Czyżewski, Tytus Osioł i słońce w metamorfozie Sekuła, Aleksandra Choromańska, Paulina Kopeć-Gryz, Aleksandra Kuch, Angelika Świetlik, Maria 2021-12-31 Fundacja Nowoczesna Polska Dwudziestolecie międzywojenne Dramat Komedia Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/czyzewski-osiol-i-slonce-w-metamorfozie/ Tytus Czyżewski, Osioł i słońce w metamorfozie. Włamwywacz z lepszego towarzystwa, Gebethner i Wolff, Kraków 1922. Domena publiczna - Tytus Czyżewski zm. 1945 2016 xml pol https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/Frederic_Edwin_Church_-_A_Donkey_Baranquilla_Columbia_-_Google_Art_Project.jpg A Donkey, Baranquilla, Columbia, Frederic Edwin Church (1826–1900), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/6356 https://wolnelektury.pl/media/book/pdf/czyzewski-osiol-i-slonce-w-metamorfozie.pdf ISBN-978-83-288-6490-0 ISBN application/pdf https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/czyzewski-osiol-i-slonce-w-metamorfozie.html ISBN-978-83-288-6491-7 ISBN text/html https://wolnelektury.pl/media/book/txt/czyzewski-osiol-i-slonce-w-metamorfozie.txt ISBN-978-83-288-6492-4 ISBN text/plain https://wolnelektury.pl/media/book/epub/czyzewski-osiol-i-slonce-w-metamorfozie.epub ISBN-978-83-288-6493-1 ISBN application/epub+zip https://wolnelektury.pl/media/book/mobi/czyzewski-osiol-i-slonce-w-metamorfozie.mobi ISBN-978-83-288-6494-8 ISBN application/x-mobipocket-ebook Dramat DDL 3MP Skorygowano błędy źródła, dotyczące głównie logicznego zapisu nagłówków postaci mówiących w sztuce i przypisanych im kwestii. Zmodernizowano interpunkcję. Uwspółcześnienia: czerwonemi > czerwonymi, zdala > z dala, zwolna > z wolna, z za > zza, w koło > wkoło, zoodyaku > zoodiaku, genjusza > geniusza itp. Tytus Czyżewski Osioł i słońce w metamorfozie Prawdopodobnie Osioł i słońce w metamorfozie Tytusa Czyżewskiego to zuchwały satyryczno-formistyczno-buffonadalny atak na zdrową literaturę i krytykę sztuki. Po przebrzmiałym już fin de siècle'u, który migoce w tle niniejszej sztuki --- przewinął się kolejny, a wraz z nim i kolejne milenium... Lecz nic się nie zmienia: zuchwali awangardyści atakują fundamenty cywilizacji. Kopią się z Osłem złotym i drażnią z Żabą symboliczną. A przy okazji wychodzi na jaw, że Słońce jest płci męskiej i ma podejrzane nocne schadzki z niejakim Księżycem... Zachowajcie czujność, czytając tę miniaturę sceniczną! Zadawajcie sobie wciąż pytanie: Dokąd prowadzą tytułowe metamorfozy? Moim przyjaciołom i przeciwnikom Postacie widowiskaPostacie widowiska --- Wydanie krakowskie utworu z 1922 r. zawiera informację o treści: ,,Sztukę tę grano 28 listopada i 4 grudnia 1921 r. na kursach literackich w Krakowie, pod kierunkiem prof. Dr Mariana Szyjkowskiego, przez artystów Teatru Bagatela: Żaba --- p. Trojanowska, Osioł --- p. Heniowski, Słońce --- p. Broński, Parobek --- p. Łukasiewicz, Kopa siana --- p. Łukasiewicz, Mucha --- p. Kowalikówna, Futurysta --- p. Stanisław