Kochanowski, Jan Pieśń VIII (Kiedy sie rane zapalają zorza...) http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/fragmenta Wilczek, Piotr Sekuła, Aleksandra Sutkowska, Olga Fundacja Nowoczesna Polska Renesans Liryka Pieśń Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/fragmenta-piesn-viii-kiedy-sie-rane-zapalaja-zorza Jan Kochanowski, Fragmenta albo pozostałe pisma, Drukarnia Łazarzowa, Kraków, 1590 Domena publiczna - Jan Kochanowski zm. 1584 1655 xml text text 2009-07-07 polhttp://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/491.jpg The Green Twins!, VinothChandar@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/491 DCA.WL-RN Jan Kochanowski Pieśń VIIIPieśń VIII dodana --- opowiedziana tu historia oparta jest na Heroidach Owidiusza: Hermiona (córka Menelausa i Heleny) była zaręczona --- bez wiedzy ojca --- z Orestesem, bratem stryjecznym, do którego kieruje tutaj swoje żale. Porwał ją i poślubił Pyrrus (syn Achillesa), któremu przyrzekł ją ojciec.W przypisach gwiazdką oznaczono wyrazy, które są używane do dziś, ale których znaczenie w utworze jest odmienne od znaczenia obecnego. Kiedy sie rane zapalają zorza,/ A dzień z wielkiego występuje morza,/ Przyszedłem na brzeg, kędy Wisła bieży,/ A tam siedziała na wysokiej wieży,/ Podjąwszypodjąwszy --- podniósłszy. rękę, smutna białagłowa/ I pocznie z płaczem narzekać w te słowa: «Takżem ja barzo niefortunna była?/ Takżem ja wiele szczęściu przewiniła?/ Że temu k wolitemu k woli być (starop.) --- Pyrrusowi posłuszna być. być nieboga muszę,/ Który jako grzech mierzi moją duszę./ A tena ten --- chodzi o Orestesa. gdzieś siedząc, narzeka z daleka,/ Przed którym nie mam milszego człowieka. Ślub mi przywodząprzywodzić --- przypominać (por. wyrażenie: przywodzić na myśl)., poniewolne słowaponiewolne słowa (starop.) --- wypowiedziane pod przymusem.,/ Na które nigdy nie zwalałanie zwalała (starop.) --- nie zgadzała się (nie pozwalała). głowa;/ A ono było lepiej serca pytać,/ Które gdy nie chce, słów sie prózno chwytać./ Niech sie tym cieszy, że mię ma w niewoli,/ Ręce mógł zwięzać, myśli nie zniewoli. Bogu tajemne nie są ludzkie sprawy,/ Ten z nieba widzi, kto krzyw, a kto prawy./ Ja nie mam komu krzywdy swej powiedzieć,/ Jeślibych miała, i to trudno wiedziećtrudno wiedzieć --- w domyśle dalszy ciąg: czy bym powiedziała../ Jednęż mam wolność w swej ciężkiej niewoli,/ Że sie wżdy mogę napłakać do woli. Więc mię to zewsząd szczęścieszczęście --- w znaczeniu: fortuna, los. pokarało,/ Wszystko mi zaraz, com miała, pobrało./ Ojczyzny nie mam, matkim ostradała,/ Samam sie w ręce okrutne dostała./ Cóż mię gorszego mogło potkać w boju/ Nad to, co cierpię, nieboga, w pokoju? Czasem bych rada żałość swą pokryłapokryć --- tu: ukryć./ A na lepszą sie postawę zdobyła;/ Ale smutnemu trudno śmiech przychodzi,/ Trzeźwitrzeźwi --- trzeźwy. w pijanych sprawy nie ugodzi./ I mnie nieszczęsną łzy moje wydają,/ Które mi z oczu płynąć nie przestają. Tegom też pewna, że mię nie miłuje;/ Nie mam mu ze złe, mnie w tym naszladuje./ On wie, co myśli, świadom, o co stoi;/ Ja go nie sądzę, ani mi przystoiTegom też pewna, że mię nie miłuje... itd. (w. 37--42) --- mowa o Pyrrusie.do poprawy,/ Wszakoż sie k temu zawsze będę znałak temu zawsze będę znała --- zawsze to będę wyznawała.:/ Mił mi nie będzie, bychbych (starop.) --- choćbym. dziś umrzeć miała. A ty, mój bracie, wzorem stryja twegostryja twego --- chodzi o Menelausa, który pomścił porwanie Heleny przez Parysa.,/ Pomści mej krzywdy i zelżenia swego./ Uczyń, co twej krwi szlachetnej przystoi,/ Miłość przy tobie nieomylna stoi./ Jać albo zdrowia w tym frasunku zbędę,/ Albo na koniec twoją żoną będę.