Bartels, Artur 2014-10-28 1956 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/bartels-piosnki-i-satyry-panienki/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Artur Bartels zm. 1885 Artur Bartels, Piosnki i satyry, Kraków 1888 http://pl.wikisource.org/wiki/Piosnki_i_satyry Wiersz Romantyzm Liryka Panienki text L 0.3http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3494.jpg Untitled, Damian Gadal@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3494 Artur Bartels Piosnki i satyry Panienki Śliczna to rzecz te panienki, / Takie wdzięczne, takie miłe, / Mają powab, mają wdzięki/ Nie zbyt chude, nie otyłe. / Wszystko w porę, wszystko w miarę, / Zacne, skromne, czułe, tkliwe, / Nie zbyt młode, nie za stare, / Chcesz, są ciche, chcesz są żywe. Słowem, takie to stworzenia/ Że trzeba być chyba głazem, / By nie ginąć z zachwycenia/ I nie kochać dziesięć razem; / Próżno mówią, żeśmy trzpioty/ (Trudno naturę przemienić), / Ale jak nie mieć ochoty/ Z sześciu na raz się ożenić. I niejeden by to zrobił, / Lecz naprzód, za to wieszają, / A potem, nad tem porobił/ Uwagi, które zmiękczają/ Ten jego zapał szalenie, / A głównie ma to na względzie: / Dobrze, lecz jak się ożenię, / Żona już panną nie będzie. Panną, to jest tą istotą, / Co żyje ambrozją świata, / Karmi się uczuciem, cnotą, / Nie chodzi, po niebie lata; / Ssie rosę z kwiatów kielicha, / Subtelną mgłą się okrywa, / Smutna --- jak anioły wzdycha/ Wesoła --- jak ptaszek śpiéwa. Żona inaczej niestety! / Jej ambrozyą wołowina, / Rostbef, befsztek lub kotlety/ A rosą, butelka wina; / Lata, lecz po ziemi koczem, / A do tego czwórką koni, / A jej wdzięków, mgły przeźroczem/ Dwustu łokci nie osłoni! Smutna --- to ci łeb świdruje, / Wesoła --- dalejże skakać, / Za granicę chętkę czuje, / A nie zechcesz --- zacznie płakać; / Ofukniesz się --- to cię złaje, / Nazwiesz to głupstwem, warjacją, / Wtedy już spazmów dostaje/ I to jest ultima ratio... Nikt kobiety nie przekona/ W tym stanie pełnym słodyczy, / Choćbyś sprowadził Newtona/ I z Newtonem nie wyliczy/ Że kupić, lub zrobić czego/ Nie można. --- Masz rubli trzysta? / --- Nie mam.. --- No to cóż wielkiego? / Daj mi tymczasem czterysta... I ty sam o własnej sile/ I z Newtonem, mógłbyś zgłupieć/ Nimbyś dowiódł, że za tyle, / Czegoś tam nie można kupić; / Bo na wszystko jest gotowa/ Racja, co wszystko przecina, / Że tak robi marszałkowa, / I to ma pani hrabina. Marzyłeś biedny człowieku, / O cichem szczęściu domowem... / A żyjesz wśród plotek steku/ I codzień w warchole nowym! / Diabeł ci się w życie wcielił, / Patrzysz okiem pełnem grozy, / Na dom, co ci się podzielił/ Na dwa przeciwne obozy; Garderobna faworyta, / Osoba zasad tak stałych, / Klucznica, zacna kobiéta, / Psują ci krew po dniach całych. / Wypchnąłeś za drzwi klucznicę, / I stałych zasad osobę, / Masz na trzy dni we łzach lice, / I spazmów na całą dobę. I tam dalej --- i tam dalej/ A to wszystko idzie z tego, / Że ją głupio wychowali/ W domu papy rodzonego; / Ten siał hreczkę safanduła, / Mama gęś jakich dość widać, / Tę tylko potrzebę czuła, / By córunię za mąż wydać. Z pomocą więc kilku ciotek/ Z głupoty powszechnie znanych, / W gwarze parafialnych plotek, / I z teoryj niesłychanych, / Dowiaduje się panienka, / Że kobieta jest aniołem, / Przed którym świat cały klęka/ Uderzając w prochu czołem. I odbiera wychowanie, / Jak je