Gałczyński, Konstanty Ildefons Dzikie wino 2024-02-27 2024 Fundacja Wolne Lektury pol Konstanty Ildefons Gałczyński, Wybór poezji, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1967. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-dzikie-wino/ Domena publiczna - Konstanty Ildefons Gałczyński zm. 1953 Sekuła, Aleksandra Wieczorek, Justyna Sekuła, Aleksandra Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (www.wolnelektury.pl). Współczesność Liryka wiersz https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7756.jpg Fun fair, boulevard de Clichy, Louis Abel-Truchet, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7756/ DCC Konstanty Ildefons Gałczyński Dzikie wino Koło tych pagórków piaszczystych, które księżyc/ po kolei odsłania / jeden po drugim, / jeden po drugim, / ptaki śpią, / tylko droga się srebrzy/ i Wisła świeci jak latarnia --- Ciszajest cisza, jakby Szopen przed chwilą zamilkł,/ Polak, Polska, Muzykalecz niech struna się przypomni srebrna jak te koleiny,/ zapląsają chmury z sosnami, z pagórkami,/ dzikie wino pocznie szeptać z dzikim winem;/ no, i już masz polonez. Przeklęte polskie serce!/ Diabli wiedzą, co to jest: w liniach skrzypiec/ i pagórków tego szukaj, w dzikim winie na szybie:/ szepty zaśpiewne i niebiosa bohaterskie, i wrzawa nad niebiosami, i pory roku jak struny/ skrzypcowe, cztery, cztery: wiosna, lato, jesień i zima,/ i wiatr w struny, i deszcz w struny, i grad w struny, i blask w struny,/ bas śnieżny i słowicza szalona kwinta,/ Wisła pod smyczkiem, srebro wiślane, Wisła pod palcem, ta, co/ śpiewa najwyżej struna, rzeka na skrzypce sopranowe/ naciągnięta, a z worka czasu chmury, ptaki, horyzonty wielogłosowe/ i jesień fruwająca, i ogromne lato;/ i chmury nad skrzypcami, i liście tuż nad smyczkiem,/ i te pagórki faliste, i wiatr, i światła wszystkie. Polska, RoślinyNa liściu dzikiego wina trudno jest zmieścić Warszawę/ i gwiazdę Wenus nad nią, a jednak/ w jakiejś trudnej podróży to on ci przypomni Warszawę,/ ten liść ---/ na wszystkich kontynentach,/ we wszystkich miastach,/ zaułkach/ i labiryntach. Na liść dzikiego wina jak na mapę ojczyzny/ patrzę; tu węgiel, mówię; tu morze jak Kochanowski rozśpiewane,/ a tutaj, mówię, góry, a tutaj równiny./ a wszystko razem jak fotografia ukochanej; ognie portów, lampy w oknach, maszyny i ludzie,/ nasi ludzie, budowniczowie pogody,/ i słońce, słońce, słońce, które przodem pójdzie/ przez ogrody, ogrody, ogrody; i wiatr, i wiatr w liście, i znów wyrażalna trudno/ nuta, drzazga cudowna pod sercem samym./ Powiedz, skąd jesteś, nuto; powiedz, skąd płyniesz, nuto,/ nuto-latarnio idąca przed nami. To w niej, w tym błysku nagłym: twarz jakaś, chmura jakaś,/ jakiś sierpień, dom, dzikie wino ---/ i --- jak burza odetchniesz, lecz nie deszcz będzie płakać,/ to łzy twoje szczęśliwe popłyną; gościńce złote wszystkie, rzeki wszystkie chóralnie/ zejdą się w twoim sercu,/ ziemia ciebie przyciągnie, księżyc ciebie dopadnie/ i po polsku ci powie: «Dobry wieczór!» A to jest dzikie wino. Rozszumiało się ono,/ zestroiło głos do głosu w pieśni, / dzikie wino --- dokoła; dzikie wino --- noc wesoła;/ krzyczą liście: «My tutaj jesteśmy, nad tym oknem, nad tą lampą niezagasłą,/ rozgadane jak jesienna plucha ---/ jakich Trenów, jakich Ballad i romansów/ można by się jeszcze w nas dosłuchać!» O, dzikiego wina nocy, czarne blaski/ rozsypane muzyką śnieżno-ciemną!