Czechow, Anton Dyrektor pod kanapą A. W. Sekuła, Aleksandra Trzeciak, Weronika Fundacja Nowoczesna Polska Pozytywizm Epika Opowiadanie Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dyrektor-pod-kanapa http://polona.pl/item/612909/3/ Anton Czechow, Śmierć urzędnika, tłum. A. W., "Bibljoteka Groszowa", Warszawa, 1926 Domena publiczna - Anton Czechow zm. 1904 1975 xml text text 2009-03-20 pol http://wolnelektury.pl/media/book/pdf/dyrektor-pod-kanapa.pdf ISBN-978-83-288-0147-9 ISBN application/pdf https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/dyrektor-pod-kanapa.html ISBN-978-83-288-1217-8 ISBN text/html http://wolnelektury.pl/media/book/txt/dyrektor-pod-kanapa.txt ISBN-978-83-288-2172-9 ISBN text/plain http://wolnelektury.pl/media/book/epub/dyrektor-pod-kanapa.epub ISBN-978-83-288-3143-8 ISBN application/epub+zip http://wolnelektury.pl/media/book/mobi/dyrektor-pod-kanapa.mobi ISBN-978-83-288-4229-8 ISBN application/x-mobipocket-ebook Pozytywizm https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7586.jpg Dame (Alice) Ellen Terry ('Choosing'), George Frederic Watts, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7586/ FS 1DTA 3MN Młoda artystka imieniem Klaudia gra w wodewilu, który wymaga częstego przebierania się. Gdy przebiera się, zauważa, że aby kostiumy leżały idealnie, najlepiej jest, gdy założy je na nagie ciało. W pewnej chwili słyszy ciche westchnienia spod kanapy. Okazuje się, że nie jest sama w garderobie, a intruz bardzo będzie starał się przekonać ją, by pozwoliła mu zostać. Anton Czechow był jednym z najsłynniejszych rosyjskich nowelistów i dramatopisarzy, którego lata twórczości obejmują przede wszystkim drugą połowę XIX wieku. Znany przede wszystkim ze swoich ,,małych form literackich" o tematyce obyczajowej. Odtwarzał w nich obrazy z życia przeciętnych ludzi, głównie kupców, urzędników, ziemian. W jego utworach dominowały wątki społeczno-psychologiczne, nie stronił również od satyry. Jego twórczość dramatyczna od lat cieszy się zainteresowaniem reżyserów i jest wystawiana na deskach teatru w wielu krajach. Anton Czechow Dyrektor pod kanapą (Zakulisowa historia) Dawano ,,Wodewil z przebieraniem się". Klaudia Matwiejewna Dolska-Kauczukowa, młoda, sympatyczna artystka, gorąco oddana świętej sztuce, wpadła do swojej garderoby i zaczęła szybko zrzucać z siebie ubranie cyganki, by w jednej chwili włożyć kostium huzarski. Żeby uniknąć fałd i aby kostium leżał na niej gładko i ładnie, utalentowana artystka zdecydowała się zrzucić z siebie wszystko do cna i włożyć go wprost na kostium Ewy. Gdy była już rozebrana i kuląc się od lekkiego chłodu, poczęła wygładzać huzarskie rajtuzy, do uszu jej doszło ciche westchnienie. Otworzyła szeroko oczy i zaczęła się przysłuchiwać. Jeszcze raz ktoś westchnął i nawet wyszeptał: --- Och, jakże ciężkie nasze grzechy! Artystka obejrzała się i nie zobaczywszy ku swemu zdumieniu nic podejrzanego w garderobie, zdecydowała się rzucić okiem na wszelki wypadek pod jedyny mebel --- pod kanapę. I oto właśnie tam ujrzała długą figurę ludzką. --- Kto tu jest? --- krzyknęła przerażona, odskakując od kanapy i przykrywając się huzarską kurtką. --- To ja... ja --- dał się słyszeć spod kanapy drżący głos --- niech się pani nie boi, to ja... Tss!... W sepleniącym szepcie, podobnym do skwierczenia patelni, artystka z łatwością poznała głos swego dyrektora Indiukowa. --- To pan? --- oburzyła się, czerwona, jak piwonja, --- Jak... pan śmiał?! Cały czas tu, stary podlecu, leżałeś? Tego jeszcze brakowało! --- Droga... gołąbko moja! --- zaczął Indiukow, wysuwając swą łysą głowę spod kanapy --- nie gniewaj się, najdroższa! Zabij mnie, zdepcz, jak żmiję, ale bądź cicho! Nic nie widziałem, nie widzę i widzieć nie chcę. Niepotrzebnie nawet pani się zakrywa, piękności moja nieopisana! Niech pani wysłucha starca, stojącego już jedną nogą w grobie. Tylko po to tu się