Kasprowicz, Jan Salome http://www.wolnelektury.pl/lektura/hymny Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Hymn Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/hymny-salome http://polona.pl/item/497906/4/ Jan Kasprowicz, Hymny, ”Bibljoteka Polska“, Warszawa, 1922 Domena publiczna - Jan Kasprowicz zm. 1926 1997 xml text text 2008-09-15 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/429.jpg Windsor, magda paul@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/429 L DCA Jan Kasprowicz Hymny SalomeSalome --- żydowska księżniczka z dynastii herodiańskiej (wnuczka Heroda Wielkiego); według legendy biblijnej, gdy jej ojczym, Herod Antypas, władca Galilei, zachwycony tańcem dziewczyny obiecał spełnić każde jej życzenie, Salome za namową swej matki Herodiady zażądała głowy Jana Chrzciciela, przyczyniając się w ten sposób bezpośrednio do śmierci proroka. Kobieta demoniczna, Miłość silniejsza niż śmierć, PożądanieO przyjdź!/ O boski przyjdź proroku!/ Salome ciebie woła z płomieniami w oku!/ Na tę słoneczną miłości polanę,/ pomiędzy żądz rozkwitłe czarodziejskie zioła/ Salome cię woła!/ O przyjdź!.../ Salome, kłęby włosów rozwiawszy miedziane,/ niby wieków pożaru krwawiące się łuny,/ w złocistej harfy uderzyła struny/ i śpiewa.../ O przyjdź!.../ O przyjdź, proroku blady!/ Ogień żywy obleje twe liliowe skronie,/ ogień żywy na licu--ć przygasłym zapłonie/ od mych gorących warg!/ Grzech, Raj, Drzewo, KobietaSalome, białolistny kwiat Herodiady,/ zerwany ręką grzechu z świadomości drzewa,/ w pożarne wieków łuny rzuca pieśń swą krwawą,/ swą nieskończoną pieśń ---/ i woła cię, proroku! Przyjdź!.../ W królewskiej komnacie/ kazałam służebnicom rozesłać kobierce,/ utkane z miękkiej wełny owiec z Galaadu;/ majestat ciężkich kotar otula me łoże,/ moje łabędzie puchy!.../ Ach! jak się trwożę!/ Jak lęka się ma dusza, aby promyk złoty/ nie przedarł się zuchwale do mojej tęsknoty!/ By jakiś listek mirtowy,/ gdy wiatr z kryjówek gaju ciche szumy płoszy,/ nie zadrżał, posłyszawszy stłumione rozmowy/ naszej mdlejącej rozkoszy!.../ Nie wejdzie nikt, prócz ciszy, w ten przybytek głuchy,/ prócz ciszy i prócz żaru mojego pragnienia,/ co mi rozdźwięcza serce,/ że śpiewa pieśń, idącą w wieków majestacie/ przez świat, ogromny świat ---/ tę nieskończoną pieśń:/ O przyjdź, proroku, przyjdź!... Ciało, DziewictwoSkąpałam swą dziewiczość w przejrzystym marmurze,/ gdzie zdrój różanej wody z kształtnych dziobów tryska,/ a słońce przez zazdrosne ciśnie się kryształy,/ ażeby rozcałować mych biódrbiódr --- bioder. marmur biały,/ mej piersi oroszone, wpółzamknięte róże.../ Kazałam się namaścić maściami wonnymi,/ a uśmiech ubezwładniał me rozwarte usta/ w przeczuciu nieznanej pieszczoty,/ gdy Jezabel, ta płocha, ta dziewczyna pusta,/ namaszczająca me łono/ i mleczną szyję mą,/ szeptała mi do duszy, żem ja winne grono,/ najwyborniejsze z gron!