Fogelbaum, Melania [W skorupach ruder...] text Sekuła, Aleksandra Świetlik, Maria Choromańska, Paulina 2023-06-28 2015 Fundacja Wolne Lektury pol Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (https://www.wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/fogelbaum-w-skorupach-ruder Domena publiczna - Melania Fogelbaum zm. 1944 Współczesność Liryka Wiersz Tango łez śpiewajcie muzy, pod red. B. Keff, wyd. Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma, Warszawa 2012. https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7329.jpg Portret dziewczynki, Gela Seksztajn-Lichtensztajn (1907-1943), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7329/ DCC NHWR7 1DTP 3MP Melania Fogelbaum [W skorupach ruder...] GettoW skorupach ruder owiniętych drutem / życie czka smród spleśniałej zupy / w zawszonym sitowiu włosów nie zapomnij / dziecięcych oczudziecięcych oczu --- Melania Fogelbaum napisała ten wiersz, gdy była uwięziona w getcie łódzkim. Getto w Łodzi powstało 8 lutego 1940 roku, z czasem stało się ono najbardziej izolowanym gettem dla ludności żydowskiej w okupowanej Polsce i wielkim obozem pracy przymusowej. Przetrwało prawie 4,5 roku. Wśród 200 tys. więźniów tego getta znajdowały się też dzieci. To one stały się ofiarą jednej z najtragiczniejszych akcji nazistów, tzw. Wielkiej Szpery. Na początku września 1942 mieszkańcy getta dowiedzieli się, że do transportów trafią wszystkie dzieci. Jak wspomina Michał Mosze Chęciński na tę wiadomość, ,,z piersi tysięcy ludzi wydobył się przejmujący krzyk, rozpacz matek i ojców była niemal fizycznie dotykalna. Tego dnia całe getto płakało i z każdego jego kąta płynęło wołanie do Boga" (za: Andrzej Rukowiecki, Łódź. 1939--1945. Kronika okupacji, Wydawnictwo Księży Młyn, Łódź 2012, s. 125). Rodzice próbowali zmieniać metryki dzieci, ukrywać je przed służbami porządkowymi i Gestapo, ale bezskutecznie. Niemcy zastrzelili co najmniej 200 rodziców, którzy nie chcieli oddać swoich dzieci. W przypadku ewakuacji szpitali Niemcy wyrzucali dzieci przez okna. Do ośrodka zagłady w Chełmnie nad Nerem wywieziono wkrótce 15 681 osób, wśród nich dzieci do 10 roku życia, chorych i osoby starsze powyżej 65 roku życia, gdzie zostały zamordowane. W getcie pozostawiono osoby zdolne do pracy w resortach./ bawią się mrokiem / Głódkołowaty głód przylepia / strupykołowaty głód przylepia strupy --- w getcie łódzkim nie było kanałów, a kamienice sąsiadujące z murem od strony ,,aryjskiej" zostały wyburzone przez Niemców, co skutecznie uniemożliwiło przemyt niezbędnej żywności i lekarstw. Jeszcze przed 1942 głównie z powodu głodu i innych chorób zmarło tam ok. 17,5 tys. osób. snów do bagniska podłóg / (za oknami raz, dziesięć, sto na dzień / wypełzły po życie trupy)