Bełza, Władysław W podziemiach Wawelu http://www.wolnelektury.pl/lektura/katechizm-polskiego-dziecka Sekuła, Aleksandra Trzeciak, Weronika Niedziałkowska, Marta Trzeciak, Weronika Fundacja Nowoczesna Polska Modernizm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/katechizm-polskiego-dziecka-w-podziemiach-wawelu http://www.polona.pl/dlibra/docmetadata?id=5586 Władysław Bełza, Katechizm polskiego dziecka, Drukarnia Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, Lwów 1912 Domena publiczna - Władysław Bełza zm. 1913 1984 xml text text 2010-10-13 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/166.jpg Forest above Crafnant, erwlas@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/166 Poezja DCC.WL-DW Władysław Bełza Katechizm polskiego dziecka W podziemiach Wawelu Historia, Grób, PolakCzy znasz, młody przyjacielu, / Groby królów na Wawelu? Poznaj skarb ten dawnej cnoty, / Co ozdabiał czas miniony, / Najcenniejsze to klejnoty / Z całej polskiej twej Korony. Na kolanach idź, mój mały, / Przed te trumny marmurowe / I u szczątków dawnej chwały / Ze czcią pochyl twoją głowę. Tu nadziei żar i wiary/ Niech się w sercu twym rozgości,/ Na ołtarzu tym ofiary, / Poświęcenia i miłości. Tu uczucia najgorętsze / W młodym swoim rozpal łonie, / Bo tu wszystko, co najświętsze, / W tym złożono Panteoniepanteon (z gr. pan: wszystko, theoi: bogowie) --- miejsce kultu poświęcone wszystkim bogom; historyczna budowla Panteonu w Rzymie to okrągła świątynia wzniesiona na Polu Marsowym w 125 r., za panowania cesarza Hadriana.! Pod tych mrocznych wiązań stropem, / Legł król kmiotków pełen chwały, / Co nie szablą, ale snopem, / Podparł polski tron wspaniały. Tu JagiełłoJagiełło (ok. 1362--1434) --- właśc. Jogaila Algirdaitis; wielki książę litewski w latach 1377--1381 i 1382--1392, król Polski i najwyższy książę litewski w latach 1386--1434. Na tron polski wstąpił w 1386 r. po przyjęciu chrztu (przejściu z prawosławia na katolicyzm), przybraniu imienia Władysław i poślubieniu Jadwigi Andegaweńskiej, córki Ludwika Węgierskiego, koronowanej na króla Polski w 1384. Na mocy unii w Krewie (1385) chrzest wraz ze swym władcą przyjęła cała Litwa. Władysław II Jagiełło był założycielem dynastii Jagiellonów. na świątnicach / Starych bogów krzyże dźwigana świątnicach starych bogów krzyże dźwiga --- chodzi o zaprowadzenie przez Jagiełłę chrześcijaństwa w pogańskiej dotąd Litwie.; / Obok cudna, z łzą na licach / W sarkofagu śpi JadwigaJadwiga Andegaweńska (1373 a. 1374--1399)--- król Polski z dynastii Andegawenów (Anjou), córka Ludwika Węgierskiego i Elżbiety Bośniaczki, święta katolicka, patronka Polski. W 1384 r. została koronowana na króla, ponieważ królowej polskie prawo nie zapewniało dziedziczności tronu. W dzieciństwie (1378) zaręczona z Wilhelmem Habsburgiem, pod naciskiem możnowładców małopolskich po objęciu tronu Polski zaręczyny zostały zerwane, by mógł odbyć się jej ślub z wielkim księciem litewskim Jagiełłą. Była osobą wykształconą, znającą języki obce, gromadziła wokół siebie elitę intelektualną Polski; zleciła pierwsze pol. tłumaczenie Księgi Psalmów (tzw. Psałterz floriański), fundowała kościoły i szpitale, troszczyła się o rozwój nauki (w 1397 r. założyła bursę dla polskich i litewskich studentów przy uniwersytecie w Pradze oraz uzyskała zgodę papieża na utworzenie fakultetu teologii w Krakowie). Zmarła 1399 r. w wyniku gorączki połogowej, po urodzeniu córki Elżbiety Bonifacji (dziecko również nie przeżyło), swój majątek zapisała w testamencie Akademii Krakowskiej. 31 V 1979 r. została beatyfikowana, a 8 VI 1997r. kanonizowana przez papieża Jana Pawła II.! Ci co blaski światła siali, / I praw ludu wiernie strzegli:/ Męże czynu, hartu stali, / Dwaj ZygmunciDwaj Zygmunci --- chodzi zapewne o Zygmunta I Starego (1467--1548), od 1506 r. króla Polski i wielkiego księcia litewskiego oraz jego syna, Zygmunta II Augusta (1520--1572), od 1543 r. wielkiego księcia litewskiego, od 1548 r. króla Polski. Byli to dwaj ostatni władcy z linii Jagiellonów. Na Wawelu spoczywa również Zygmunt III Waza (1566--1632), król Polski od 1587 r. i Szwecji (1592--1599). tutaj legli. Tu szczerbiona w krwawym boju / BatoregoBatory, Stefan (1533--1586) --- właśc. Istvan Bathory, książę Siedmiogrodu, od 1571 król Polski, a od 1576 wielki książę litewski; poślubił Annę Jagiellonkę, córkę Zygmunta I Starego, ostatnią przedstawicielkę Piastów na polskim tronie. Jeden z najwybitniejszych polskich królów elekcyjnych. szabla świeci; / A tam znowu, po dniach znoju, / Syty zwycięstw legł Jan trzeciJan trzeci --- właśc. Jan III Sobieski (1629--1696), król Polski i wielki książę litewski od 1674, hetman wielki koronny od 1668, hetman polny koronny od 1666, marszałek wielki koronny od 1665, chorąży wielki koronny od 1656.! Dalej widzisz, moja duszko, / Wawrzyn wstęgą przewiązany; / Tutaj spoczął nasz KościuszkoKościuszko, Tadeusz (1746--1817) --- generał wojsk pol. i amer., Najwyższy Naczelnik Siły Zbrojnej Narodowej podczas insurekcji 1794 r., / Wódz nad innych ukochany! Obok niego, dziecię moje, / Książę JózefKsiążę Józef --- właśc. Józef Poniatowski (1763--1813), polski generał, Wódz Naczelny Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji; zginął w czasie wojen napoleońskich pod Lipskiem. legł ze sławą, / Co do walki polskie woje / Marszałkowską wiódł buławą! Historia, GróbWszystkoż, wszystko tak posnęło, / Jak te sławy naszej świadki?/ Wszystkoż, wszystko tak minęło, / Jak na grobach więdną kwiatki? Precz z rozpaczą! Choć z mogiły, / Roześmieje się kwiat w wiośnie! / Więc zaczerpmy tutaj siły, / Bo z przeszłości --- przyszłość rośnie!