/ Ach! złocę się w słonecznym, błękitnym przestworzu/ i czekam na winnicach engaddyjskiej ziemi,/ aż przyjdzie pragnący On,/ aż przyjdzie żniwiarz wybrany/ i niecierpliwą dłoń/ wzniesie po owoc ten złoty.../ Ach! przyjdź!.../ Na oceany/ niewyczerpanych żądz/ rzuć swoich żagli płótna/ i płyń!.../ Ach! przyjdź!.../ Czekam na ciebie smutna.../ Ach! przyjdź!.../ Czekam na ciebie wesoła, radosna/ onym pragnieniem, co się spełnić ma,/ jako ta kwieciem pękająca wiosna!/ Ach! przyjdź!/ Powieki mi się kładły na przepastne głębie/ moich senliwychsenliwych (neol.) --- sennych. ócz,/ gdy gdzieś, na dnie ich, wielkim, jak za krańcem świata/ nieogarnięta oceanów toń,/ kąpały się obrazy, rozkoszne, jak woń,/ płynąca z Raju, gdzie --- brat zabił brata!.../ A były--ć w swej rozkoszy zabójcze, jak śmierć,/ co na tę misę rzeźbioną/ rzuciła mi w swym szale lubieżnym twą skroń,/ owitą w włosów kruczkrucz --- czerń, czarna barwa.,/ ociekających krwią.../ Ach przyjdź!... Jak twe źrenice, choć umarłe, płoną! Kochanek, Miłość, Śmierć, TrupO ty kochanku mój!/ O mój jedyny kochanku!/ Rozpalę w alabastrach kosztowne oleje,/ otoczę światłościami jedwabiste łoże,/ z nocy dzień biały stworzę!/ Niech tych światłości zdrój/ oblewa naszą miłość, by lśniła, jak zorze/ konającego dnia!.../ O JezabelJezabel --- w kulturze żydowskiej synonim kobiety próżnej, sztucznie poprawiającej swą urodę., ty płocha, ty dziewczyno pusta!/ O Jezabel, przed tobą ma się dusza śmieje/ i moje wargi drżą,/ moje rozwarte usta!.../ Lub zgaszę w drogich czarach płonące pochodnie,/ szkarłatem, jak mrok gęstym, łożnicę osłonię,/ promieniom gwiazd przystępu w ten kościół zabronię,/ niech nasza miłość utonie/ w wieczystej, nieodgadłej, niezgłębionej nocy!.../ A z tajemniczych uścisków,/ gdy dusza twa, proroku, mą duszę pochłonie,/ gdy w oczach twych przymkniętych czar twojej Salomy/ urośnie w niespodzianej rozkoszy ogromy,/ gdy świat się cały zamknie w pragnienia wszechmocy,/ a ty gdy cały zginiesz w nasyceń powodzi,/ niech się zbawiciel narodzi/ lub szatan, co po wszystkie globów widnokręgi/ rozepnie wiekuistą, nieśmiertelną zbrodnię!.../ Niech płynie głos triumfu po życia odmętach,/ lub jęk i żal, w skazańców wychowany pętach,/ niech bije w bramy śmierci swym rozpaczy młotem,/ niech dźwiga się po krzyżach, szubienicach, palach,/ ku niemym stropom niebios, w chmury czy błękity,/ a ty, proroku, niesyty ---/ ty słuchaj mojej pieśni, nieskończonej pieśni,/ rozbrzmiewającej po bezbrzeżnych dalach,/ i przyjdź!/ Niechaj się łamią potęgi,/ niechaj się w gruzy rozpada/ ten tron, na którym twórcza nieśmiertelność siada;/ ta ziemia i te gwiazdy, słońca i księżyce/ niech się rozprysną w mgławice;/ niech sen wiekuistości jako sen się prześni,/ ty słuchaj mojej pieśni/ i przyjdź!/ O ty kochanku mój!/ O ty jedyny kochanku!... OkoJak twe źrenice, choć umarłe, płoną! PocałunekA o poranku,/ o świcie któż mnie budzi całowaniem w oczy?/ To on, to prorok boży!/ Kto pieści miedź złotawą rozwitych warkoczy/ i budzi całowaniem z słodkich snów omdlenia?/ To on, to prorok boży!