Bartels, Artur 2014-10-28 1956 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/bartels-piosnki-i-satyry-warjaci/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Artur Bartels zm. 1885 Artur Bartels, Piosnki i satyry, Kraków 1888 http://pl.wikisource.org/wiki/Piosnki_i_satyry Wiersz Romantyzm Liryka Warjaci text L 0.3http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3507.jpg Patterned Dish, wwarby@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3507 Artur Bartels Piosnki i satyry Warjaci W mózgownicy człowieka jest celeczka mała,/ I do niej kurytarzyk też szczupły i ciasny;/ Celka ta wypełniona jest warjacją cała,/ Kurytarz pomieszkaniem jest miłości własnej./ Oddziela je od siebie cieniutka przegroda/ A im bliżej przegrody, tem warjacja bliżej/ I umysł niech raz jeden w tę stronę się poda/ Jest na drodze warjacji, i... kłaniam najniżej. Może być człowiek zacny, rozumny, poczciwy,/ Skądinąd pełen zalet, i praktyczny znacznie,/ Dość mu raz w kurytarzyk zabrnąć nieszczęśliwy/ Ni z tego ni z owego w piętkę gonić zacznie;/ A broń Boże przewierci choćby małą szparkę/ W tem wątłem przepierzeniu, już nie koniec na tem,/ Staje się, coraz głupstwa przebierając miarkę,/ Z półgłówka całym głupcem, nareszcie warjatem. Przeklęta miłość własna. Znam matematyka,/ Który mając aż nadto nauki prawdziwej,/ Wpadłszy do przeklętego raz kurytarzyka,/ Dostał do wynalazków manii nieszczęśliwej;/ Odkrywa nowe siły, wynajduje koła/ Jakich dotąd nie było, wymyśla machiny,/ W teoryi dziwnie mądre, lecz w praktyce zgoła,/ I zamiast sławy, dotąd zyskał ludzkie drwiny./ Znam bogatych szczęśliwych na drodze warjacji/ I bankructwa, pomimo dostatków obszernych./ Przez szaloną pretensyę do administracyi,/ Przemysłu, handlu, fabryk, projektów niezmiernych,/ Nie głupi, kilka rzeczy wcale nie źle umie,/ I mógłby chwaląc Boga, poprzestawać na tem;/ Nie --- chwyta się tej jednej, której nie rozumie,/ I zamiast przemysłowcem, jest tylko warjatem. Drudzy przez miłość własną w tem szukają chluby,/ Że są w stanie wydawać jak nikt nie wydaje/ Napróżno widzą sami, że lecą do zguby,/ Że im na główne życia potrzeby nie staje./ Powstrzymać się nie mogą, a głównie im idzie/ Żeby o nich mówiono: ależ traci, traci!/ I gdy na głupi zbytek wydać się nie wstydzi,/ Mięso wzięte na kuchnię najniechętniej płaci. Innym załazi w głowę wdzięk autorskiej sławy,/ Ten się archeologji, ten historyi chwyta,/ Zaniedbuje dom, żonę, najpilniejsze sprawy,/ A pisze banialuki, których nikt nie czyta./ Rzecz główna, by gazeta o nim napisała,/ (O co u nas niestety bynajmniej nie trudno)/ Ze Litwa tak mądrego dotąd nie wydała.../ Jemu może z tem dobrze, ależ nam jest nudno! Znam też zwarjowanego na wielkich intratach,/ A jest to punctum fixum najgłupsze, jak sądzę,/ Żeby o nim mówiono choć w kilku powiatach:/ A niechże go pioruny, ot robi pieniądze!/ Dla tej czarownej sławy, nie śpi, nie dopije,/ Nie doje, nie zna domu, i dzieci, i żony,/ Dniem i nocą na bryce boki sobie bije,/ A w rezultacie codzień bardziej zadłużony. Albo ci zwarjowani na szczęściu w miłości,/ Z pod sztandarów Amora weterani owi,/ W polkach i galopadach nadpróchniałe kości/ Codzień na nowych balach roztrząsać gotowi./ Pełen słodkiej ułudy o nowych konkietach/ Wspomnieniami młodości dotąd się kołysze,/ Niepomny, że w mężczyźnie, tak jak i w kobietach,/ To co było a nie jest, w regestr się nie pisze. Znam takich co pracują całemi siłami/ I dochodzą do tego, choć z pracą niezmierną,/ Że są małej parafii oryginałämi/ W świecie zaś ledwie kopiją i to dość mizerną./ Biedacy, gwałt zadając własnej swej naturze/ Ofiarami są tylko oryginalności!/ Znam jednego, co z placu ustąpiłby kurze,/ Z postawą, gestem, mową, pełną wojskowości. A jaż mądry filozof, co te głupstwa piszę?/ Czy nie mam mojej celki i kurytarzyka;/ Mam, mam --- i nieraz dobrze --- bardzo dobrze słyszę,/ Stukanie do przegródki, co warjacji tyka;/ Tylko mam tyle mocy, że chociaż mię nęci/ Chętka zboczyć na chwilę w tę ponętną drogę,/ Po namyśle powracam --- lecz pomimo chęci/ Co tam jest w mojej celce --- powiedzieć nie mogę./