Ginczanka, Zuzanna Gramatyka Kozioł, Paweł Choromańska, Paulina Kopeć, Aleksandra Sekuła, Aleksandra Ołtusek, Paulina Fundacja Nowoczesna Polska Współczesność Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) we współpracy z Muzeum Powstania Warszawskiego. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zdjęcie na okładce pochodzi ze zbiorów Muzeum Powstania Warszawskiego. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/ginczanka-o-centaurach-gramatyka Zuzanna Ginczanka, Wiersze wybrane, Czytelnik, Warszawa 1953. Domena publiczna - Zuzanna Ginczanka zm. 1945 2016 xml text text 2018-06-04 pol mpw https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/MPWIN2612.jpg Fotografia z okresu okupacji niemieckiej w Warszawie. Wola. Stragan z owocami przed kamienicą przy ul. Wolskiej 5. Ujęcie w kierunku wschodnim. Na wprost, w w tle widoczna południowa rogatka wolska, Władysław Martyka „Biskup”, Domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/5914 Poezja DCC.WL-D1 DCC 1DTP 3MP Zuzanna Ginczanka O centaurach GramatykaGramatyka --- Wiersz zdobył wyróżnienie w Turnieju Młodych Poetów, organizowanym przez redakcję ,,Wiadomości Literackich" w 1934 roku. Pojawił się w 29 numerze tego pisma 15 lipca 1934 roku. (--- a wrosnąć w słowa tak radośnie,/ a pokochać słowa tak łatwo --- / trzeba tylko wziąć je do ręki i obejrzeć jak burgundburgund --- gatunek wina z Burgundii. pod światło). Przymiotniki przeciągają się jak koty/ i jak koty są stworzone do pieszczot/ miękkie koty ciepłe i potulne mruczą tkliwość andanteandante --- (wł. termin muz.) spokojnie. i maestomaesto --- (wł. termin muz.) majestatycznie, triumfalnie../ Miękkie koty mają w oczach jeziora i ziel-topiel wodorostną na dnie./ Patrzę sennie w źrenice kocie/ tajemnicze i szklane i zdradne.Patrzę sennie w źrenice kocie tajemnicze i szklane i zdradne. --- W rękopisie ten dwuwers brzmiał: słodko patrzeć przymiotnikom w źrenice / tajemnicze i najcichsze i zdradne --- Oto jest bryła i kształt, oto jest treść nieodzowna,/ konkretność istoty rzeczy, materia wkuta w rzeczownik,/ i nieruchomość świata i spokój martwot i stałość,/ coś, co trwa wciąż i jest, słowo stężone w ciało.coś, co trwa wciąż i jest, słowo stężone w ciało. --- w rękopisie ten wers brzmiał: coś, co trwa wciąż i jest, bo prawdą z pustki się stało ---/ Oto są proste stoły i twarde drewniane ławy,/ oto są wątłe i mokre z tkanek roślinnych trawy,/ oto jest rudy kościół, co w Bogu gotykiem sterczy,/ i oto jest żylne tętnicze ludzkie najprostsze serceoto są wątłe i mokre z tkanek roślinnych trawy, oto jest rudy kościół, co w Bogu gotykiem sterczy, i oto jest żylne tętnicze ludzkie najprostsze serce --- W rękopisie: oto są drżące i wątłe z tkanek roślinnych trawy --- / oto jest kościół z cegieł, co w niebo gotykiem sterczy / i oto jest ludzkie żywotne, żylne, tętnicze serce. --- . Zaś przysłówekZaś przysłówek --- w rękopisie ta strofa brzmiała: było coś - nie wiadomo jak, / a już styl ma żywy jak trzeźwość --- / było coś --- nie wiadomo jak, / a już teraz jest w skos i w poprzek / i oburącz otula myśl / i jest pewnie, rzewnie i dobrze. --- to nagły cud/ niespodzianka potartych