/ Któż głowę mą podnosi i do ust przyciska/ i znowu ją na puchach jedwabnych położy/ i budzi całowaniem i sen mój przemienia/ w rozkoszną, słodką jawę?/ To on, to prorok boży!/ Ach! przyjdź!/ Któż piersi me odsłania i z swego ogniska,/ z ogniska żądnej duszy sypie iskry krwawe/ na moje łono białe,/ na moje włosy złotawe,/ na oczy, z rozkosznego zdumienia rozwarte,/ i budzi całowaniem zdumienie rozkoszy?/ To on, to prorok boży!/ Któż sen mi płoszy?/ WampirKtóż sen mi całowaniem płoszy na wiek wieków,/ ażebym wieki wieków tuląc twoją szyję/ w uścisku drżących ramion i do twego łona,/ jak jemioła do dębu, ciałem przylepiona/ i duszą, z rozwartymi wciąż śniła oczyma,/ że twoją duszę piję,/ że twym się ciałem sycę!/ Kobieta, Mężczyzna, Miłość, Pan, Sługa, WładzaŻe duszę twą i ciało miłość moja trzyma,/ ażeby nie wybiegły za przybytku progi,/ gdzie ja, gdzie moja miłość ogniem ogniów skrzy się!/ Gdzie ja, gdzie twoja luba, twa droga, wybrana,/ twa jedna i jedyna ma swojego pana/ i swego sługę w tobie, Gotycyzm, Trupo luby, o drogi,/ o słodki, o wybrany, o jeden jedyny,/ o na złocistej położony misie/ w czerwieni krwi najdroższej, krwi najkosztowniejszej!/ Któż mnie, kochanku,/ o srebrnym budzi poranku,/ że mogę twoje blade rozcałować lice,/ że mogę wyczesywać z włosów krew zakrzepłą!?/ Że mogę tą źrenicą, z rozkoszy oślepłą,/ spoglądać w twoje źrenice ---/ jak twe źrenice, choć umarłe, płoną!/ Że mogę twe powieki rozwierać palcami,/ tą ręką, którą krew twa przekosztowna plami,/ i patrzeć w twoje źrenice ---/ jak twe źrenice, choć umarłe, płoną!/ Jak one płoną ogromnie!/ Gotycyzm, Krew, TaniecO moje wy służebne! przyjaciółki moje!/ Na oścież otwierajcie pałacu podwoje!/ Rozsuńcie nad posłaniem oponę czerwoną!/ Kochanek zbliża się do mnie!/ Uderzcie w lutnie i harfy!/ Zatańczcie! niech radosny korowód się złoży!/ Przy mnie kochanek mój!/ Przy mnie jest prorok boży!/ W tym wirze,/ w którym ach! wszystek świat wiruje ze mną,/ krew cieknie z misy, cieknie strugą ciemną!/ Zedrzyjcie ze mnie te szarfy!/ Zedrzyjcie drogie powłoki!/ Niech krew ta cieknie po mym łonie białem!/ Niech się spokrewni z mym ciałem/ ten przekosztowny zdrój!/ O święte objawienie mej boskiej urody!/ Te oczy,/ w które wpatrywać się będzie/ ten mój kochanek młody,/ aż mu się z szału wszystek świat zamroczy!/ Ach! przyjdź!.../ Te moje włosy miedziane,/ w które on rękę zanurzy/ i będzie na swej dłoni ich sypkość promienną/ z rozkosznym ważył uśmiechem!/ Ach! przyjdź!.../ Te usta, szkarłatem zlane,/ barwami od świtowych ros wilgotnej róży!/ Ach! przyjdź!/ PocałunekTe moje piersi drzemiące!/ Z parą łabędzi porówna je senną/ i potem je pożarem całunków przebudzi,/ aż spłomienieją od rozkosznych znamion!/ Ach! przyjdź!.../ Te biodra, które zamknie pierścieniem swych ramion!/ Ach! przyjdź!.../ Ach! przyjdź, kochanku, przyjdź!... Dlaczego głos mój w pustym rozbrzmiewa przestworzu?/ Dlaczego mu potężnym nie odpowie echem/ głos twój, proroku, by wieścił przemianę/ okręgów świata pod mocą/ miłości mojej niesytej?