Keff, Bożena Snajper Kozioł, Paweł Kopeć, Aleksandra Choromańska, Paulina Szejko, Jan Fundacja Nowoczesna Polska Współczesność Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów autora. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/keff-snajper-poemat-bez-dedykacji Bożena Keff, Nie jest gotowy, OPEN Wydawnictwo Naukowe i Literackie, Warszawa 2000. Licencja Wolnej Sztuki 1.3 http://artlibre.org/licence/lal/pl/ xml text text 2017-08-08 pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/5783.jpg Dripping, dion gillard@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/5783 Bożena Keff Nie jest gotowy Snajper (Poemat bez dedykacji) 1. Rano twoje mieszkanie jest gładkie i przewiane na wylot/ jak trupia czaszka. Okna bez zasłon, białe ściany, czarne/ kaloryfery/ na skrzynce od mleka nóż ---/ jego czubek drażni suche powietrze. Miasto/ jest agresywne i bezwładne. Tłok w autobusach,/ na ulicach/ pustawo. Kawiarnie, kina, teatry/ o tej porze/ wykluczone. Fabryki/ nadal/ chcą jednej setnej tego, czym jesteśmy/ i prawie wszystkich sił./ Kiedy wychodzisz do pracy, jest szarawa. Stoisz chwilę/ przed lustrem/ jako oficer c. k. armii: trochę tej śmierciopodobnej ironii,/ dystans, a jednak, co tu gadać: guziki, szabla, czako/ za którym stoi cesarstwo! I te oczy --- piękne/ w których wszystko/ odbija się zrozumiane. Kiedy o tobie myślę/ wydaje mi się/ że siedzimy oparci o siebie plecami: blisko, rozlegle;/ patrzymy w przeciwne strony. Idziesz najdłuższą ulicą miasta;/ nad tobą/ wampirzy pazur skończoności. Piętrowo/ zbudowany świat/ który/ trzeba trzymać w garści/ więc trzymasz/ i on też/ nie puszcza. 2. Byliśmy na piwie, ty, ja/ i jeszcze kilka osób; w lustrze nad barem/ odbijała się zatłoczona ulica (godziny szczytu),/ każdy (młody) przechodzień jest możliwością/ jak otwarty, nieznany tunel. Pojawia się, jest, znika;/ przeczuwam, widzę, tracę --- to wszystko działa/ jak środek pobudzający. --- Do czego? --- pyta ta dziewczyna./ --- Do czego? --- powtarzasz --- nie wiem, chciałbym zagrać/ Stawrogina. --- Kochany --- i nachyla się do ciebie trochę ---/ ty za bardzo musujesz, szczęka kwadratowa, owszem,/ ale podgardle Erosa. Będziesz miał to, co ludzie mają;/ i wypijesz, ale za swoje,/ i czego jej oczy nie widzą, tego sercu nie żal,/ i choć lepszy, ale masz gorzej! Sam sobie/ wypłacisz/ a synka nazwiesz Nicolas!/ Z domu zadzwonił do niej./ --- Teraz właśnie cię kocham --- powiedziała/ tak jakoś grzecznie, że miałoby się ochotę/ przejść w twardych butach po szkle, niech pryska,/ trzeszczy, pęka. Och, uwyraźnić się, odbić!/ Od czego? Od kogo! Poustawiał szachy/ żeby zagrać ze sobą/ myśląc jednocześnie: nie warto,/ nie ma demona, nie ma mocy/ z którą można by zagrać o wszystko,/ jestem sam./ Sam/ samotnie idąc pod górę/ osuwającego się lodowca./ Byle się ruszało. Wziął proszek od bólu głowy,/ zaparzył sobie kawy, włączył radio,/ chórek śpiewał:/ Jego rachunki są jakby nie jego/ chociaż się zgadzają/ cele które ma na muszce/ zostaną strącone/ wypłaci sobie sprawiedliwie/ ale niemożliwie/ ale niemożliwie. 