krzesiw ---/ było coś nie wiadomo jak/ a już teraz jest w skos i w poprzek/ i oburącz oplata myśl i jest pewnie rzewnie i dobrzerzewnie i dobrze --- w rękopisie dalej znajdowała się strofa o czasowniku: A czasownik, pal go czart: / prężnych sprężyn rzutny chan. / Gdy wytryska w nagły ruch, / ściera rzewność w pył i puch; / nie ma miejsca na zmrok lila, / bez do okien się nie schyla --- / jeśli ból, to twardy ból, / nie smętnica żalnych pól. / Gdy o szczęście walczyć mam, / zerwę, zburzę opór tam: / żywy mięsień, żywa pięść / może zdobyć tkliwość szczęść --- / Wszystkie smętki, precz do diaska! --- / stoi słowo, koniem parska, / staje dęba, wpada w szał --- / tylko siąść i pędzić w cwał. . A zaimki to malutkie pokoiczki,/ gdzie na oknach rosną małe doniczki./ Każdy kącik --- to pamiątka po dawniej/ a są tylko dla Ciebie i dla mnie./ Tu tajemną abrakadabrą/ kwitną prawa miłosnych algebr:/ Miłośćja --- to ty, ty --- to ja (równanie)/ ja bez ciebie --- ty beze mnie to zero./ My lubimy otuleni zmierzchami/ w małych słowach jak w szufladkach szperać./ Ja to ty --- ty to ja. Równanie./ A zaimki są tak tajne jak kwiaty,/ jak malutkie, malutkie pokoiczki,/ w których mieszkasz w tajemnicy przed światemprzed światem --- w rękopisie dalej następowała strofa o następującym brzmieniu: (więc nie wykładaj słów, jak karty / w pasjansów powrotnej nudzie: / tak / czy / nie --- / tak / czy / nie --- / bo każde słowo jest właśnie tyle warte / ile jest warte dla każdego z ludzi --- ./ (--- więc weź tylko słowo do ręki/ i obejrzyj jak burgund pod światło,/ a wrosnąć w słowa tak radośnie,/ a pokochać słowa tak łatwo. --- ). OD REDAKTORKI TOMU: Wiersz napisany 21 grudnia 1933 roku, zachowany w rękopisie poetki. Pierwotny tytuł: Sugestie. Zmiany w tekście: Wersy 8-9: słodko patrzeć przymiotnikom w źrenice/ tajemnicze i najcichsze i zdradne -/ Strofy trzecia i czwarta zapisane zostały w odwrotnej kolejności. Wers 13:/ coś, co trwa wciąż i jest, bo prawdą z pustki się stało - Wersy 15-17:/ oto są drżące i wątłe z tkanek roślinnych trawy -/ oto jest kościół z cegieł, co w niebo gotykiem sterczy/ i oto jest ludzkie żywotne, żylne, tętnicze serce. - Wersy 20-25: było coś - nie wiadomo jak,/ a już styl ma żywy jak trzeźwość -/ było coś - nie wiadomo jak,/ a już teraz jest w skos i w poprzek/ i oburącz otula myśl/ i jest pewnie, rzewnie i dobrze. - Między czwartą i piątą strofą znajduje się fragment mówiący na temat czasownika: A czasownik, pal go czart:/ prężnych sprężyn rzutny han./ Gdy wytryska w nagły ruch,/ ściera rzewność w pył i puch;/ nie ma miejsca na zmrok lila,/ bez do okien się nie schyla -/ jeśli ból, to twardy ból,/ nie smętnica żalnych pól./ Gdy o szczęście walczyć mam,/ zerwę, zburzę opór tam:/ żywy mięsień, żywa pięść/ może zdobyć tkliwość szczęść -/ Wszystkie smętki, precz do diaska! -/ stoi słowo, koniem parska,/ staje dęba, wpada w szał -/ tylko siąść i pędzić w cwał./ Między piątą i szóstą strofą znajduje się następujący tekst:/ (więc nie wykładaj słów, jak karty/ w pasjansów powrotnej nudzie:/ tak/ czy/ nie-/ tak/ czy/ nie -/ bo każde słowo jest właśnie tyle warte/ \ ile jest warte dla każdego z ludzi -)