ukryłem, by ratować życie! Ginę! Niech pani patrzy: włosy mi się najeżyły. Z Moskwy przyjechał mąż mojej Głaszeńki. Teraz biega po teatrze i czyha na moją zgubę. Okropne! Przecież, nie mówiąc o Głaszeńce, jestem mu winien pięć tysięcy. --- A mnie co do tego? Wynoś się w tej chwili, albo sama nie wiem, co z tobą, ty podlecu jeden, zrobić! --- Tss... złotko, tss!... Na kolanach błagam, czołgam się. Gdzie mam się przed nim ukryć, jeżeli nie u pani? Znajdzie mnie przecież wszędzie, tylko tu wejść się nie ośmieli. Błagam! Proszę! Dwie godziny temu go widziałem. Stoję sobie podczas pierwszego aktu za kulisami i patrzę, a tu on idzie z widowni na scenę. --- To znaczy, że pan i podczas dramatu tu leżał? --- przeraziła się artystka. --- I... i wszystko pan widział? Dyrektor zaczął szlochać. --- Drżę! Trzęsę się! Zabije przeklęty. Przecież już raz strzelał do mnie w Nowogrodzie... W gazetach pisali... --- Ach... to ostatecznie jest nie do wytrzymania! Wynoś się pan, bo już czas mi się ubierać i wyjść na scenę. Wynoś się, bo... krzyknę, rozpłaczę się głośno albo lampą cisnę w pana! --- Tss!... nadziejo moja, kotwico zbawienia. Pięćdziesiąt rubli podwyżki --- tylko niech mnie pani stąd nie wyrzuca. Pięćdziesiąt! Artystka okryła się jakimiś szmatkami, pobiegła do drzwi, by wołać o pomoc, Indiukow czołgał się za nią na kolanach i złapał ją za nogę powyżej kostki. --- Siedemdziesiąt pięć rubli, tylko nie wypędzaj!--- zasyczał, dusząc się. --- Jeszcze pół benefisu dodam. --- Kłamiesz! --- Niech mnie Bóg skarze! Przysięgam. Żebym przepadł... Pół benefisu i siedemdziesiąt pięć rubli podwyżki! Dolska-Kauczukowa wahała się chwilkę, wreszcie odeszła od drzwi. --- Przecież pan kłamie --- powiedziała płaczliwie. --- Niech się pod ziemię zapadnę, niech zbawienia nie doczekam! Czy to ja gałgan jaki, czy co? --- Dobrze, pamiętaj pan --- zgodziła się artystka. --- No, właź pan pod kanapę. Indiukow ciężko westchnął i sapiąc, wlazł pod kanapę, a Dolska-Kauczukowa zaczęła się prędko ubierać. Palił ją wstyd, że w jej garderobie pod kanapą leży obcy mężczyzna, ale świadomość, że zrobiła to dla świętej sztuki, dodała jej tyle otuchy, że zrzucając z siebie później huzarskie ubranie, nie tylko nie wymyślała, ale nawet wyrażała współczucie: --- Pan się tam powala, Kuzma Aleksieiczu --- Bo przecież najrozmaitsze przedmioty stawiam pod kanapę. Wodewil się skończył. Artystkę wywoływano kilkanaście razy; ofiarowano jej bukiet ze wstęgami i napisem: ,,Zostań z nami!" Wracając po owacjach do swojej garderoby, spotkała za kulisami Indiukowa. Zawalany i potargany dyrektor promieniał i zacierał ręce z zadowolenia. --- Cha-cha!... Wyobraź sobie, gołąbeczko! --- powiedział, zbliżywszy się do niej --- śmiej się ze starego durnia. Wyobraź sobie, to nie był wcale Pryndin. Ha-ha! Do diabła, długa, ruda broda wprowadziła mnie w błąd... Pryndin też ma długą, rudą brodę. Omyliłem sie, stary osioł. He-he! Niepotrzebniem cię tylko niepokoił, czarodziejko moja. --- Ale niech pan tylko nie zapomni o tym, co mi pan obiecał --- powiedziała Dolska-Kauczukowa. --- Pamiętam, pamiętam, złotko moje, ale... gołąbko droga, to nie był Pryndin! Myśmy się umawiali tylko co do Pryndina, dlaczego więc mam spełniać obietnicę, skoro to nie był Pryndin. Gdyby to on był --- to co innego, a przecież sama widzisz, że się myliłem. Jakieś dziwadło wziąłem za Pryndina. --- Co za nikczemność --- oburzyła się artystka. --- Nikczemność! Podłość! --- Gdyby to był Pryndin, to rozumie się, miałaby pani zupełne prawo żądać, żebym spełnił obietnicę, a to przecież był licho wie kto. Może to był jakiś szewc albo za przeproszeniem, krawiec --- to ja mam za niego płacić. Jestem człowiekiem uczciwym... Rozumiem... I odchodząc, wciąż gestykulował i mówił: --- Gdyby to był Pryndin, to rozumie się, byłbym zobowiązany, ale przecież to jakiś nieznajomy... Jakiś, licho go wie, rudy człowiek i wcale nie Pryndin...