/ Nocy, w której jak w pokoju babki/ i liść, i ptak, i gwiazda bawią się ze mną. Osowieje liść, gdy mrok go najdzie,/ ptak w gąszcz frunie, zaś gwiazda do nieba,/ pokój babki zniknie, czas szumiący/ swoje wody będzie toczył i rozlewał. Słowo, Poeta, Artysta, SztukaIleż to lat, ileż to lat trzeba chodzić/ po dniach, po nocach, po schodach, po piętrach,/ do ilu łomotać drzwi, w ilu szukać/ książkach, światłach, muzycznych instrumentach! Po jakich drogach, co się w deszczu mylą,/ zaplątują w niebieskich zachmurzeniach, / w ilu miastach z latarniami! o, w ilu / nieskończonych próbach, oczekiwaniach, doświadczeniach --- ażeby znaleźć jakieś jedno zdanie,/ które do serca komuś wejdzie i zostanie, parę słów ułożonych w dziecinny gwiazdozbiór,/ a ten nad czyimś oknem będzie sunął, świecąc / w noc zimową i powie ktoś: «Cóż, noc niebrzydka!» Bo trudno jest za włosy chwycić treść wzburzoną,/ rytm odmienny jak księżyc, ten sam księżyc, który/ BeethovenBeethoven, Ludwig van (1770--1827) --- kompozytor i pianista niemiecki, autor dziewięciu symfonii, licznych sonat i wariacji fortepianowych oraz muzyki kameralnej, ostatni z tzw. klasyków wiedeńskich, prekursor romantyzmu w muzyce, uznawany za jednego z największych twórców muzycznych wszech czasów. z nieba zerwał i w sonatę wepchnął. Rzeczywistości, nasza muzo,/ ziemio brzozy i palmy,/ flago czerwonousta/ przez horyzonty wszystkie! Rzeczy mroczne, niemrawe/ rękom opór stawiają,/ ręce świat kształtujące/ słońce unieśmiertelnia. Jako fala za falą/ wysiłek za wysiłkiem,/ nie ma już oceanów,/ my jesteśmy ocean. Flaga naszej radości/ płynie wąwozem czasu,/ czasy rozkołysane/ jak pszenica wysoka. Po całym lecą świecie/ naszej myśli nasiona./ Czas wieniec nam uplata./ Wróg zębów nie pozbiera. A to złote błyskanie/ to los nasz na kowadle./ Flago czerwonousta/ rozśpiewana jak wicher! Rzeczywistości, muzo,/ człowieku, rzeko, gwiazdo,/ domie mój, nocy moja,/ liściu dzikiego wina! RoślinyNad oknem,/ na murze,/ a liście takie duże --- zielone, zielone,/ dzikie wino zielone. O każdej/ godzinie/ wiatr szumi w dzikim winie --- zielone, zielone,/ dzikie wino zielone. Uroda,/ przyroda,/ za nic byś jej nie oddał --- zielone, zielone,/ dzikie wino zielone. Za siedmiu/ morzami/ napełni oczy łzami --- zielone, zielone,/ dzikie wino zielone. I we śnie/ przypłynie/ dom cały w dzikim winie --- zielone, zielone,/ dzikie wino zielone. I niebo,/ i księżyc,/ i wino się rozsrebrzy --- zielone, zielone,/ dzikie wino zielone. Zaszepce/ na szybie,/ myślisz, że słuchasz skrzypiec --- zielone, zielone,/ dzikie wino zielone. Pod serce/ jak nuta./ I powiesz: tak, to tutaj --- zielone, zielone,/ dzikie wino zielone. Ten dach i/ te okna,/ i noc jak narzeczona --- zielone, zielone,/ dzikie wino zielone. Noc, TaniecTańczy noc, rozśpiewała się/ po pagórkach, po kotlinach,/ tańczy noc, roztańczyła się/ w wieńcu z dzikiego wina. Klaszcze Wisła, wszystkie fale klaszczą,/ a nad Wisłą klaszcze wiklina,/ klaszcze niebo wysoko, noc tańczy/ w wieńcu z dzikiego wina. A to przecie wiatr dmie w srebrne pasma/ chmur, a każda chmura inna./ Tańczy noc, jak bardzo srebrna gwiazda,/ w wieńcu z dzikiego wina. A to przecie najzwyklejsze liście,/ zwykły księżyc, co liście odciemnia ---/ tylko że ten trylik tak srebrzyście,/ tylko że ten bas jak skała: ziemia. I pieśń ziemi, co jak skrzypce woła ---/ i te strofy, co jak chmury płyną ---/ strofy --- chmury --- noc czuła, wesoła ---/ i szumiące dzikie wino, dzikie wino --- koło tych pagórków piaszczystych, które księżyc/ po kolei odsłania, / jeden po drugim,/ jeden po drugim,/ ptaki śpią,/ Rzeka, Noc, Światłotylko droga się srebrzy/ i Wisła świeci jak latarnia. Pierwodruk: ,,Życie Literackie" 1953, nr 38.