Baudelaire, Charles Podróż Lange, Antoni Sekuła, Aleksandra Trzeciak, Weronika Niedziałkowska, Marta Szczęsny, Wojciech Fundacja Nowoczesna Polska Romantyzm Liryka Wiersz Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/kwiaty-zla-podroz http://www.polona.pl/dlibra/doccontent2?id=18750 Karol Baudelaire, Kwiaty grzechu, tłum. Adam M-ski [Zofia Trzeszczkowska] i Antoni Lange, H. Cohn, Warszawa 1894 Domena publiczna - Antoni Lange (tłum.) zm. 1929 2009 xml text text 2010-03-04 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/dynamic/cover/image/121.jpg Bloom, Balaji.B@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/121 Poezja DCC.WL-DW 3MN Charles Baudelaire Kwiaty zła Podróż 1. Dziecko, Obraz świataDziecku, rozkochanemu w mapach i obrazkach ---/ Wszechświat --- jego wielkiemu równy jest pragnieniu./ Jak olbrzymią jest ziemia w lamp wieczornych blaskach,/ Jakże drobną jest ziemia w przeszłości wspomnieniu! Podróż, UcieczkaPewnego ranka z mózgiem, w którym myśl się pali,/ Z sercem pełnym rozpaczy, mar i namiętności ---/ Odpływamy, kołysząc z rytmem srebrnej fali/ Naszych dusz nieskończoność --- na mórz skończoności. Ci --- chcą uciec z ojczyzny, macochy złowrogiej;/ Ci --- rzucić swych kołysek zgrozę, a niektórzy,/ Zatopione w kobiety oczach astrologi,/ Swoją CyrceCyrce (mit. gr.) --- a. Kirke, córka Heliosa i nimfy Perseis, czarodziejka zamieszkująca wyspę Ajaja. Trafił tam Odyseusz podczas swego powrotu spod Troi. Kirke zamieniła jego towarzyszy w wieprze (za karę, ponieważ rzucili się, by szlachtować jej stada świń), a Odyseusza zatrzymała na rok jako swojego kochanka. Mieli razem syna, Telegonosa. Po roku Odyseusz wyzwolił się spod jej czaru i ruszył dalej do Itaki. tyrańską o zapachu róży. Aby nie zezwierzęceć, szukają miraży,/ Upajając się światła i przestrzeni trunkiem;/ I lód, który ich mrozi; słońce, co ich żarzy,/ Z wolna z nich pocałunek ściera za całunkiem. Podróż, MarzenieLecz prawdziwi wędrowcy są ci, którzy płyną,/ Aby płynąć. I z sercem podobnym lekkiemu/ Balonowi --- przeznaczeń swych nigdy nie miną ---/ I zawsze mówią: Płyńmy! choć nie wiedzą czemu! ObłokIch żądze są jak chmury wyciem wichrów gnane,/ Marzenie Oni marzą, --- jak rekrut walk pobojowiska ---/ Namiętności olbrzymie i nieokiełznane,/ I nigdy duchom ludzkim --- nieznane z nazwiska! 2. Kondycja ludzkaNaśladujem, o zgrozo! wartałkiwartałek (starop.) --- krążek na wrzecionie; bączek dawany do zabawy dzieciom. i błoto/ W ich skokach i w ich tańcu. AniołNawet sny trująca ---/ Ciekawość --- serca nasze zalewa zgryzotą ---/ Niby Anioł okrutny, co biczuje słońca. LosSzczególny los, w którym się cel wieczyście zmienia,/ Co nigdzie może nie jest, albo może gdzieści,/ Dotąd człowiek jak wariat dąży bez wytchnienia/ I nigdy nieziszczoną nadzieją się pieści. Dusza, OkrętWyspaNasz duch jest szukającym Ikarii okrętem,/ Wtem słychać głos: źrenicę otwórz swego oka!/ Jakaś mgła swym śpiewaniem nęci nas zaklętem,/ Brzmiąc: Szczęście --- Sława --- Miłość... Nie, to skał opoka... Wzrok, Marzenie, Wizja, Kondycja ludzkaKażda wyspa przez majtka z masztu dostrzeżona/ Zda się nam obiecanym z dawna Eldoradem;/ Wyobraźnia nocnymi orgiami zmęczona/ Głaz odnajduje próżny --- w świetle ranku bladem. Czyli rzucić do morza tego nieszczęśliwca,/ Kochanka fantastycznych krain? Czy w kajdany/ Ma iść ten pijany majtek, Ameryk odkrywca,/ Co zwielokrotnia przepaść przez Fatamorgany? BłotoTak to stary włóczęga, co się w błocie kiwa,/ Marzy w mglistym powietrzu o raju tęczowym ---/ Oczarowanym okiem Wenecje odkrywa/ Tam, gdzie nędzna chałupa lśni w blasku łojowym. 3. WspomnieniaDziwni wędrowcy! Jakież historie szlachetne/ Czytamy w waszych oczach, głębokich jak morza?Nuda/ Otwórzcie nam pamięci waszej skrzynie świetne,/ Klejnoty --- z gwiazd utkane i z niebios przestworza. Chcemy płynąć zasiadłszy fantazji okręty!/ Więc, aby rozweselić nasze straszne nudy,/ Przenieście na nasz duch jak płótno rozciągnięty ---/ Waszych wspomnień obrazy z ich wszystkimi cudy! Mówcie, coście widzieli!... 