Birkenmajer, Józef 2014-08-11 2010 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, a korektę ze źródłem wikiskrybowie. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/birkenmajer-wycieczka-rozmowa-z-cieniem/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Józef Birkenmajer zm. 1939 Józef Birkenmaje, Wycieczka, Poezje, Warszwa 1932. Birkenmajer, Józef, Listy matczyne, http://pl.wikisource.org/wiki/Wycieczka_%28tomik%29/ Wiersz Dwudziestolecie międzywojenne Liryka Rozmowa z cieniem text0.3http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3338.jpg Shadow Profile, Walt Stoneburner@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3338 Poezja DCC.WL-XXI Józef Birkenmajer Wycieczka Rozmowa z cieniem Zawsze ciebie widziałem w cieniach mej przeszłości / I twojego początku dociekam daremnie. / Nie wiem, czy jesteś synem nocy czy światłości --- / Jedno tylko wiem, cieniu: --- żeś zrodzony ze mnie. Było to w czasach, których nie objąć wspomnieniem --- / Bo pamięć ma nie sięga nawet do kołyski --- / W czasach, co dawno zmierzchły i dni swych przebłyski / W cień rzuciły... i stały się wraz z tobą --- cieniem. I jeno żyje we mnie ta myśl podświadoma, / Która niejasne słowa fantazji mej szepce --- / Żem już wtedy cię chwytał drobnemi rękoma, / Gdym z tobą, jak brat bliźni, wraz leżał w kolebce. Nie chwyciłem cię ręką, lecz chwyciłem wzrokiem --- / Byłeś pierwszem wrażeniem, jakiegom ja doznał. / Oszołomiony zjawisk nieznanych natłokiem / Dzięki tobie-m kształt pierwszy, pierwszy ruch rozpoznał. I może-ś tak znienacka włóczył się wokoło, / I pozorami rzeczy różnych mnie omamiał, / Że nieraz cień przestrachu kładł się na me czoło, / I żem cień odtąd często z lękiem utożsamiał. Odtąd... bo odtąd coraz częściej się kojarzysz / Z mojemi wspomnieniami, cieniu mój posępny! / Gonisz pierwsze me kroki --- mych zabaw towarzysz --- / Proszony --- nieproszony --- ale nieodstępny. Jako rówieśnik, rosłeś ze mną jednocześnie, / Ze mną spać szedłeś wczesną godziną wieczorną, / Lecz nieraz, jak żak-łobuz, bawiłeś mnie we śnie / Figlami --- lub straszyłeś postacią potworną. A widząc, iż się tobą trwożę lub ciekawię, / Takeś już zbisurmaniał i tak zezbereźniał, / Żeś takie same figle płatał mi na jawie / I wciąż mnie naśladował --- lub częściej przedrzeźniał. Podobniśmy do siebie --- jak dwie rzeczy bliźnie; / Lecz ty, snać chcąc zaznaczyć różność naszych natur, / W żywe oczy urągasz mojej podobiźnie, / Przerabiając ją w tysiąc śmiesznych karykatur. Jakbyś kładł moją postać na łożu Prokrusta, / Umiesz jej tuszy dodać albo wzrostu odjąć. / Nie wiem, czy to złośliwość czy swawola pusta, --- / Czy jesteś mym obrazem, czy moją parodją. Nie wiem --- bo mi nie dano spojrzeć w twe źrenice, / Z którychbym myśli twoje czytał i zamiary; / Płaskie i ciemną sadzą zatarte masz lice, / Jesteś, jak widmo --- wiotki, bezoki i szary. Nie wiem, czy ci źle ze mną czy dobrze. Wiem jeno, / Że przez dzień cały chodzisz ze mną, jak najęty/ I niezrażony żadną przygodą ni sceną / Natrętnie i wytrwale włazisz mi na pięty. Włóczysz się wszędzie za mną, jak stary pieczeniarz, / Do moich nóg przykuty, jak do progu listwa; / Aż czasem sobie myślę, że pewno oceniasz / Korzyści, jakie ciągniesz z mego towarzystwa... Lecz gdy nadciągną chmury lub wieczór się zmierzchnie, / Próżno wtedy, mój cieniu, szukam cię koło mnie; / Znikasz --- jak w chwilach nieszczęść nieraz się rozpierzchnie / Rzesza druhów, rzucając druha wiarołomnie. Lecz nie sądzę cię ostro; --- bo jak moje życie, / Tak i twoje się wiąże ze światła istnieniem. / Bo gdyby nie jaśniało słońce na błękicie, / Gdyby światła nie było, ty nie byłbyś --- cieniem. Nie przeszkadza to jednak, że gdy idę z tobą, / Ty --- przez światło do życia powołany co dzień --- / Na światło nie śmiesz wyjrzeć, lecz za mą osobą / Przed słońcem się ukrywasz, jak zły duch lub zbrodzień. Skryty jesteś z natury. --- Choć wciąż żyjesz ze mną, / Nigdym z twych ust nie słyszał żadnego wyrazu. / I gdym do ciebie mówił, to zawsze daremno / Przemawiałem --- jak ów dziad --- do swego obrazu. Czasami, kiedy z tobą jedynie sam jestem / I gdy jestem trapiony myślami smutnemi, / To i ja nic nie mówię... ale zato gestem / Rozmawiamy ze sobą --- jak dwaj głuchoniemi. Lecz nigdy mi nieznany tej rozmowy wynik, / Bo gdy ręce załamię --- gdy ból twarz mą ściąga, / Ty często me uczucia przedrwiwasz jak cynik, / A twarz twoja --- czy nie twarz --- śmiechem mi urąga. Wiecznie milczysz --- u stóp mych --- szary towarzyszu... / I nawet nie pożegnasz mnie cichem westchnieniem, / Gdy spocznę --- już bez ciebie --- w grobowem zaciszu, / Gdy na wieki w zaświaty już odlecę --- cieniem. 1930