Młodożeniec (poeta). Scenariusz czytała p. Leszko. Kostiumy i dekoracje malowali: Waliszewski, Jarema i Czyżewski".: SŁOŃCE: Osobistość okrągła, jasna, z dużymi promieniami, na końcu jednego z promieni zatknięta ,,szlafmyca", na tarczy słońca znajduje się zegar i wskazuje wpół do dwunastej. ŻABA: Stara kokietka, w zielone paski, w różowym kapeluszu. OSIOŁ: Inteligentny osioł. PAROBEK: Typ ordynarny. KOPA SIANA: To samo co parobek. MUCHA brzęcząca. Rzecz dzieje się w czterowymiarowym wszechświecie. Osioł i słońce w metamorfozie formo-satyro-buffonada Osoby, zwierzęta i planety Rzecz latająca: aeroplan Okolica niemoralna Drzewa poziomo i na bakier Niebo na przodzie sceny Na scenie widać nieład i nielogiczność Widzowie powinni wyobrazić sobie, że w głębi sceny jest staw W pośrodku sceny tablica, na której napisano czerwonymi literami: Z powodu moralności kąpać się można tutaj tylko w maskach. Nad stawem siedzi żaba z wędką i łowi ryby Na scenie panuje zielony kolor Obok stawu znajduje się patefon, który gra Patefon przestaje grać, po chwili z dala słychać chór żab Ragi nagi, ragi nagi/ eh eh eh/ zdechł bocian zdechł/ Ragi nagi ŻABA łowiąc ryby uag uag/ Ragi nagi Na scenie coraz silniejsze zielone światło. ŻABA Ryby bierzcie mój hak/ uak --- uak --- uak Na scenie rozjaśnia się. Zza sceny wychodzi pod parasolem stare, zaspane słońce. Słońce kroczy po scenie niepewnym krokiem. SŁOŃCE ziewając Ua --- ha/ Straszne nudy/ Przejdę się trochę i wlezę do budy/ spogląda po niebie Jak na złość ani jednej chmury/ Aby się schować --- dzień taki ponury/ br... rrr spostrzegając nagle żabę Ach, co widzę: żaba łowiąca ryby/ Niby --- dama niby/ Cóż to dziś za fenomen?!! ŻABA zwracając się ku słońcu, które z wolna kroczy po scenie, taczając się cokolwiek SłońceSłońce w dobrym humorze/ Świetny cudowny omen/ Bon jour, kochane słońce/ Elektro-lampo oko dnia,/ Magistracki gazowy ziemi inspektorze./ Czemu dziś znów tak późno?! SŁOŃCE przeciągając się ziewa Ua.../ Zaspałem sobie trochę,/ Bo nie w czas spać się kładę./ Wczoraj z księżycem mieliśmy naradę/ W sprawie spadku waluty/ W sprawie skór na buty. ziewa Uhaa --- u. Trochę się lumpowało,/ Trochę piło i... romansowało,/ Trochę w karty grało... Słońce kroczy po scenie, taczając się. ŻABA ironicznie O jakże dziwnie świat się teraz toczy/ Że nawet słońce taczając się kroczy. SŁOŃCE Ha... trudno, moja pani/ Kto w dzień patrzeć musi/ Na osłów fiki i głupców wybryki,/ Na nowe wojny.../ I czas niespokojny.../ ........................../ Wszystkie te myśli są teraz na czasie/ ........................../ Rezultat naszych narad ukaże się w prasie... ŻABA zaciekawiona Zapewne cały program będzie drukowany? SŁOŃCE Tak, --- tak, --- tak, --- tak.../ A następnie w gwiaździstym sejmie odczytany./ Flirt, StarośćAż mnie od tłumnych myśli ogarnia już śpiączka! Słońce łapie się za głowę. ŻABA A mnie znów ciekawości trapi wciąż gorączka/ Nocą --- bezsenną czaszkę kładę na wezgłowie. SŁOŃCE