Czechow, Anton Order A. W. Sekuła, Aleksandra Żurek, Aleksandra Fundacja Nowoczesna Polska Pozytywizm Epika Opowiadanie Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/order http://polona.pl/item/612909/3/ Anton Czechow, Śmierć urzędnika, tłum. A. W., "Bibljoteka Groszowa", Warszawa, 1926 Domena publiczna - Anton Czechow zm. 1904 1975 xml text text 2009-03-20 pol http://wolnelektury.pl/media/book/pdf/order.pdf ISBN-978-83-288-0152-3 ISBN application/pdf https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/order.html ISBN-978-83-288-1222-2 ISBN text/html http://wolnelektury.pl/media/book/txt/order.txt ISBN-978-83-288-2177-4 ISBN text/plain http://wolnelektury.pl/media/book/epub/order.epub ISBN-978-83-288-3148-3 ISBN application/epub+zip http://wolnelektury.pl/media/book/mobi/order.mobi ISBN-978-83-288-4234-2 ISBN application/x-mobipocket-ebook Pozytywizm https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7591.jpg Woman and Dog at Table, Pierre Bonnard, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7591/ FS 1DTA 3MN Lew Pustiakow zaproszony jest na obiad do pewnego kupca, który bardzo ceni sobie ludzi odznaczonych orderem. Kupiec ponadto ma dwie piękne córki, więc Pustiakow bardzo chciałby przypaść mu do gustu. Pożycza od przyjaciela Order Świętego Stanisława i idzie na obiad, zadowolony, że zaimponuje Pustiakowowi. Okazuje się jednak, że pożyczony order może sprawiać wiele problemów... Anton Czechow był jednym z najsłynniejszych rosyjskich nowelistów i dramatopisarzy, którego lata twórczości obejmują przede wszystkim drugą połowę XIX wieku. Znany przede wszystkim ze swoich ,,małych form literackich" o tematyce obyczajowej. Odtwarzał w nich obrazy z życia przeciętnych ludzi, głównie kupców, urzędników, ziemian. W jego utworach dominowały wątki społeczno-psychologiczne, nie stronił również od satyry. Jego twórczość dramatyczna od lat cieszy się zainteresowaniem reżyserów i jest wystawiana na deskach teatru w wielu krajach. Anton Czechow Order Nauczyciel progimnazjum wojskowego registrator kolegialny, Lew Pustiakow, sąsiadował ze swoim przyjacielem Ledieńcowem. Do niego też skierował swe kroki rano w dzień Nowego Roku. --- Uważaj, Grisza, o co chodzi --- powiedział po zwykłych życzeniach noworocznych. --- Nie byłbym cię trudnił, gdyby nie konieczna potrzeba. Pożycz mi, mój drogi, na dzisiejszy dzień twego ,,Stanisława". Jestem dziś zaproszony na obiad do kupca Spieczkina. A znasz przecież tego durnia Spieczkina, okropnie kocha się w orderach i niemal za łotrów uważa tych, u których nie dynda coś na szyi albo na piersi... A prócz tego, ma dwie córki... wiesz, Nastia i Zina... Zwracam się do ciebie, jako do przyjaciela... Rozumiesz mnie. Pożycz mi, z łaski swojej, twego orderu. Wszystko to wypowiedział Pustiakow, jąkając się, rumieniąc i trwożnie spoglądając na drzwi. Ledieńcow zaklął, ale się zgodził. O godzinie drugiej po południu Pustiakow jechał w dorożce do Spieczkina i odchyliwszy trochę futra, spoglądał na swoją pierś. A na piersi świecił pozłotą i połyskiwał emalią cudzy ,,Stanisław". ...Więcej jakoś szacunku nabiera się do siebie --- rozmyślał nauczyciel --- mała rzecz, kosztuje nie więcej, jak pięć rubli, a jaką sprawia furorę. Przyjechawszy do Spieczkina, rozpiął futro i nie śpiesząc się, płacił dorożkarzowi. Zdawało mu się, że dorożkarz, ujrzawszy jego szlify, guziki i ,,Stanisława", skamieniał z zachwytu. Pustiakow chrząknął z zadowolenia i wszedł do domu. Zdejmując w przedpokoju futro, zajrzał do salonu. Siedziało tam już przy podłużnym stole obiadowym z piętnaście osób i jadło obiad. Słychać było gwar rozmów i brzęk talerzy. --- Kto tam dzwoni? --- dał się słyszeć głos gospodarza. --- A! to Lew Nikołaicz! Prosimy. Spóźnił się pan nieco --- ale to nic nie znaczy... Dopiero cośmy usiedli! Pustiakow wypiął pierś, podniósł głowę i zacierając ręce, wszedł do salonu. Ale tu ujrzał coś okropnego. Przy stole, obok Ziny, siedział jego kolega służbowy, nauczyciel