Hölderlin, Fryderyk Patmos Napierski, Stefan Król, Michał Kowalska, Dorota Niedziałkowska, Marta Choromańska, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Romantyzm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Śląską z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BŚ. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/patmos http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=24335 Liryka niemiecka, tłum. Stefan Napierski, Bibljoteka Kameny, Lublin 1936 Domena publiczna - Stefan Napierski zm. 1940 2011 xml text text 2011-09-01 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/372.jpg Untitled-03, 影shadows@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/372 Peozja DC.WL-P DCA 1DFG 3MN Fryderyk Hölderlin PatmosPatmos --- wyspa gr. na Morzu Egejskim, blisko wybrzeży tureckich; należy do archipelagu Dodekanez. Na Patmos przebywał przymusowo św. Jan, autor Apokalipsy, i Grota Apokalipsy jest do dziś celem pielgrzymek chrześcijan. pisownia joty: genjusz > geniusz Wprowadzono poprawki zawarte w erracie. fleksja: tem, każdem > tym, każdym; niemi > nimi; przyjacioły > przyjaciele (M. lm) pisownia łączna / rozdzielna: zpowrotem > z powrotem; poczem > po czym; pół-boga > półboga; tam-oto, tam-to > tam oto, tam to; Wypowiedział-to > Wypowiedział to; wieleby > wiele by; straszliweby > straszliwe by; samby > sam by; zdala > z dala; wdal > w dal; znagła > z nagła; nietylko > nie tylko Landgrafowi Homburga GóryBliski jest/ I do ujęcia trudny jest Bóg./ Lecz gdzie jest niebezpieczeństwo, wzrasta/ Także to, co ocala./ Mroki zamieszkują/ Orły, i bez trwogi stąpają/ Synowie Alp ponad otchłanią/ Na mostach lekko wzniesionych./ Tedytedy (daw.) --- więc, zatem., skoro spiętrzone są wokół/ Wierzchołki czasu/ I najukochańsi mieszkają w pobliżu, słabnący/ Na górach, najbardziej rozdzielonych oddalą,/ O, daj wody niewinnej,/ Skrzydlisk użyczże nam, najwierniejszym, wspomóż/ Na tamtą stronę przejść oraz z powrotem nawrócić. Tak rzekłem i oto mnie uprowadził/ Szybciej, niźlim przypuszczałniźlim przypuszczał --- niż przypuszczałem.,/ I w dal, gdziem nigdy nie sądził,/ Iż wkroczę, geniusz jakowyś/ Z domu mego własnego. Lśniły zmierzchowo/ W pół zmroku, kiedym tak kroczył,/ Bór cienisty/ I tęskniące potoki/ Ojczyzny; nigdym nie zaznałnigdym nie zaznał --- nigdy nie zaznałem. tych krain./ Lecz w świeżym już blasku niebawem/ Tajemniczo/ W złotawym dymie rozkwitło,/ Wyrosło, o, jak szybko,/ Wraz z krokami słońca,/ Pachnąc tysiącem szczytów./ Ku mnie, o, Azjo, rozwarta przede mną, i oślepiony, szukałem/ Czegoś, com znał, gdyż nie nawykłem,/ Do tych ulic przestronnych, skąd/ Opada stromo z TmolusaTmolus, własc. Tmolos --- góra w starożytnej Lidii (dziś zach. Turcja), wg mit. gr. miejsce pojedynku muzycznego Apollona i Marsjasza./ PaktolPaktol (gr. Paktolos, tur. Sart Çayı) --- rzeka w zach. Turcji (w starożytnej Lidii); w starożytności z Paktolu wydobywano kruszec do bicia monet., zdobiony złotem,/ I Messogis się dźwiga i Taurus,/ A w kręgu rozkwieconych ogrodów,/ Cichy płomień. Ale na świetle/ Kwitnie wysoko srebrzysty śnieg,/ I, świadek nieśmiertelnego życia,/ Na niedostępnych murach,/ Wzrasta pradawny bluszcz, a wspierane/ Są kolumnami żywymi, cedrami oraz wawrzynem,/ Dostojne,/ Niby przez bogów wzniesione, pałace. Ale wokół bram