I ja też czasem bezsens czuję w mojej głowie... ŻABA Nocą strzyka mnie w udzie/ o jo-jojo-joj!! SŁOŃCE I ja.../ ...znużony bywam po codziennym trudzie. ŻABA Tak, panie słońce, zachodzimy w lata! SŁOŃCE Każdy jak może swoją starość łata! Nagle słychać z dala przytłumiony ryk ośli. Na scenę wchodzi elegancki osioł. Na głowie ,,melonmelon --- melonik; kapelusz o zaokrąglonym, kopulastym kształcie z wąskim rondem.", zarzutka z paskiem, w oku monokl, pod pachą plik gazet. OSIOŁ porykując Ua --- uaa... a.../ Jak pięknie dziś świeci słońce/ Kwitnącą czuję koniczynę/ Wąchając --- połykam ślinę/ u ha ha ŻABA do siebie Jakiś przyjemny oślina:/ Elegancki, dobra mina. OSIOŁ do siebie Jakaś zgrabna Kob-żabcinka/ Aż mi na nią idzie ślinka. ŻABA do siebie Czy nie jest to przypadkiem/ Ów sławny, wielki osioł/ Z oślej zrodzon miłości/ Artysta z krwi i kości/ I wszelkich sztuk mecenas?! OSIOŁ do siebie Czy nie jest to przypadkiem/ Owa sielankowo-sławna/ Owa idy-liry-iczna/ Eroto-klasyczno-epiczna/ Żaba symboliczna?! ŻABA do siebie Czy nie jest to przypadkiem/ Ów wszechstronny badacz/ Uczony wszystko zjadacz/ Enigmatyk-polityk/ Znawca-estetyk-krytyk/ Znany wszechstronnie osioł?!! OSIOŁ kłaniając się Pani... ŻABA kłaniając się Panie... SŁOŃCE do siebie Dobrali się jakby w korcu maku/ Jakby w jednym byli zoodiaku Osioł patrzy długo na żabę przez monokl./ Żaba długo obserwuje osła przez face á mainface á main (fr.) --- okulary na długim trzonku służącym do trzymania w ręku i przysuwania szkieł do oczu w razie potrzeby.. Nagle na scenę wlatuje duża, niebieska mucha. MUCHA latając wkoło Szu... szu... szu.../ Szukam go. Osioł, słońce i żaba, nie zwracając uwagi na muchę, która lata. OSIOŁ do żaby Już wiem, z kim mam przyjemność. ŻABA Już wiem, z kim mam ten zaszczyt. SŁOŃCE do siebie Obydwoje są głupcy,/ A muszę im świecić. MUCHA latając koło osła Ach, coś czuć tutaj przyjemnego,/ Mdląco-cukierniczego./ Zaglądnę z tyłu do fraka oślego. Mucha zakrada się do oślego tyłu, trzymając dużą szpilkę. OSIOŁ do żaby Zwierzę, Flirt, Literat, SztukaAch, jak przyjemnie porozmawiać z panią./ Pozwól, że moje złożę ci uznanie. wyjmuje z portfelu kartę wizytową Jestem osioł ze znanego/ Wielkich patrycjuszów rodu osielskiegoJestem osioł ze znanego wielkich patrycjuszów rodu osielskiego --- postać Osła ze sztuki Osioł i słońce w metamorfozie Tytusa Czyżewskiego nawiązuje niewątpliwie do działa znanego pod tytułem Metamorfozy albo Złoty osioł Apulejusza z Madaury (ok. 125 -- po 170), romansu antycznego w jedenastu księgach, opartego na Historiach milezyjskich Arystydesa z I w. p.n.e., a opowiadającego o przemianie głównego bohatera, Lucjusza, (Greka z Tesalii, kochanka uroczej Fotis, służącej czarownicy Pamfili, która nieopatrznie pomyliła magiczne maści) w osła; po wielu przygodach powraca on w ostatniej księdze do postaci ludzkiej./ Osłów, o których pisali z dawna/ PlatonPlaton (424/423--348/347 p.n.e.) --- filozof