Brzeska, Wanda Ewa To było dobre miejsce text Świetlik, Maria Choromańska, Paulina 2023-12-06 2021 Fundacja Wolne Lektury pol https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/brzeska-to-bylo-dobre-miejsce/ Domena publiczna - Wanda Ewa Brzeska zm. 1950 Współczesność Liryka wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Wolne Lektury z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Wanda Ewa Brzeska, Garść ziemi, Spółdzielnia Wydawnicza "Wałbrzych", 1947. https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7461.jpg Teren dawnego getta w Warszawie, autor nieznany, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7461/ DCC 1DTP 3MP Wanda Ewa Brzeska To było dobre miejsce Raz ktoś spytał, czy dawniej mieszkał na BałutachBałuty --- pierwotnie wieś, a od 1915 część Łodzi, zamieszkała głównie przez klasę ludową, szukającą pracy w łódzkich fabrykach. Przed wojną mieszkała tu znaczna część łódzkiej społeczności żydowskiej. W czasie drugiej wojny światowej na terenie m.in. Bałut powstało getto Litzmannstadt, w którym uwięziono w l. 1940--1944 ok. 200 tys. osób pochodzenia żydowskiego i, w wydzielonej części w l. 1941--1942, ok. 1,2 tys. osób pochodzenia romskiego i Sinti.,/ Ale on nie pamiętał, skąd znalazł się tutaj./ ŻebrakSkołtuniony i chudy --- obok ZmartwychwstanekZmartwychwstanki --- Zgromadzenie Sióstr Zmartwychwstania Pańskiego; żeński zakon założony w 1891 przez Celinę Borzęcką i jej córkę, Jadwigę Borzęcką. Zmartwychwstanki miały w Warszawie trzy placówki, jedna z nich mieściła się przy ulicy Chłodnej./ Siedział z puszką od konserw i w wieczór, i w ranek. To było dobre miejsce. Klasztor taki ciemny,/ Brama tylko podobna do bramy więziennej,/ A że czarna --- to była nie najgorsza sprawa,/ Niewiele bram z wgłębieniem liczyła Warszawa. Tak ładnie Matka Boska za szybką świeciła,/ Chłopak nie wiedział dobrze, na co Ona była,/ Ale siedział wygodnie wtulony pod murek,/ Gdy o imię kto pytał, mówił: --- «Teraz: Jurek». Ludzie szli do kościoła ChłodnąChłodna --- ulica w Warszawie, w trakcie okupacji jej część znalazła się w obrębie getta, reszta pozostała po tzw. aryjskiej stronie. W styczniu 1942 nad ulicą zbudowany został drewniany most dla pieszych łączący tzw. małe getto z dużym. Ta kładka przetrwała do wielkiej akcji deportacyjnej latem 1942, dziś upamiętnia ją Kładka Pamięci., zwłaszcza w święta,/ GłódRaz o matkę ktoś spytał. --- «Mamę? Mam. SpuchniętaMamę? Mam. Spuchnięta... --- jest to tzw. obrzęk głodowy, którego przyczyną jest niedożywienie. Spowodowany jest procesem rozkładania białek w organizmie przy braku tłuszczów i węglowodanów../ Dawniej mama się śmiała, była całkiem zdrowa»./ --- «Dawniej? Gdzie?» --- «Nie pamiętam. Gdzieś w domu, nie w rowach. --- A teraz to brzuch mamy jest jak torba pusta/ I okropne ma krosty na rękach, na ustach»...../ Kiedy Niemiec się zbliżał --- wnet był głuchoniemy/ I jak stary udawał, że go tutaj nie ma. Żył sobie «Teraz Jurek» --- nie miał wielkiej biedy,/ W tym drugim roku wojny miał lat sześć czy siedem?.../ Wszystko było w porządku, bo nic nie pamiętał./ Aż raz --- w jego kąciku --- zdaje się, że w święta,/ Bezdomna, bura kotka zrodziła kocięta. Zaroiło się szybko koło wnęki pustej,/ Jakaś jejmość z książeczką rzekła: «Jakie tłuste!»/ Zagłada, Żyd, Dziecko, KotA żandarm --- skądsiśskądsiś --- a. skądciś, dziś raczej skądś; z nieznanego miejsca. nadszedł zupełnie pomału ---/ Wziął Żydka i za domem rzucił do kanałuWziął Żydka i za domem rzucił do kanału --- sytuacja żydowskich dzieci w Warszawie podczas Zagłady była wyjątkowo tragiczna. Po utworzenia getta były zmuszone do przebywania w zamkniętej dzielnicy, w której panowały głód i choroby. W związku z blokadą dostaw żywności i lekarstw, mimo wielu działań społeczności żydowskiej, dzieci w getcie warszawskim znosiły niewyobrażalne cierpienie. Wiele było sierotami lub zostało oddzielonych od swoich rodzin z powodu deportacji. Stale odczuwały strach, były codziennie świadkami przemocy, prześladowań i śmierci. W tych ekstremalnych warunkach głodu i braku zasobów walczyły o przetrwanie, starając się na różne sposoby zdobyć jedzenie dla siebie i swoich rodzin po tzw. aryjskiej stronie. Niektóre, ze względu na swoje mniejsze rozmiary, angażowały się w szmuglowanie żywności i innych potrzebnych przedmiotów do getta, korzystając z nielegalnych kontaktów z ludnością polską, i w ten sposób zdobywały jedzenie i pieniądze na jej zakup. Innym sposobem było poszukiwanie resztek jedzenia poza granicami getta lub proszenie o jedzenie i pieniądze (żebranie). Były to niezwykle ryzykowne sposoby zdobywania żywności, przyłapane dzieci były bite i mordowane..