francuskiego, Tremblant. Pokazać Francuzowi order --- znaczyłoby to wywołać masę przykrych zapytań, znaczyłoby --- zblamować się na całe życie.. Pierwszym odruchem Pustiakowa było albo zerwać order, albo uciec; ale order był mocno przyszyty, ucieczka zaś była już niemożliwa. Błyskawicznym ruchem prawej ręki zakrył order, pochylił się, oddał niezgrabnie ogólny ukłon i nie podając nikomu ręki, usiadł na wolnym krześle, właśnie vis-à-vis swego kolegi Francuza. ...Widocznie wstawiony --- pomyślał Spieczkin, spojrzawszy na jego twarz roztargnioną. Przed Pustiakowem postawiono talerz z zupą. Wziął lewą ręką łyżkę, ale przypomniawszy sobie, że lewą ręką nie wypada jeść w przyzwoitym towarzystwie, wymówił się, że już jadł obiad i że mu się jeść nie chce. --- Ja już jadłem... Merci... --- wybełkotał. --- Byłem z wizytą u wuja Jelejewa i ten mnie namówił... tego... zjeść obiad. Duszę Pustiakowa ogarnął smutek żałosny i wściekły gniew: od zupy rozchodził się ponętny zapach, a nad jesiotrem unosiła się niezwykle apetyczna para. Nauczyciel spróbował zwolnić prawą rękę i zakryć order lewą, ale zaraz zrzekł się tego zamiaru. ...Spostrzegą... Ręka będzie przeciągnięta przez całą pierś --- pomyślą, że chcę śpiewać. Kiedyż już raz, na Boga, skończy się ten obiad. Najem się w restauracji. Po trzecim daniu nieśmiało jednym okiem spojrzał na Francuza. Tremblant, mocno czymś zakłopotany, również patrzył na niego i też nic nie jadł. Spojrzawszy na siebie nawzajem, jeszcze więcej się obaj zmieszali i oczy spuścili na puste talerze. ...Spostrzegł, podlec --- pomyślał Pustiakow. --- Z gęby mu patrzy, że spostrzegł. To łajdak, denuncjant! Zaraz jutro opowie dyrektorowi! Gospodarze i goście zjedli czwarte danie, zjedli z łaski losu i piąte... Wstał jakiś wysoki pan z szerokimi, włochatymi nozdrzami, garbatym nosem i zmrużonymi od urodzenia oczami. Pogładził się po głowie i wyrzekł. --- E-e-e-e --- eproponuję ewypić za rozkwit siedzących tu dam! Biesiadnicy wstali z hałasem i wzięli do rąk kieliszki. Głośne ,,hura!" rozległo się po wszystkich pokojach. Pustiakow wstał i ujął swój kielich lewą ręką. --- Lwie Nikołajewiczu, oddajcie, z łaski swojej, ten kielich Nastasji Timofiejewnie --- zwrócił się do niego jakiś mężczyzna, podając mu kielich --- i namówcie ją, żeby wypiła. W tym wypadku Pustiakow ku wielkiemu swemu przerażeniu zmuszony był puścić w ruch i prawą rękę. Stanisław z pomiętą czerwoną wstęgą ujrzał nareszcie światło dzienne i zabłysnął. Nauczyciel zbladł, pochylił głowę i nieśmiało spojrzał na Francuza, Ten zaś patrzył na niego osłupiałym pytającym wzrokiem. Wargi jego uśmiechały się chytrze, a z twarzy powoli znikał wyraz zakłopotania. --- Juliuszu Augustowiczu --- zwrócił się do Francuza gospodarz --- niech pan poda tę butelkę swemu sąsiadowi! Tremblant nieśmiało wyciągnął prawą rękę do butelki i... o szczęście! Pustiakow ujrzał na jego piersi order. I to nie ,,Stanisława" lecz ,,Annę"!... Więc i Francuz poszachrował! Pustiakow roześmiał się z zadowolenia, siadł na krześle i rozparł się szeroko. Teraz już nie było potrzeby ukrywać ,,Stanisława". Obaj popełnili ten sam grzech --- nie mógł więc już jeden drugiego zadenuncjować i skompromitować!... --- A-a-a! hm --- mruknął Spieczkin, ujrzawszy order na piersiach nauczyciela. --- Tek! --- powiedział Pustiakow. --- Dziwna rzecz, Juliuszu Augustowiczu! Jak mało było odznaczeń przed świętami. Wielu u nas pracuje, a dostaliśmy tylko my --- pan i ja. Dziwna rzecz! Tremblant potrząsnął wesoło głową i wystawił naprzód lewą klapę, którą zdobiła ,,Anna" trzeciego stopnia. Po obiedzie Pustiakow chodził po wszystkich pokojach i pokazywał pannom order. Było mu wesoło i lekko na duszy, chociaż głód nieco dokuczał. ...Gdybym był przewidział taki obrót --- myślał sobie, z zawiścią spoglądając na Tremblanta, który rozmawiał z gospodarzem o orderach --- byłbym sobie przypiął ,,Włodzimierza"--- że też się nie domyśliłem. Ta jedna myśl tylko dręczyła go trochę. Poza tym, czuł się zupełnie zadowolony.