grecki, Ateńczyk, sformułował podstawy idealizmu i racjonalizmu, popularyzator filozofii Sokratesa, którego dotyczy wiele jego dzieł, pisanych w formie dialogów; o ośle wzmianka pojawia się np. w Fajdrosie. , EzopEzop (gr. Αἴσωπος: Aisopos) --- grecki bajkopisarz pochodzący z Frygii w Azji Mniejszej, żyjący prawdopodobnie w VI wieku p.n.e., postać na poły legendarna, autor bajki jako gatunku, mistrz bajki zwierzęcej, w której zwierzęta są nosicielami (czy nawet uosobieniami) pewnych stałych cech charakteru, osioł zaś często wśród nich występuje., LafontenLafonten, właśc. Jean de La Fontaine (1621--1695) --- bajkopisarz fr., jeden z czołowych przedstawicieli klasycyzmu. , KrasickiKrasicki, Ignacy (1735--1801) --- biskup warmiński od 1767, arcybiskup gnieźnieński od 1795, prymas Polski od 1795 r. aż do śmierci; jako poeta, prozaik, publicysta i encyklopedysta jeden z głównych przedstawicieli polskiego oświecenia, autor Bajek i przypowieści. ,/ ProkeszProkesz, właśc. Władysław Prokesch (1863--1923) --- krakowski dziennikarz, krytyk literacki i tłumacz; ukończył wydział prawa UJ, związany od 1886 r. z czasopismem redakcji ,,Nowa Reforma", współpracował z licznymi periodykami., PieńkowskiPieńkowski, Stanisław (1872--1944) --- krytyk literacki i teatralny, publicysta, tłumacz, poeta (opublikował kilkanaście wierszy w ,,Życiu" Stanisława Przybyszewskiego); wyjątkowo agresywnie i brutalnie zwalczał eksperymenty literackie, poczynając od Skamandrytów, w młodości socjalista, przeszedł na pozycje konserwatywno-nacjonalistyczne i antysemickie. , PietrzyckiPietrzycki, Jan (1880--1944) --- pseud.: Jan P. Tarnowianin, Kordian Sławita; poeta, tłumacz m.in. Safony, historyk literatury, autor prac o Konopnickiej, Słowacki, Wyspiańskim; laureat Srebrnego Wawrzynu Polskiej Akademii Literatury w 1936 r.,/ IrzykowskiIrzykowski, Karol (1873--1944) --- krytyk literacki i filmowy, poeta, prozaik, dramaturg, teoretyk filmu, tłumacz, szachista. , HaeckerHaecker, Theodor (1879--1945) --- pisarz, tłumacz i krytyk sztuki niemiecki (urodzony w Eberbach, w Wielkim Księstwie Badenii), autor m.in. szkiców o filozofii Kierkegaarda oraz pracy o Wergiliuszu jako ojcu kultury Zachodu lub też: Emil Haecker (1875--1934), krakowski publicysta i dziennikarz, historyk socjalizmu (autor Historii socjalizmu w Galicji i na Śląsku Cieszyńskim 1846--1882) oraz działacz polityczny, w l. 1895--1934 redaktor naczelny krakowskiego pisma socjalistycznego ,,Naprzód", członek Polskiej Partii Socjalistyczno-Demokratycznej, żołnierz legionów Piłsudskiego, poseł na sejm (1922, 1928); był szeroko znany w kręgach dziennikarsko-literackich, utrzymywał przyjazne kontakty m.in. z Tadeuszem Boyem-Żeleńskim, z Józefem Piłsudskim oraz Romanem Dmowskim (obaj zostali ojcami chrzestnymi jego dwóch córek); wobec eksperymentów formalnych w sztuce nastawiony krytycznie. i KozickiKozicki, Władysław (1879--1936) --- historyk sztuki, poeta, dramaturg, publicysta, recenzent