Blumengraber, Hela Do profesorów text Świetlik, Maria Sekuła, Aleksandra Choromańska, Paulina 2023-04-18 Fundacja Wolne Lektury pol https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/blumengraber-do-profesorow Domena publiczna - Hela Blumengraber zm. 1942 Współczesność Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury. Pieśń ujdzie cało… Antologia wierszy o Żydach pod okupacją niemiecką, wstęp i oprac. Michał M. Borwicz, Warszawa – Łódź – Kraków 1947. 2013 https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7338.jpg Simon Horontchik, Gela Seksztajn-Lichtensztajn (1907-1943), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7338/ DCC 1DTP 3MP Hela Blumengraber Do profesorów Prof. dr. Juliuszowi FeldhornowiFeldhorn, Juliusz (1901--1943) --- nauczyciel, historyk literatury, poeta, pisarz i tłumacz. Pochodził z zasymilowanej żydowskiej rodziny. Ukończył Uniwersytet Jagielloński (doktorat z filozofii obronił w 1927). Uczył polskiego w Prywatnym Gimnazjum Koedukacyjnym Żydowskiego Towarzystwa Szkoły Ludowej i Średniej w Krakowie. Współpracował z ,,Gazetą Literacką" (1926--1927) i ,,Miesięcznikiem Żydowskim" (1931--1935). Podobno odrzucił propozycję katedry uniwersyteckiej, ponieważ warunkiem jej objęcia było przejście na katolicyzm. Po wybuchu wojny brał udział w kampanii wrześniowej jako żołnierz Wojska Polskiego. Po klęsce przedostał się do Lwowa, gdzie już przebywała jego żona Stella Landy (także nauczycielka i tłumaczka) z córką Marią. Do wkroczenia Niemców oboje pracowali jako nauczyciele. Uciekając przed uwięzieniem w getcie lub śmiercią, ukrywali się na aryjskich papierach w Nowym Wiśniczu, a następnie w Swoszowicach (dziś dzielnica Krakowa). W sierpniu 1943 r. (na skutek denuncjacji lub przypadku) został aresztowany i wraz z żoną oraz grupą innych osób rozstrzelany w Wieliczce. Autor kilku zbiorów poetyckich (Domy, 1922; Wczoraj --- dziś --- jutro, 1928; W ogrodzie brata Chryzostoma, 1932), powieści (Cienie nad kołyską, pod pseud. Jan Las), artykułów m.in. na temat motywów żydowskich w literaturze polskiej i światowej, powieści popularnonaukowych dla młodzieży (Wieści płyną w świat, 1938). Przetłumaczył z oryginału Pieśń nad pieśniami, Czarodziejską górę, przygody Arsène'a Lupina; przekładał utwory m.in. Boccaccia, Dantego, Tołstoja i Puszkina. Zarys historii sztuki, napisany jeszcze przed wojną, został wydany w 1961 pt. Dzieła i twórcy. PoezjaKazaliście nam w życiu szukać ideału,/ zaklinając słowami wieszczów i poetów,/ ,,nad poziomy" się wznosić,,nad poziomy" się wznosić --- aluzja do fragmentu Ody do młodości Adama Mickiewicza: Młodości! ty nad poziomy/ Wylatuj, a okiem słońca/ Ludzkości całe ogromy/ Przeniknij z końca do końca. , na skrzydłach zapału/ Myślą do najtajniejszych docierać sekretów. Kazaliście cenić, kochać magię słowa,/ Kazaliście szlochać i konać z zachwytu,/ I przeć ciągle naprzód, i szukać od nowa/ Prawdy nieodgadnionej, niepojętego Wszechświatuwszechświatu --- gram. forma poprawna, dziś raczej: wszechświata.. .Geniusz..Jednym słowem humanushumanus (łac.)--- dosł. ludzki, człowieczy. Tu jako odniesienie do humanizmu (z łac. humanus i gr. ismos wiedza, nauka), czyli nurtu w filozofii (lub szerzej: światopoglądu) opartego na racjonalnym myśleniu i trosce o potrzeby, szczęście, godność i swobodny rozwój każdego człowieka, a jednocześnie humanistyki, czyli grupy nauk, których przedmiotem badań jest człowiek jako istota społeczna i jego twórczość. Nauki humanistyczne odróżnia od nauk społecznych czy przyrodniczych metodologia. W Polsce do nauk humanistycznych zalicza się m.in. filologie, filozofię, językoznawstwo i literaturoznawstwo. zaklęliście duszę,/ Każąc przed Geniuszu giąć się majestatem,/ I dlatego tak strasznie teraz cierpieć muszę,/ I dlatego, jak głupia, stanęłam przed światem. PrzemocTrzeba nas było uczyć znienacka wyskoczyć,/ I życie mocno łapą uchwycić za gardło,/ Zaciśniętym kułakiemkułak --- tu: pięść, także cios zadany pięścią. dziuchnąćdziuchnąć --- prawdop. powinno być dziachnąć, tj. uderzyć a. dźgnąć. między oczy,/ żeby się zatoczyło i na klęczki padło! Przemoc, Zagłada, Wojna, KrewUczyć nas krzyczeć, by być usłyszanym,/ i jak się wyważa rozwalone drzwi,/ i jak trzeba deptać, by nie być deptanym,/ oswoić nam oczy z strasznym blaskiem krwi! O, profesorowie mądrzy i uczeni!/ Czyście naprawdę nie wiedzieli o tym,/ że dla humanistówhumanista --- osoba wyznająca światopogląd humanistyczny lub zajmująca się humanistyką. brak miejsca na ziemi,/ więc po cóż w duszach naszych sialiście tęsknotę?