Brzeska, Wanda Ewa Gdyby text Świetlik, Maria Choromańska, Paulina 2023-12-06 2021 Fundacja Wolne Lektury Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Wolne Lektury z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. pol https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/brzeska-gdyby/ Domena publiczna - Wanda Ewa Brzeska zm.1950 Współczesność Liryka wiersz Wanda Ewa Brzeska, Garść ziemi, Spółdzielnia Wydawnicza "Wałbrzych", 1947. https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7463.jpg Kobieta z gołębiem na tle ruin getta w Warszawie, autor nieznany, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7463/ DCC 1DTP 3MP Wanda Ewa Brzeska Gdyby Pamięć, WspomnieniaPrzed snu godziną wciąż porządkujesz/ Wypadki w myślach splątane,/ Dziś je rozwikłać darmo próbujesz ---/ Jak gąszcza są cmentarniane. Pragniesz naruszyć ich nieodmienność,/ Odwrócić zdarzeń przyczyny,/ Wciąż nieuchronną zmieniasz kolejność,/ Przestawiasz tamte terminy. Klisza tych wspomnień pełna jest cienia,/ A tak wyraźna i ostra!/ --- Gdybym... --- rozmyślasz --- wytrwał w milczeniu,/ Może by żyła ma siostra... Strzał w wymiecionej, niemej ulicy ---/ Syn biegnie z chustką na czole.../ --- Gdyby się wówczas ukrył w piwnicy,/ A nie biegł z chłopcami w pole... Gdyby ten papier siostra na SzuchaAleja Szucha --- ulica w Warszawie (Aleja Szucha 25), przy której w czasie drugiej wojny światowej znajdowała się m.in. siedziba Gestapo, czyli niemieckiej tajnej policji państwowej. Prace Gestapo podzielone były pomiędzy pięć referatów, zajmujących się następującymi kwestiami: zwalczanie polskiego ruchu oporu; kościoły, wolnomularstwo, sprawy żydowskie; wywiad, zakładnicy, więzienie śledcze, emigranci i cudzoziemcy; kontrwywiad, szpiegostwo gospodarcze, sprawy graniczne i paszportowe, dezerterzy z armii niemieckiej; zbieranie i analiza informacji, donosy i meldunki konfidentów. Przy Szucha przetrzymywano, przesłuchiwano i torturowano więźniów politycznych, w tym członków ruchu oporu, a także osoby podejrzane o sprzeciw wobec niemieckiego okupanta. Cele znajdowały się w suterenie, śledztwo prowadzono także na wyższych piętrach. Niemcy stosowali w celu wydobycia informacji najróżniejsze tortury fizyczne i psychiczne w tym: bicie, przypalanie, przyduszanie, szczucie psami, miażdżenie palców i genitaliów, wieszanie na skutych z tyłu rękach, łamanie kości, wybijanie zębów, uszkadzanie gałek ocznych, rażenie prądem elektrycznym, podtapianie, wyrywanie paznokci oraz wbijanie pod nie stalowych igieł. Gmach przetrwał wojnę, w 1946 pomieszczenia piwnic więzienia Gestapo przy al. Szucha 25 w Warszawie uznane zostały za miejsce martyrologii, świadectwo męki i bohaterstwa Polaków, a sam areszt stał się zaczątkiem muzeum. W 1952 powstało w tym miejscu Mauzoleum Walki i Męczeństwa w Warszawie (obecnie filia Muzeum na Pawiaku)./ W noc podpisała inaczej.../ Gdyby nikt w tamten świt nie podsłuchał/ I nie podpatrzył, że płacze... Gdyby...