/ Proroku! niebios błękity/ złączą się z ziemią, przez ciebie wezwane,/ w tajemnic jeden cud/ i ty objąłeś istotę stworzenia,/ objąwszy miłość mą!/ O! jakie blaski w twoich oczach drżą!/ W jakąż muzykę głos się twój przemienia!/ Jak rozkrysztala się w srebrnych oparach!/ Jak z światów cudotwórczym zlewa się oddechem!/ Głos twój, przy moich zająwszy się żarach,/ błyskawicami moich żądz brzemienny,/ huczący grzmotem namiętnego szału,/ który od końca do końca/ przenika głębie, moją przepełnione duszą,/ wstrząśnie tej ziemi macierzystym łonem/ i nowe siły wywiedzie z jej wnętrza./ Z przepaści ciemnie się ruszą/ i jutrznie, owinięte obrzeżem czerwonem!/ Do boju stanie dzień z nocą;/ pomrok ucieknie, jak tchórz;/ łyskliwe wody zagrają pieśń fal/ pod tchnieniem rannych zórz,/ pod lubieżnymi całunkami słońca,/ które powstanie, rozbudzone głosem/ twojej natchnionej, a mnie pełnej pieśni./ O wskrześnij, wiosno, o wskrześnij!/ Kobieta, Kochanek, Miłość, NaturaPo łąk kwitnących obszarach/ rozpromienieją się rosy,/ a ty je strącać będziesz stopy swemi,/ przed siebie idąc z głową, wzniesioną w niebiosy,/ dumny, że z stworzeń najpierwsza,/ że ta najczystsza i ta najgorętsza/ na niewolnika wzięła cię swej wielkiej,/ swej wszechpotężnej miłości,/ która jest jedną na niebie i ziemi,/ która stworzyła te jutrznie, te zorze,/ te słońca i te rosy słoneczne kropelki/ i to rozkwitłe zboże,/ uginające przed tobą swe kłosy.../ Las się rozszumi, a ty, o proroku,/ jeden na ziemi i niebie,/ słuchać go będziesz i, idąc przed siebie,/ wciąż zasłuchany w tę szumiącą dal,/ zgłębisz tę głębię szumu,/ ujrzysz w nim duszę Salomy/ i śpiewać będziesz jej chwałę,/ że była przedtem, nim w wierzchołkach drzew/ ten tajemniczy zaszeleścił śpiew.../ Przeze mnie, przeze mnie/ przenikniesz wieków ciemnie/ i rozsłonecznisz to, co legło w mroku!/ Przeze mnie, przeze mnie/ rozpoznasz związek pomiędzy obłoku/ rozsłonecznioną urodą,/ a szmaragdową jętką, co nad wodą,/ nad szeleszczącą trzciną skrzydły przejrzystemi/ lśni w promienistym słońcu/ i nad wieczności zagadką przelata,/ nad życiem i śmiercią ziemi./ Przeze mnie, przeze mnie/ poznasz, co w gwiazd się kryje milionie,/ a onym kurzu, który wiatr południa/ wzrusza po drogach i rzuca na świeże,/ po burtach rowów i miedzach rosnące/ kępy krwawników i śniade szaleje!/ Przeze mnie, przeze mnie/ rozpoznasz związek pomiędzy spokojem/ w tę północ letnią, a drganiem powietrza/ nad rozległymi rżyskami/ w sierpniowy skwar,/ gdy słońce stanie na szczycie./ Miłość, Śmierć, TaniecPrzeze mnie, przeze mnie/ rozpoznasz związek między pluskiem ryby,/ zostawiającej kręgi na jeziorze,/ a wulkanicznym ogniem, który w łonie/ rodzącej ziemi płonie/ i wre i huczy i lawy/ wyrzuca potok krwawy,/ że ziemia z grzmotem pęka i walą się miasta/ i giną miłości nadzieje,/ a w śmierci pełnej pustce rozpacza niewiasta!/ I nic nie widzi, tylko oczu dwoje,/ płonące ogniem wulkanu!/ I nic nie słyszy, tylko wrzące tchnienie/ swej rozszalałej piersi!