), wykorzystywaną od starożytności jako afrodyzjak, współcześnie do wypalania brodawek, w większych ilościach trującą.</pe> błyszczycie się w nocy, a jak dzień żadnego nie macie pozoru, tracąc zmyślonego ognia widziadło.</akap>

<akap>Miejże w nazwisku, bogaczu, Boga: ja go w złotej mierności szukam, i tą drogą do Niego przejść usiłuję.</akap>

<akap>Chwała Ojcu, i Synowi, i Duchowi świętemu etc<pe><slowo_obce>etc.</slowo_obce> (łac.) --- skrót od <slowo_obce>et caetera</slowo_obce>: i tak dalej, i tym podobnie.</pe>.</akap>

</opowiadanie></utwor>