Bartels, Artur 2014-10-28 1956 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/bartels-piosnki-i-satyry-vox-populi-vox-dei/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Artur Bartels zm. 1885 Artur Bartels, Piosnki i satyry, Kraków 1888 http://pl.wikisource.org/wiki/Piosnki_i_satyry Wiersz Romantyzm Liryka Vox populi, vox Dei text L 0.3http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3506.jpg Ivory Pattern, rakugo@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3506 Artur Bartels Piosnki i satyry Vox populi, vox Dei Że głos ludu głosem Boga,/ Stare powiada przysłowie,/ Ale doświadczenia droga/ Co innego niech nam powie;/ Głos ludu, czyli większości,/ Jest najczęściej głosem tłumu,/ Bez serca i bez rozumu,/ Najopłakańszej mierności./ Zwłaszcza u nas, gdzie jest zdanie/ Publiczne niewyrobione,/ Często głupie niesłuchanie,/ Lub według pojęć skrzywione;/ Gdzie dość jest, by być rozumnym,/ Mieć sprytnego sekretarza,/ A jeszcze lepiej kucharza,/ I nie być zanadto dumnym./ Gdzie dość jest, by mieć złą sławę,/ (Bez zarzutów plam lub zdrady)/ Tylko sąsiedztwo łaskawe/ Nie zapraszać na obiady,/ Na przepadłe nic nie dawać,/ Żyć oszczędnie, z krédką, główką,/ Nie szastać zbytnio gotówką,/ I do butelki nie stawać./ U nas dziwnie to się dzieje/ Byle worek nie był pusty,/ Złodzieje --- nie są złodzieje,/ A oszusty --- nie oszusty./ Pierwsze źródło zbogacenia,/ Już oddawna zapomniane,/ Zagładzone i zrównane;/ O przeszłości ni wspomnienia./ Proszę zliczyć ekonomów,/ Lub pisarzy prowentowych,/ Co dziś są głowami domów,/ Poważanych i herbowych./ Jeszcze o ojcu powiedzą/ Zrzadka: --- «złodziej» --- lecz o synie/ Niechaj dziesięć lat przeminie,/ Tylko, że pan wielki wiedzą./ Niech kto fałszywym procesem,/ O co u nas tak jest łatwo,/ Zgubi bliźniego z kretesem/ Zrobi go żebrakiem z dziatwą;/ Czas jakiś mówią: --- «ot licho,/ Zgubił łotr pana Jerzego;»/ I będzie gadania tego..../ Pół roku, a potem.... cicho./ Ktoś tam żyje nad swą skalę,/ Wszyscy podziwiają szczerze,/ Zkąd, nie patrzą na to wcale,/ Lecz zazdroszczą, że się bierze./ Nieraz słyszę: «mieszka ładnie,/ Dobrze żyje, człek porządny;»/ Cóż, czy rozumny --- czy rządny?/ «Nie --- ma miejsce, dobrze.... kradnie.»/ I to nie jest powiedziane/ Pogardliwie, ironicznie,/ Nie, --- złodziejstwo tu widziane/ Jest ściśle filozoficznie./ Kradzieżą się nie nazywa,/ Lecz obrotem, przezornością,/ Baczną naprzód oględnością,/ Lub też ekonomją bywa./ U nas zwie się gospodarzem/ Rządnym rodzaj rozbójnika,/ Który z żydem arendarzem/ Chłopów własnych drze jak łyka,/ Który nie patrząc na skutki,/ Prócz tych jakie w kieszeń bierze,/ Najwięcej kartofli zbierze,/ A najwięcej sprzeda wódki./ I nie może być człek nizki,/ Jeśli ma z administracji/ Majątku potrójne zyski,/ A podwójne z propinacji;/ Że żadnego nie prowadzi/ Z chłopami nigdy rachunku,/ Tyle tam tego frasunku ---/ Zawsze sobie dobrze radzi./ Wszyscy wiedzą, że zabija,/ Morzy głodem lud poddany,/ Który nędzny, siłą kija/ Dzień w dzień do pracy jest gnany;/ Zamiast oplwać mu twarz całkiem,/ Zamknąć każde drzwi przed nosem,/ Wszyscy zgodnie jednym głosem/ Obierają go marszałkiem./ Pieniacza, marnotrawnika,/ Jakiego pod słońcem niéma,/ Wynoszą na urzędnika,/ Co los rodzin w ręku trzyma;/ Głupca, którego list prozą,/ Mógłby być dla osłów wzorem,/ Obierają kuratorem!/ Kuratorem szkół, o zgrozo!/ Jak nasz tak i wszystkie kraje/ Mają wiele zła w szczegółach,/ Ale szczerze to wyznaję,/ Więcej jest sensu w ogółach./ Co jest złem, złem się nazywa,/ Dobre dobrem, tu inaczej:/ Złe na dobre się tłumaczy,/ A dobre często złem bywa./ Królem ślepych jednooki./ U nas co wiorsta uczony,/ Porządny co cztery kroki,/ A kochanieńkich --- miliony!/ I niema nawet nadziei,/ By inaczej kiedy było,/ Tak się u nas wyrobiło,/ To vox populi, vox Dei./ 1859 (?)