/ I nic nie liczy tylko one chwile,/ kiedy na świata mogile/ stanie z tą misą złocistą/ i krąg szalony zatoczy ---/ ten krąg radości i bólu.../ Dziewictwo, Król, TaniecA ty, o królu Herodzie,/ życia i śmierci barbarzyński królu:/ w taniec przed tobą pójdzie wstyd dziewiczy,/ tylko mi pozwól wziąć/ głowę bożego proroka!.../ A wy służebne! przyjaciółki moje!/ Słuchajcie dźwięków mej harfy!/ Zedrzyjcie ze mnie te szarfy!/ Niech padnie ta droga powłoka,/ niech barbarzyński król życia i śmierci/ moim się ciałem upije!/ ŻywiołyNiech go powali ten taniec/ zapamiętałych żywiołów!/ Niech wie, że chociam z popiołów/ i popiołami żyję,/ przy mnie jest prorok boży,/ przy mnie kochanek mój! Czemu nie idziesz? czemu?/ Salome, białolistny kwiat Herodiady,/ zerwany ręką grzechu z świadomości drzewa,/ pieśń żywiołów śpiewa... Przyjdź! Przyjdź!... Pośpieszymy/ w miesięczną noc do gaju, gdzie cyprysów cienie/ rosną pod srebrnym księżyca zaklęciem/ w jakieś tajemne olbrzymy,/ że po nich stopa człowieka/ kroczyć się lęka.../ Ale ode mnie trwoga jak daleka,/ gdy twa powiedzie mnie ręka,/ gdy przy mnie Salomy wybraniec/ z księgą tajemnic, w której zapisano/ w spełnienia rano,/ co między cieniem cyprysu,/ a między krągiemkrągiem --- dziś popr.: kręgiem. księżyca/ zmieściło wielkie spełnienie!.../ Wizja, WładzaAlbo się wspniemy na stromość opoki,/ przeszywającej obłoki,/ Morzei, mając głębie mórz u naszych stóp,/ opanujemy los świata.../ I wielkie zbiorą się rzesze,/ przyjdą mocarze i króle/ z swojego życia zawrócą się dróg/ i wszystkie skarby rozsypią przed tobą,/ byś był, jak oni,/ byś się w ich ubrał purpury/ i na ich tronach siadł/ i z niebotycznej rozkazywał góry,/ byś opanował miecze i lemiesze/ i dzierżył je do końca niezliczonych lat./ Byś serca z łon królewskich wydzierał skrwawione/ i w swojej mocy/ na misy je rzucał złociste!/ A ty nad życia żałobą/ i ponad życia radością,/ nad jego blaskiem i wonią,/ nad jego nocą i dniem/ podniesiesz swą prorocką, niedosięgłą wzgardę/ i, uderzywszy dłonią/ w pomarłe głazy twarde,/ że dźwięk wydadzą krwawy,/ a dotąd niesłyszany w istnienia obrębie,/ rozpoczniesz wieścić sprawy,/ będące ponad istnieniem,/ nad tym, co się mieści,/ w rozkoszy czy boleści,/ między cyprysu cieniem,/ a krągiem srebrnego miesiąca./ MorzeA morze, nad bezdenne wychyliwszy głębie/ swą rozwichrzoną, niepomierną głowę,/ na której każdy włos,/ srebrzystą pianą zlany,/ dźwiga wieczności głośne oceany,/ słuchać cię będzie z poszumem,/ co najgłośniejszy ból światów przygłuszy!/ SzatanLecz ponad morza szum/ pójdzie ten głos,/ który się wyrwie z twej duszy.../ LewiatanLewiatan --- nazwa wspominanego w kilku miejscach w Biblii mitycznego potwora, będącego uosobieniem zła; mówi się o nim jako o wężu, smoku o kilku głowach, wielorybie lub też jednej z kochanek samego Lucyfera; istniały legendy millenijne (żywe ok. roku 1000 n.e.), według których Lewiatan został uwięziony pod Lateranem, siedzibą papieży, a jego wyzwolenie się z tego więzienia miało przynieść koniec światu. się ruszy/ i oczy swe globowe z zdumienia otworzy/ i paszczę, która chłonie wieków straszny żer,/ do twej wyciągnie Salomy./ Pragnie ją pożreć, że twemu wieszczeniu/ dała tę wielką moc,/ która nad wszystkie idzie Lewiatany!