Borowski, Tadeusz Podróż pulmanem 2022-06-30 Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Uniwersytecką w Toruniu z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów Biblioteki. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/borowski-kamienny-swiat-podroz-pulmanem/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Tadeusz Borowski zm. 1951 2022 Tadeusz Borowski, Kamienny świat, "Czytelnik" Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1948. Opowiadanie Współczesność Epika text Kalamon, Ilona Kotwica, Wojciech Sekuła, Aleksandra Kopeć-Gryz, Aleksandra Choromańska, Paulina http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/borowski-kamienny-swiat/ https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7051.jpg Kompozycja, Blok Kurjer Bloku, 1924, nr 6-7, Teresa Żarnowerówna, domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7051 FJM 1DTP 3MP Tadeusz Borowski Podróż pulmanem Nauczyciel wychylił głowę przez okno pulmanupulman --- rodzaj kolejowego wagonu pasażerskiego o długim korytarzu, z którego prowadzą wejścia do poszczególnych przedziałów, zw. także wagonem pulmanowskim od nazwiska amerykańskiego wynalazcy Georga Pullmana (1831--1897); niegdyś synonim wygody w podróży pociągiem.. Pociąg zaterkotał na złączeniach szyn i skręcił na inny tor, między towarowe wagony z drzewem, maszynami i węglem. Przed semaforem zaczął hamować i dawać znaki syreną. --- Dojeżdżamy --- rzekł nauczyciel. --- Tak --- odpowiedziałem. --- Trzeba pójść do dzieci --- rzekł nauczyciel. Spuścił nogi z koi, przetarł oczy i przeciągnął się. --- Od granicy pan ciągle leży. Nie nudno leżeć? --- Nie nudno leżeć --- odpowiedziałem. Dziecko, Opieka--- Pewnie zostawimy dzieci na punkcie. Niech czekają na rodziców --- rzekł nauczyciel. --- Pociąg pójdzie dalej pusty. Nie będzie tej mordęgi. --- Repatriacja była przyjemna --- powiedziałem, schodząc z posłania. --- Bardzo --- rzekł nauczyciel. Wyszedł z przedziału i zatrzasnął drzwi. Pociąg jechał coraz wolniej. Przeszedł znowu na inny tor, zagwizdał i zatrzymał się pod semaforem. Na sąsiednim torze stały towarówki nabite ludźmi, bydłem i sprzętami i umajone zwiędłą zielenią. Przez otwarte drzwi krowy wysuwały chude pyski, kościste konie stały w głębi wagonu. W wagonach dymiły żelazne piecyki. Kobiety w szerokich spódnicach krzątały się koło garnków. Paru mężczyzn myło się przed drzwiami, polewając ręce wodą nabraną do ust. Kury apatycznie łaziły pod kołami wagonu i rozgrzebywały gnój. Bosonoga dziewczyna niosła naręcze siana dla krów. Długie warkocze uderzały ją po plecach. Wiatr przywiewał od towarówek zwierzęcy i ludzki smród. Nauczyciel wszedł do przedziału. Wyjrzał przez okno i położył mi rękę na ramieniu. --- No i? --- zapytałem. --- Osiedlamy się --- rzekł nauczyciel. --- Tak --- odpowiedziałem. Nauczyciel zagwizdał przez zęby i wlazł na posłanie. Umościł się wygodnie i otulił szczelnie kocem. --- Byłem tam między nimi --- powiedział i westchnął. --- Ech, Boże, Boże. --- Tak --- odpowiedziałem. --- Jadą już całe dwa miesiące. Tu stoją cztery dni. I nie wiadomo... --- rzekł nauczyciel. Odwrócił się twarzą do ściany. --- Tak --- odpowiedziałem. Pociąg zahuczał i ruszył. Koła zaterkotały na złączeniach. Pociąg przeszedł obok cystern, platform i pustych wagonów i wjechał po głównym torze na peron. Peron wznosił się nad ulicą miasteczka i był zatłoczony ludźmi. Na schodach siedzieli przy tłumokach podróżni. Mieli na sobie zmięte ubrania i byli zmęczeni. Koło bariery stała orkiestra kolejarzy w czarnych mundurach. Dyrygent dał znak pałeczką i orkiestra rozpoczęła hymn. --- Ech, Boże --- rzekł nauczyciel, nie odwracając się od ściany. Dziewczynki ze szkoły podeszły do pociągu i podawały do okien bukiety goździków. Biało ubrane panie w czepkach roznosiły wzdłuż wagonu gorące kakao w fajansowych kubkach oraz świeże bułeczki z masłem. Gruźlicze dzieci przywiezione pulmanem tłoczyły się w oknach, śmiały się do orkiestry i klaskały w dłonie. --- No tak --- powiedziałem i odszedłem od okna. Rozciągnąłem się na posłaniu i podłożywszy ręce pod głowę, zacząłem patrzeć bezmyślnie w sufit.