Birkenmajer, Józef 2014-08-11 2010 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, a korektę ze źródłem wikiskrybowie. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/birkenmajer-wycieczka-podzamcze/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Józef Birkenmajer zm. 1939 Józef Birkenmaje, Wycieczka, Poezje, Warszwa 1932. http://pl.wikisource.org/wiki/Wycieczka_%28tomik%29/ Wiersz Dwudziestolecie międzywojenne Liryka Podzamcze text0.3http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3337.jpg dark/light, kr428@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3337 Poezja DCC.WL-XXI Józef Birkenmajer Wycieczka Podzamcze Pamięci ojca mego Jakże dziwna jest myśli siła czarodziejska! / Bo gdy nią dawne moje wspomnienia ogarnę, / to życiem dla mnie tętni nie śródmieście gwarne, / lecz ta --- jedna z najcichszych --- ulica przedmiejska. Nie wiem, co ją tak rojną i tak ważną czyni, / że nad wszystkie ulice inne ją przeniosłem. / Bo czyż to rzecz tak wielka, że mieszkałem przy niej --- / i to w czasie, gdy byłem dzieckiem niedorosłem? Chodnik na niej był kiepski, a bruku --- nie było, / i często na niej błoto świeciło rozkisłe. / Od kępy plant zbiegała kręto i pochyło, / a jakby rzeczny dopływ, wpadała wprost w Wisłę. I co się może komu nieco dziwnem wydać, / na domach miała same numery parzyste, / a z nieparzystej strony było niebo widać / i na tle nieba wielkie wieżyce strzeliste. Zielone, gęstwą krzaków porośnięte wzgórze / hardo się zaznaczało stoku swego zrębem, / dźwigając równie strome zębate przedmurze, / co ząb za ząb walczyło z czasu srogim zębem. Lecz widziało się przecie, że w owych zapasach / zwycięży i rywala dumnego umniejszy/ Czas-władca, co tu władał --- już w zamierzchłych czasach --- / i znał przeszłość i przyszłość tak jak wiek dzisiejszy. Niewzruszony skargami ni krzywdą ni buntem, / szedł w niewiadomą przyszłość z przeszłości najdalszej, / twardszy od twardych głazów i od spiżu trwalszy, / choćby ten spiż był dzwonem i zwał się Zygmuntem. Przeto z niebem gwarzyły dwie dumne wieżyce, / czasu i dziejów smętne rozważając szanse: / z jednej zegar wydzwaniał godziny, kwadranse, / a z drugiej dzwon ogłaszał święta i rocznice. Tyle razy słyszałem serc spiżowych bicie --- --- / i wiedziałem, że już dnia minęła połowa, / kiedy, jako wskazówka, wieża zegarowa / wskazywała na słońce, stojące w zenicie. A gdy noc owładała wielkim niebios stropem, / gdy jak wielka soczewka tkwił na niebie księżyc, / gdy migały gwiazd punkty, wówczas każda z wieżyc / stawała się jak gdyby wielkim teleskopem. W chwile te, gdy sen zwodny uśmierza i zwalnia / szalone myśli ludzkie, od kół gwiezdnych prędsze, / nasze małe mieszkanie --- tam na pierwszem piętrze --- / patrzyło w gwiazdy, niby cicha dostrzegalnia. W ojca mego pokoju nieraz w nocy owe / lampa długo, jak gwiazda promienna, / płonęła --- i widać było jasną i natchnioną głowę, / pochyloną nad kartą olbrzymiego dzieła. Jasne gwiazdy świeciły tym poczętym dziełom; / patronował im wiernie, jak druh i powiernik, / ten co w niebiańskich sferach wielki zdziałał przełom / i ziemię z posad ruszył, a zwał się --- Kopernik. Nigdy on tobie, ojcze, nie skąpił odwiedzin; / a za nim przychodzili też inni, co sami / byli iście jasnemi ludzkości gwiazdami, / jako odkrywcy nowych promienistych dziedzin. Wsparci na niebie --- jakby na wielkiej opoce --- / wieńczyli czoło gwiazdą przejasną: ideą. / I rozmawiali z tobą w te gwiaździste noce / Leonardo da Vinci, Kepler, Galileo... Umysł twój, jak ognisko we zwierciadle wklęsłem, / skupiał w sobie odległe wzajemnie promienie / i poprzez gwiazd pomosty snuł --- przęsło za przęsłem --- / drogę w niedostrzeżone czasy i przestrzenie. Ten glob ziemski, niejasny, nikczemny i mały, / tobie złotych dróg gwiezdnych przesłaniała warstwa, / Wobec ogromu niebios śmieszne ci się zdały / wszelkie ludzkie potęgi, państwa i mocarstwa. Wśród gwiazd (mawiałeś) niema podłości i zbrodni, / nienawiści i złości, przemocy i wroga. / Tam świat jasny, otwarty --- tam się najswobodniej / żyje i najszczęśliwiej --- bo najbliżej Boga! / Dzisiaj w świat ten odszedłeś, złocisty promieniu, / pitagorejska cudna muzyko mej duszy... / Czas, który zręby murów i wieżyce kruszy, / kres położył twojemu ziemskiemu istnieniu. Choć z wieży bije zegar, ty ulicą znaną / nie podążasz na wykład do starej uczelni, / boś nawiedził tę szkołę gwiezdną i świetlaną, / gdzie się wiecznych prawd Bożych uczą --- nieśmiertelni! A gdy cię przywołuję mem tęsknem wspomnieniem, / spraw, byśmy sobie nigdy nie byli dalecy! / Bądź moją jasną gwiazdą i mojem natchnieniem, --- / Głowo, kochana Głowo, jak mawiali Grecy... 1929