/ Ale w szatańską noc,/ gdy błyskawice i gromy/ z krzykiem owijać będą swymi wstęgi/ i żreć swoimi ogniami/ wieczysty byt,/ ona płomiennym mieczem swej potęgi,/ która ci duszę rozżegła/ do wieczystego płomienia,/ odetnie głowę potwora/ i na złocistej ją misie/ przed tobą rozkosznie złoży,/ o ty cyprysie,/ cień rzucający olbrzymi!.../ O ty proroku boży!/ O ty kochanku mój!.../ Ach przyjdź! Czemu twe oczy umarłe tak płoną/ w konającego dnia zorzę czerwoną?/ Przyjdź!/ Pożądanie, Szantaż, SługaLibijczyk, królewskiego strzegący pałacu,/ śmiał ku mnie sięgnąć swym okiem!/ Zakradał się z wieczora pod białe me ściany/ aby, z westchnieniem głębokiem,/ zobaczyć twojej wybranej/ ten obnażony cud,/ ścielący się na miękkie jedwabiów dywany,/ pomiędzy rozsunięte miłości osłony,/ na łoże płonących żądz./ Ach! przyjdź!/ Libijczyk do przybytku wejdzie nieproszony,/ westchnieniem miłość mą kupi,/ na jego czaszce trupiej/ me rozżarzone położą się ręce!/ Do jego czarnej brody/ przylgnie ten dziwny kwiat,/ który w pożądań niweczącej męce/ zabójczym mieczem wykwita/ z mej twarzy młodej ---/ jak twe źrenice, choć umarłe, płoną/ w cichej bladości na tej misie złotej!/ Ach! przyjdź!/ Przyjdźże z tym głosem bożym,/ który rozbrzmiewa w świątyni/ nad lud ten tłumny,/ o marmurowe łamie się kolumny/ i o sklepienia odbija się gromem/ i jehowiczne łoskoty/ na całopalne rozlewa ołtarze!/ Libijczyk zwiędłoczoły opuści z mym sromem/ mojego domu próg.../ Ach! przyjdź!/ Salome cię woła.../ Salome, kłęby włosów rozwiawszy miedziane,/ niby wieków pożaru krwawiące się łuny,/ w wieczystej harfy uderzyła struny/ i śpiewa ---/ i wzywa cię, proroku: przyjdź! ach! przyjdź! ach! przyjdź!/ ObrzędyWeź mnie do swego kościoła!/ W ręku trzymając palmy,/ zerwane z wiosennego zmartwychwstania drzewa,/ nucić będziemy psalmy,/ wielbić będziemy Boga,/ jako jest jeden Bóg,/ który miłości pragnienie/ w twoją Salome wlał./ Mirę będziemy sypać w trybularzetrybularz --- kadzielnica.,/ do ognia dokładać drew,/ niech Abrahama spełni się ofiara!/ Niech głowa bożego proroka,/ który ten zrodził śpiew,/ ten śpiew wieczysty,/ spocznie na misie złocistej!/ BuntAlbo wszechmożny podniesiemy bunt!/ Podważym świątynny mur ---/ niech runie u naszych stóp/ wraz z Bogiem, który w piersi najprzedniejszej z cór/ zbudził rozpaczny głos,/ ciemny, jak grób,/ rozbrzmiewający nad wielką nicością,/ idący w zorzę czerwoną/ konającego Żywota,/ nad tymi oczynad tymi oczy --- nad tymi oczami., co tak strasznie płoną!... TaniecMiso wybrana! o miso ty złota!/ wieczysta struno mej harfy!... Ach! przyjdź, proroku, przyjdź!.../ A wy, o moje służebne,/ zedrzyjcie ze mnie te szarfy ---/ i tańczcie... i tańczcie!... i tańczcie!... Miso wybrana! o miso ty złota!...