Azji,/ Wijąc się tam i sam,/ W niepewnej morskiej dolinie, szumi/ Wiele gościńców bez cienia./ Lecz znajome są wyspy żeglarzom./ A, żem posłyszał,/ Iż jedna, w pobliżu leżąca,/ To Patmos,/ Tedym wielce zapragnąłtedym wielce zapragnął --- wtedy zapragnąłem wielce.,/ Tam oto zażyć gościny i tam to/ Do ciemnej zbliżyć się groty./ Gdyż, nie jak Cypros,/ Obfity w strugi, ani/ Inny jakowy ostrów,/ Wspaniale nie dźwiga się Patmos. GośćAle gościnny/ W każdym uboższym domostwie/ Jest jednak./ Tak, kiedy korab rozbiwszy, lub skargę wznoszący/ O domowe ognisko, albo/ Przyjaciela, z którym skazano go na rozłąkę,/ Zbliża się kto/ Z obcych, chętnie go wysłucha; a jego dzieci,/ Głosy gajów gorących,/ I tam, gdzie piaszczyste wybrzeże opada i rozdwaja się/ Pól płaszczyzna, brzmienia tych głosów/ Nasłuchują go i miłujący odzywa się oddźwięk/ Skargom owego męża. ŚwiętyTak piastował/ Ongiongi (daw.) --- dawniej, kiedyś. ulubionego bóstwu/ Zwidazwid --- tu: duch, widmo., który w błogiej młodości/ Odszedł/ Wraz z Najwyższego synem, nierozdzielny; albowiem/ Ów, dźwigający burze, miłował prostotę/ Ucznia, a ten baczny mąż/ Pilnie oglądał oblicze Boga,/ Kiedy u tajemnicy szczepu winnego/ Wespół siedzieli porą wieczerzy,/ I, w wielkiej swej duszy przeczuwający zgon,/ Wypowiedział to Pan i ostatnia miłość; nigdy bowiem podówczas/ Dość wypowiedzieć nie zdołał o słów dobroci/ I rozweselać nimi, gdy widział przed sobą/ Zagniewanie świata./ Gdyż wszystko jest dobre. Po czym zmarł. Wiele by trzeba/ Rzec o tym. I dojrzeli go jeszcze, jak spoglądał zwycięsko,/ Przyjaciele, przy końcu, gdy był najbardziej radosny. Lecz, ożałobieniożałobiony --- osierocony, pozostający w żałobie., zasmucali się nad nim, gdy oto/ Wieczór już zapadł, zdumieni,/ Gdyż w duszach postanowili to, co wielkie, mężowie,/ A przecie miłowali pod słońcem/ Życie i opuścić nie chcieli/ Oblicza Pana/ Oraz ojczyzny. Wszczepione/ Było to w nich, jak płomień w żelazo, a u boku ich/ Kroczył cień miłowany./ Tedy zesłał im/ Ducha, zaprawdę/ Zatrząsł się dom i gromy Boga,/ Hucząc z dala,/ Toczyły się ponad przeczuwającymi głowami,/ Gdy zadumani kamiennie, zgromadzeni byli/ Herojeheroj (z ukr.) --- bohater. śmierci,/ Teraz oto, kiedy rozstając się,/ Raz jeszcze im się pojawił./ Gdy oto zgasło słońce dnia,/ Królewskie, i złamało/ Promieniejące prosto/ Berło, cierpiąc bosko, nieprzymuszone:/ Albowiem powrócić miało/ O wyznaczonym czasie. Straszliwe by potem/ Było i nagle urwane, niewierne/ Dzieło człowieka, a stało się radością/ Od teraz oto/ Zamieszkać w miłującej nocy i zachować/ W oczach naiwnych niezachwiane/ Otchłanie mądrości. A zielenią się/ W głębi na stokach gór żywe zarówno obrazy. Jednak straszliwe jest, kiedy tu i ówdzie/ Bóg nieskończenie rozprasza to, co jest żywe./ Gdyż to już znaczy porzucić oblicze/ Druha drogiego/ I w dal poza turnie się wspiąć/ Samemu, gdzie, rozpoznany dwojako,/ W jeden głos zestrojony niebiański był ducha; a nie był on zwiastowany, lecz porwał Za kudły, obecny,/ Kiedy z nagła,/ ŚwiętyUchodząc w dal, wstecz spojrzał ku nim Bóg,/ I, przysięgający,/ Aby je ujął, jakby związani/ Linami złotymi, odtąd/ Zło nazywając imieniem, dłonie sobie podali. Ale, gdy umrze niebawem/ Ów, któremu piękno/ Najbardziej wierne było,/ Iż sama postać jego/ Cudem była i owi wszyscy niebiańscy/ Ukazywali nań, a kiedy wieczną zagadką będąc wzajem dla siebie,/ Nie mogący wzajem ująć się,/ Którzy żyli pospołu/ W pamięci; a duch nie tylko piasek,/ Albo wierzby unosi z sobą i świątynie/ Porywa, kiedy rozwiewa się/ Cześć półboga i jego bliskich,/ A nawet najwyższy odwraca oblicze,/ Że nigdzie niepodobna ujrzeć w niebiosach/ Ani na ziemi zielonej/ Tego, co jest nieśmiertelne: cóżże to jest? To rzut siewcy, kiedy szuflą podbiera pszenicę/ I ku klarowności dorzuca, kołysząc ją ponad klepiskiem/ Plewy do stóp się sypią, ale/ Przy końcu wyłuska się ziarno./ A nie szkoda, jeśli co nieco/ Zatraca się i z wieści/ Przebrzmiewa żywy dźwięk:/ Albowiem dzieło boskie jest podobne naszemu./ Nie pragnie wszystkiego naraz dokonać Najwyższy./ Wprawdzie szyb dźwiga żelazo/ A rozżarzone żywice Etna;/ Tedy miałbym dostatek,/ By ukształtować obraz i podobnym ujrzeć/ Takiego, jakim był, Chrystusa. BógJeśli jednak jakowyś sam by siebie rozniecił,/ I, przemawiając smutnie, po drodze, gdy jestem bezbronny,/ Gdyby mnie napadł, iżbym się zdumiał i zapragnął/ Naśladować ten obraz Boga, ja, rabrab (daw.) --- niewolnik. ---/ W gniewie widziałem raz jeden/ Widzialnego Pana niebiosówniebiosów --- dziś popr. forma D. lm: niebios.: nie, iżbym miał być czymś, lecz/ Bym się pouczył. Są dobrotliwi oni, ale najbardziej im nienawistne/ Jest, dopóki władają, to, co fałszywe, a wtedy/ Wśród ludzi to, co jest ludzkie, już jest bez znaczenia./ Gdyż nie oni to rządzą, ale on rządzi,/ Los śmiertelny, i przeobraża ich dzieło/ Samo z siebie i spiesznie skłania je ku zakończeniu./ Kiedy bowiem wyżej wznosi się niebiański/ Wchód triumfalny, nazwany jest słońcu równy/ Przez silnych --- weselący się syn Najwyższego./ On, hasło; a tutaj/ Skłania się w dół berło śpiewu./ Gdyż nic pospolite nie jest. Wskrzesza/ Z martwych umarłych, co nie są jeszcze w niewoli/ U rubaszności. Ale czeka wiele/ Oczu lękliwych,/ By ujrzeć światło. Niechętnie/ Zakwitnąć muszą na ostrym promieniu,/ Aczkolwiek odwaga dzierży złote wędzidło./ Lecz, jeśli kiedy/ Zapomniana od wzdymających się powiek/ Świata,/ Cicho lśniąca opada moc z świętego pisma, niechże,/ Radujący się łaską, ćwiczą się/ W cichym wejrzeniu. A jeśli teraz niebiańscy,/ Tak, jak w to wierzę, miłują mnie,/ Ileż bardziej ciebie;/ Bowiem wiem jedno:/ Że wola Ojca przedwiecznego/ Wiele tobie oznacza. Cichy jest jego znak/ Na piorunującym niebie. A jeden, a któryś, pod nim/ Całe swe życie stoi; gdyż jeszcze żyje Chrystus. A bohaterybohatery --- dziś popr. forma M. lm: bohaterowie. --- to Jego synowie,/ Wywodzący się z Niego i litery święte/ Z Niego, a błyskawicę tę/ Po dziś dzień objaśniają wszystkie czyny ziemi,/ Gonitwa niepowstrzymana. A on jest przy tym, gdyż dzieła Jego/ Są mu świadome od samego początku./ Wierzenia, ReligiaZa długo, za długo już/ Niewidzialna jest cześć niebiańskich./ Gdyż niemalże wieść nas muszą/ Za palce i haniebnie/ Serce wydziera nam jakowaś potęga./ Wszelkiej bowiem ofiary pragnie każdy z niebiańskich./ A gdy zaniedbano jakiej, to/ Nigdy nie zaowocowało dobrem./ Służyliśmy matce ziemi/ I służyliśmy potąd słonecznemu światłu,/ Niewiedzący. Lecz Ojciec, co włada nad wszystkim,/ Najbardziej pragnie, miłując, iżby strzeżono/ Utrwalonej litery i to, co ma przetrwać,/ Wyłożono, jak trzeba. W ślad za tym śpiew kroczy Germanów.