wszystkie odbierają, / Śpiewa, gra na fortepianie/ Kiepsko, tak jak wszystkie grają, / Wie, że Paryż nad Sekwaną, / Po francusku paplać może/ Tańczy es, ce, byle grano, / Rachuje!.. pożal się Boże! Mama wielka gospodyni, / Co to liczy każde jaje, / Ale na karm jednej świni/ Sześć beczek zboża wydaje; / Wyuczyła się smażenia/ Dwustu gatunków konfitur/ I w istocie, podziwienia/ Wart jej tortowy garnitur. Na tem koniec, wprawdzie może/ Ona i więcej by chciała/ Nauczyć, ależ mój Boże, / Kiedy sama nie umiała. / A miała to przekonanie, / Niczem w świecie niezwalczone, / Że przez takie wychowanie/ Cudo wyda, nie zaś żonę. To też się za cudo miała, / A dzieląc mamuni wiarę, / Wychodząc za mąż mniemała, / Że robi z siebie. . ofiarę! / Wynalazek to jest nowy, / I to arcy głupie zdanie, / Jak bukiet fajerwerkowy/ Kończy panien wychowanie. Z tem, z wyprawą, z duszą rzewną/ Krasą młodości na licu, / I z posagiem, który pewno/ Znajdziesz kiedyś na księżycu, / Ze skrofułami w dodatku/ Szczęsny człeku chwytasz żonę/ I masz w zysku naostatku/ Życie powyżej skreślone. Z dodatkiem jeszcze śmieszności, / I od samego początku/ Scen romansowej zazdrości, / Wśród śmiecia i nieporządku. / Bo choć panienki najchętniej, / Stroją się, mizdrzą, i czubią, / I piękno lubią namiętnie, / Lecz pyłu ścierać nie lubią. I odznaczają się miernie, / Mimo ukształcenie mądre, / Porządkiem --- z czego niezmiernie/ Przypominają nam flondrę --- / Będą miały zalet wiele/ Nawet i talentów trochę, / Lecz rzadko, oprócz w niedzielę, / Czystą na nogach pończochę. Znajdzie zatem mąż w niej mnóstwo/ Zalet różnego gatunku, / Ale rzadko ochędóstwo, / Nigdy żadnego rachunku/ Praktyki nadzwyczaj mało, / Logiki nie wiele więcéj, / A kaprysów furę całą, / I pretensyj sto tysięcy. To, z domowej edukacyi, / Lecz weź pannę wychowaną/ W instytucie, tysiąc racyi/ Znajdziesz codzień, w wieczór, rano, / Kląć minutę, w której dzika/ Myśl ci przyszła szukać żony, / Bo to będzie dobrodzika, / Chryste Jezu umęczony! Tamta wie choć, że śmietana/ Z mleka krowiego pochodzi, / Wie że słońce wschodzi z rana/ A popołudniu zachodzi, / Wie, że żyto rośnie w polu/ I że chleb się robi z żyta/ Pozna ziarno od kąkolu/ A nie pozna, to się spyta. Ta nic zgoła --- lecz zna za to/ Wszystkie małżeństwa tajniki, / Pragnie wyjść za mąż bogato, / Miesza się do polityki, / Wie już kto z kim romansuje/ Zna intryg miejskich zasady, / I powołanie już czuje/ Pójść w znajome sobie ślady. Taka jejmość, nie dość że cię/ Zagryzie, zmęczy, zadręczy, / Że ci struje życie w świecie, / Jeszcze cię w rogi uwieńczy; / Takich proszę najgoręcej/ Na sąsiadki, w każdej porze, / Na sąsiadki, co najwięcej, / Lecz na żony --- chowaj Boże! Czy przyjdzie kiedy do głowy/ Tym co raczą nami władać, / System jeden myślą zdrowy/ Pensyony na wsi zakładać. / Gdzieby się panny kształciły/ W przyszłych zatrudnień praktyce/ I nie zawsze wychodziły/ Na same gęsi, lub lwice. Gdyby obok francuzkiego, / Któremu nie przeczę wcale, / Było coś i praktycznego, / Coś o krowach, o nabiale, / O bieliźnie, o okryciu, / I o kuchni choćby mało, / Coby w przyszłem panny życiu/ Nadzwyczajnie się przydało!.. To wszystko z rachunkowością/ Potrzebną nader do tego, / Bez czego z całą mądrością/ Panny będą, do niczego. / Myśl to jasna, prosta, czysta, / Niezbita trudnością żadną, / Rzecz więc nader oczywista, / Że na nią nigdy nie wpadną.