4. Widzieliśmy wody/ I gwiazdy. Widzieliśmy też piaski bezludne ---/ I mimo liczne klęski, burze, niepogody ---/ Mieliśmy nieraz chwile, tak jak tutaj, nudne! Chwała słońca na morzu odzianym w fiolety,/ Chwała grodów w purpurze zachodu słonecznej:/ Krwawiły nasze serca, budziły podniety,/ Aby w toni lazurów pogrążyć się wiecznej. Bo najbogatsze miasta, najzłotsze pejzaże/ Nie miały nigdy owej barwy tajemniczej,/ Jaką mają przypadkiem z chmur zwite miraże,Pożądanie, Rozkosz, Drzewo/ I zawsześmy tonęli w wiecznych żądz goryczy. Rozkosz w pragnieniu moce niezwalczone sieje./ --- Pragnienie, stare drzewo karmione rozkoszą,/ Gdy pień ci potężnieje, kora ci twardnieje,/ Konary twe wciąż wyżej w niebo się unoszą. Czy wiecznie kwitnąć będziesz, bardziej niespożyte/ Niż cyprys? --- Jednakżeśmy starannie wybrali/ Kilka szkiców na wasze albumy niesyte,/ Bracia, którym jest piękne wszystko, co z oddali! Więc widzieliśmy bogów z trąbiastymi nosy;/ Trony, co pod ciężarem drogich cacek giną;/ Czarodziejskie pałace, co na złote trzosy/ Waszych wielkich bogaczów byłyby ruiną, Suknie, co są dla oczu narkotycznym trunkiem;/ Kobiety, co malują zęby i włos płowy;/ I kuglarzy, co węże pieszczą pocałunkiem. 5. I co jeszcze, co jeszcze? 6. O, dziecinne głowy! Grzech, Obraz świataAch, któż o najważniejszej rzeczy zapomina?/ Bez szukania widzieliśmy wszędzie wokoło,/ Gdzie tylko się unosi fatalna drabina ---/ Nieśmiertelnego grzechu postać niewesołą. Kobieta, MężczyznaKobieta --- niewolnica --- nędzna, dumna, głupia,/ Co wielbi się bez śmiechu i kocha bez wstrętu;/ Mąż jej, tyran zwierz, który chciwie żer swój skupia,/ Niewolnik niewolnicy --- i zdrój ścieków mętu. Kat, który się weseli; ofiara, co jęczy;/ Święto, co krew rozlaną nasyca pachnidłem;Król/ Tyrania, co swym jadem nerwy królów dręczy; ---Lud/ Lud bezmyślnie chodzący pod biczów wędzidłem. ReligiaRozmaite religie do naszej podobne,/ A wszystkie prowadzące do niebiosów.Święty Święci,/ Co, jak zbytniki w łoża wchodzący ozdobne,/ Stoją rozpustą gwoździ męczeńskich opięci. Kondycja ludzkaBuntownik, Bóg, PrzekleństwoI ludzkość gadatliwa, geniuszem pijana,/ A skazana na wieczne błędy i szaleństwo,/ Wołając w agonii swej do Boga-Pana:/ --- O mój bliźni, mój Panie, rzucam ci przekleństwo! Mądrość, Szaleniec, Samotnik, UcieczkaI najmędrsi --- odważni kochankowie szału,/ Uciekający od tych głupich stad --- w otchłanie/ Opium, nieskończonego źródła ideału:/ --- Oto świata całego wieczne sprawozdanie. 7. Podróż, Obraz świataGorzka wiedza, jaką się wyciąga z podróży!/ Świat monotonny, mały jak dzisiaj, tak wprzódywprzódy --- wcześniej, kiedyś.,/ Jutro --- wiecznie --- jednaki obraz nam powtórzy:/ Jest to oaza zgrozy na pustyni nudy! Czas, Ucieczka, ŚmierćCzy odpłynąć, czy zostać? Zostań, jeśliś w stanie,/ Płyń, gdy czas. BłądzenieTen więc biegnie, tamten się ukrywa,/ By żałobnego wroga omylić czuwanie,/ By zmylić Czas. Lecz on jest, on stoi, on wzywa Tych, co jak Żydy wieczne albo apostoły/ Błądzą; dla których nie dość ziemi ani morza,/ By uciec stąd. Są inni --- o duszy wesołej, ---/ Co umieją go zabić, nie rzucając łoża. Gdy na koniec swą nogą stanie nam na karkach,/ Wołajmy wtedy: Naprzód! pełnym szczęścia głosem,/ Jak do Chin kiedyś w drobnych płynęliśmy barkach,/ Z okiem utkwionym w niebo i rozwianym włosem, ZaświatyTak popłyniemy teraz na ocean Mroków ---/ I z radością młodzieńca w pierwszych dniach podróży/ Usłyszym czarodziejskie głosy śród obłoków,/ Śpiewające: O pójdźcie wy do nas, wy, którzy Jesteście lotosowych owoców spragnieni!/ Bo tu ich wiekuiste żniwo trwa przecudnie;/ Tutaj czeka was kąpiel tęczowych promieni,/ Bo tu lśni na lazurach wieczne popołudnie. Poznajem drogie widma z ich pieśni życzliwej,/ Pylady ku nam ręce wyciągają z dali./ Płyń do swojej Elektry, gdy chcesz być szczęśliwy!/ Mówi nam ta, którąśmy niegdyś całowali. 8. Śmierć, Otchłań, Podróż, WiedzaO Śmierci, stary wodzu, czas! Zakończ nasz lament ---/ Ten świat nas nudzi. Chcemy pić Nieskończoności!/ Jeśli niebo i ziemia --- czarne jak atrament ---/ Nasze serca --- ty znasz je --- pełne są światłości. Pokrzep swoją trucizną naszą duszę biedną ---/ My chcemy --- tak nam płonie mózg od ognia twego,/ Iść w otchłań --- Piekła? Nieba? To nam wszystko jedno,/ Byle tam w Niewiadomej znaleźć coś nowego!