teatralny, profesor Uniwersytetu Lwowskiego (od 1926 r. kierował Katedrą Historii Sztuki Nowożytnej na Wydziale Humanistycznym, członek Polskiej Akademii Umiejętności w sekcji historii sztuki); współpracownik i członek redakcji ,,Słowa Polskiego", publikował na łamach ,,Gazety Lwowskiej"; w sferze działań politycznych należał do trójzaborowej Ligi Narodowej, a po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wraz z Janem Kasprowiczem i Stefanem Żeromskim brał udział w akcji plebiscytowej na Warmii, Mazurach i Powiślu; w sferze literackiej jego zainteresowanie kierowały się przede wszystkim ku sztuce wł. renesansu oraz sztuce polskiej XIX i XX w.; autor sztuk: Wolne duchy (1911), Euforion (1919), Święto kos (1928), Syn marnotrawny (1932).. SŁOŃCE do siebie To widać niegłupi i ciekawy osioł. ŻABA wyciąga z torebki kartę wizytową i podaje ją osłu A ja jestem żaba rewietka, poetka/ Romanso-pistka-esseistka/ Fęfę (fr. fin) --- fonetyczny zapis słowa: koniec; por. fin de siécle: koniec wieku (prąd w sztuce schyłku XIX stulecia). lub apréapré (fr.) --- po. sieklistka/ Pianistka-modernistka,/ Futurystka i dadaistka,/ Lubię wilgoć, stawy i moczary/ Mgły i wodne weneckie opary. OSIOŁ Umieszczały też często niektóre dzienniki/ Moje ośle z finezją pisane krytyki. przewraca plik gazet ŻABA Dużo zapewne słyszał pan o żabach,/ O melancholijnym rodzie wszędowścipskich,/ Wieco-komitetowych towarzysko-bylskich./ Zobaczysz pan, gdy z Panem dialog rozwinę,/ ja rozmową z osłami w całym świecie słynę. OSIOŁ Zapewne Pani czytała moje artykuły:/ Ekonomiczno-polityczno-/ Dydaktyczno-liczno-/ Poetyczno-filo-/ Archa-bzduro-iczno. ŻABA Pan zna moje poezje,/ Wydał je pan Szmaja,/ Ten sam co pana StaśkęStaśko, Paweł (1892--1943) --- pisarz, dramaturg i poeta pochodzenia chłopskiego, związany z Borzęcinem; popularny w okresie międzywojnia, zestawiany z Heleną Mniszkówną i okrzyknięty autorem literatury ,,dla kucharek"; autor powieści Szalona sielanka, Sabath życia, nowel (zbiór Odaliska) i in.; publikował m.in. w czasopiśmie ,,Nowa Reforma"./ W swój nakład przystraja. SŁOŃCE Jak widzę, toż tu cały wyjeżdża HelikonHelikon --- wapienny masyw górski w krainie historycznej Beocji w Grecji, wg mit. gr. siedziba Muz, opiekunek sztuki, z dwoma źródłami: Aganippe i Hippokrene.! OSIOŁ Moje nazwisko OrgelbrandaOrgelbranda leksykon --- Encyklopedia Powszechna, praca zbiorowa wyd. przez warszawskiego księgarza i typografa Samuela Orgelbranda (1810--1868) w 28. tomach w l. 1859--1868. zna nawet leksykon. ŻABA A o moich poezjach pisał sam SzukiewiczSzukiewicz, Maciej (1870--1943) --- poeta, prozaik, dramaturg, krytyk teatralny, tłumacz, historyk sztuki; kustosz Muzeum Narodowego i Domu Jana Matejki w Krakowie.. OSIOŁ O mnie w ,,Pospolitej" wspomniał BartoszewiczBartoszewicz, Kazimierz (1852--1930) --- publicysta, satyryk, wydawca, kolekcjoner sztuki (dar z jego zbiorów wzbogacił bibliotekę miejską i muzeum sztuki Łodzi), po odbyciu