3. Kiedyś, opowiadałeś, poszedłeś/ odwiedzić dziecko sąsiadki, które/ nie jest w porządku z głową. Matka/ dziewczynki/ czekała na ciebie, czytając w kuchni książkę. Mała/ była w brzydkich granatowych spodniach/ i szarym sweterku. Przyniosłeś jej/ książkę z obrazkami, wzięła ją/ i schowała do łóżka, pod kołdrę. Bawiliście się/ budując wieżę z klocków. Wspaniale;/ jest dzika i bezbronna/ jak goły nerw wypuszczony w świat. Pije ciebie,/ tonie --- ale nie przepada. Żyje w nieukojonym/ i bezkarnym strachu, zapada we wszystko/ ale zostaje w sobie. Jest doskonała, skończona/ na zewnątrz niej/ jest dalej ona, a w niej/ dalej świat./ --- Może pan/ zostanie jeszcze? --- pyta jej matka, kiedy mała/ leży już w łóżku. Stoi w drzwiach kuchni, za nią/ odrzucająca, zmartwiała/ przestrzeń mieszkania. I tak co wieczór/ ciągle,/ bez zmiany. 4. Śniło ci się/ że siedzisz na blacie długiego stołu/ w jakiejś kuchni/ w starej czynszowej kamienicy. Na zewnątrz/ i wewnątrz/ to samo/ ciemne, przygnębiające światło. Jest zmierzch,/ okno wychodzi na podwórze-studnię. Niżej,/ w przeciwległej części domu,/ ktoś stary (nie widać: kobieta czy mężczyzna)/ siedząc przy parapecie/ pije łyżeczką herbatę. Wyżej/ niebieskie światło telewizora w pustym ciemnym/ pokoju./ Naprzeciw/ w drzwiach między kuchnią a nieoświetlonym korytarzem/ rozmawiają, oparte o framugi drzwi, starsza kobieta/ i młoda Cyganka w różowej połyskującej/ spódnicy. Ale za nimi/ nie ma korytarza. Widzisz to nagle:/ tam nic nie ma. Wszystko jednowymiarowe:/ ten dom, podwórze, ludzie./ I czujesz, jakby ktoś obcy, spoza snu/ zaznaczył gwoździem to miejsce, w którym jesteś. To ukłucie/ przebija tak mocno/ że twoje życie/ stanęło w tobie, dławiąc./ Z jakimiś zanikającymi strzępkami myśli, obrazów:/ matka,/ ojciec, ona i tamta, i znajomi, jakiś lęk/ jakaś zapomniana satysfakcja ---/ to wszystko z gorzkim smakiem, w gorączce,/ w zdrętwiałym ciele/ trzeba się ruszyć spieszyć działać --- ale/ nie poruszyło cię. Jest źle i czujesz/ płytką rozpacz/ w której nie sposób się zanurzyć, przebić/ stwardniałej powierzchni./ Ani płakać, ani zawyć. I pojmujesz nagle/ że to już/ wieczność/ że to już/ po śmierci. 5. Zabłysnął niebieski ekran telewizora --- co widzę?!/ Na dachu/ wieżowca/ pod chłodnym rozpędzonym niebem/ leży snajper. Zamknięty/ w wewnętrznym kręgu/ skupienia i ciszy. W wizjerze/ układa się przestrzeń, obraz nachodzi na rzeczy, oddech/ uspokaja ciało. Organiczny/ karabin Superego Lux jest świetliście bliski,/ od czarnej oksydowanej lufy/ przez ciemne wnętrze do chłodnej, przylegającej kolby/ --- i tam/ gdzie twój palec leży leciutko zagięty/ we wklęśnięciu spustu; wszystko/ gotowe. A on/ kładzie głowę w zagięciu łokcia, zamyka oczy; lepiej by było teraz/ być młodym, umierającym dowódcą:/ spieczone wargi, skrwawione bandaże;/ otoczony milczeniem żołnierzy, wśród ostatnich strzałów,/ rozwiewającego się dymu/ szuka spojrzeniem swojego zastępcy, silnego jak byk,/ wrażliwego jak nawiedzone dziecko. --- Więc ostatecznie,/ czy chcesz --- pytam go ---/ żebym ten fragmentaryczny, być może, poemat/ dedykowała tobie?/ --- Nie ---/ powiedziałeś --- tylko/ bez dedykacji. 1975--1980