studiów prawniczych i filozoficznych na UJ w Krakowie prowadził księgarnię, wydając zbiory najwybitniejszych polskich poetów, w tym klasyków literatury; organizator życia literackiego, prowadził satyryczną batalię przeciw obozowi Stańczyków, redagował pisma: ,,Szkice Społeczne i Literackie" (1875--1876), ,,Diabeł" (1875--1879), ,,Przegląd Literacki i Artystyczny" (1882--1886), ,,Ananas" (1885--1897), ,,Kurier Krakowski" (1888--1889), ,,Przegląd Literacki" (1896--1899) i in. Wspomniana tu ,,Pospolita" to może ,,Rzeczpospolita", dziennik wyd. od 15 czerwca 1920 do 31 grudnia 1931 r., organ konserwatywnego Stronnictwa Chrześcijańsko-Narodowego, którego fundatorem i właścicielem był Ignacy Jan Paderewski (od 1924 r. Wojciech Korfanty).! ŻABA Nad mym tonem w zachwycie/ HoesikHoesick, Ferdynand (1867--1941) --- księgarz i wydawca, pisarz, historyk literatury, muzykograf, redaktor naczelny ,,Kuriera Warszawskiego". kiwał brodą,/ I orzekł:/ Me poezje pisane są kolońską wodą. OSIOŁ dumnie Moja proza to rytm klasyczny i forma. ŻABA w pełnym zachwycie nad osłem Apostoł, mistrz i boski anorma/ Lnego wykwit geniusza. SŁOŃCE Ten wasz piękny dialog do uwag mnie zmusza./ Gdybym miał, uchyliłbym nawet kapelusza. ŻABA w zachwycie rzuca się na szyję osła Ośle, namiętności uczuwam palące,/ Niechaj dozgonnym ślubem połączy nas słońce. Tymczasem mucha swywolna, która dotąd latała po scenie, kłuje z tyłu osła i boleśnie go tym wstrząsa. OSIOŁ wierzga i ryczy ua, ua, ua ŻABA przerażona Na Boga,/ Wszak to atak serca. OSIOŁ ryczy i wierzga Znów ta przeklęta mucha/ We frak mi się wwierca. MUCHA latając po scenie Szu --- szu --- szu/ Słodką osioł przerwał mi tam sjestę/ Podczas gdy pachnącą poczułam już pestę./ ..................................... Słońce wstrzymało się. Żaba oniemiała. Osioł ryczy, wierzga i goni. Mucha brzęczy i lata. Wtem wchodzi szara kopa siana; po czym zapanowała ogólna cisza. KOPA SIANA posuwa się z wolna Słysząc z dala wasze tu rozmowy/ Przyszłam, by coś mądrego zaczerpnąć do głowy./ Jestem ordynarna chłopska kopa siana./ Od rana do nocy --- od nocy do rana/ Słońce pali i wiatr trzęsie na wsze strony,/ Podczas deszczu przemokłe zasiadają wrony./ .................................... SŁOŃCE do siebie Doprawdy jej tu jeszcze trzeba było,/ Żeby się nagle wszystko bez sensu skończyło OSIOŁ sentymentalnie, do kopy siana O polska kopo siana,/ Ten aromat siana/ Tak mi przypomina,/ Budzi się młodość cacana,/ Kiedy osiołkiem przy ojcowskim boku/ I ojcowskiemu nie chybiając kroku,/ Szedłem rankiem młodości. Zbliża się z wolna do kopy siana. SŁOŃCE do siebie Ubi genus ubi ruraubi genus, ubi rura (łac.) --- na wieś, skąd gatunek (dosł. gdzie gatunek, gdzie wieś); także: Ubi genus ubi rura / Sic asinum vocat natura: wieś określa pochodzenie, osła przyzywa jego natura.,/ Jak widać ośla ciągnie go natura. OSIOŁ O ty swojskie siano,/ Co cię tej wiosny zebrano,/ Jakże pyszne w smaku! gryzie siano KOPA SIANA Chodź bliżej mój osiołku/ I nie żałuj grdyki,/ Spróbuj mnie ze dwa łyki./ ........................../ A wy, moi mili/ Zobaczcie, jak gościnną jestem w każdej chwili. Nagle kopa siana rozpada się i wyłania się z niej tęgi parobek w koszuli z harapem i sznurem w rękach, zarzuca osłu sznur na szyję i wali harapem. OSIOŁ rycząc O jojoj!/ Wy olimpijskie ratujcie mnie bogi,/ toż to mój pan srogi! Żaba z pluskiem skacze do stawu. Mucha z szumem odlatuje. Słońce zdumione patrzy. SŁOŃCE sentecjonalnie Nie bij osła, ty niedobry człeku/ Katujesz go jakby nie w XX-tym wieku/ I gdy nie puścisz go, aby biegał wolny,/ To przyspieszę koniec tej burleski/ I zagwizdam gwiżdże fiu.../ By przyszli w sukurs osłu futureski/ Młodożeniec, Jasieński/ Stern, Wat i Czyżewski FUTURYSTA krzyczy ze sali Chętnie bym to uczynił, ale wstać nie mogę,/ Gdyż pewien złośliwy krytyk/ Do siedzenia przywiązał mi nogę. PAROBEK przedrzeźniając się E... proszę/ Szanowne słońce zajmij się gwiazdami/ Niebieskimi blagami i awanturami/ Kometami, ziemiami albo mleczną drogą,/ Albo gwiazdami, co same już chodzić nie mogą,/ Zajmij się twymi również tam futurystami/ I zawieź ich do Pilca dwoma dorożkami/ A dla mnie zostaw mego osła/ Do stu diabłów, milion kulawych kucharek,/ Za osła dałem worek polskich marek/ A on wiedziony dziwną u osłów ambicją,/ Co jest nonsensem i głupie zaiste,/ Łazi po wsi --- udaje arcy --- publicystę,/ ale poczekaj --- zrobię ja porachunek z tobą. bije osła harapem OSIOŁ Oj, niech ci tego sam Bóg nie pamięta,/ że wszystkie we mnie zabijasz talenta/ Zawsze i wszędzie, gdziekolwiek się zdarzy,/ Będę się starał wyjść spod twojej straży. Sznur urywa się, osioł zmyka SŁOŃCE sentencjonalnie Nie pięknie to parobku, że katujesz osła,/ Kiedy u nas przekonań wolność się rozrosła./ A twoje prawa na wolności stracą,/ Gdy ośmiogodzinną osioł zagrozi ci pracą. PAROBEK do słońca Wiadomo, że pan starym jesteś farmazonem./ Rób porządek na niebie, do mnie się nie wtrącaj./ Choćby osioł największe posiadał talenta,/ jest osłem --- spierę, zamknę do stajni i basta! Wychodzi. SŁOŃCE do siebie Osioł jest osłem --- parobek sługą jest paskarza,/ Obaj są głupi, co często się zdarza,/ Jednak zdrowiej to być paskarzem albo chleborobem,/ Niźli inteligentnym oślo-snobem patrząc na widownię Lecz co widzę,/ Przyjaciel mój księżyc do lóż się przekrada,/ Gdzie go czeka: kobieta, szampan, czekolada./ Ja wnet zrobię to samo.../ by się dostać chyżej gwiżdże Zaraz tu mój aeroplan na scenę się zniży Nadlatuje aeroplan zabiera słońce i odlatuje. Z dala słychać kumkające żaby. Zapada czerwony zmrok. Na scenę powraca mucha. Zatacza się --- jest pijana. MUCHA Nigdy jeszcze, kiedy pamiętam od młodu,/ nie piłam tak dobrego i mocnego miodu. upada i wstaje Darujcie, że pokazałam wam cokolwiek dessous,/ ale to wszystko zrobiłam z karesu/ ....................../ Czuję, że w niezwykłą wdepłam awanturę,/ Jak ten osioł, co miast w owies wlazł w literaturę. KONIEC (1918)