Bartels, Artur 2014-10-28 1956 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/bartels-piosnki-i-satyry-milosc-ojczyzny/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Artur Bartels zm. 1885 Artur Bartels, Piosnki i satyry, Kraków 1888 http://pl.wikisource.org/wiki/Piosnki_i_satyry Wiersz Romantyzm Liryka Miłość ojczyzny text L 0.3http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3492.jpg free texture- leaves, Eddi van W.@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3492 Artur Bartels Piosnki i satyry Miłość ojczyzny Ma być u nas sens jaki, ma być jedność jaka, / Każdy grywać chce rolę dobrego polaka, / Każden kocha ojczyznę, każden o niej gada, / Kaźden lepiej jej życzy od swego sąsiada, / Wszyscy zdolni do czynu, do ofiar gotowi, / Majątkiem, krwią i życiem chcą służyć krajowi; / Każden zna jego dzieje, i zna jego prawa, / Pilnuje ściśle granic króla Bolesława/ Z jednej strony, a z drugiej ma zawsze gotowe/ Dowody na zabory jeszcze Witołdowe; / Słowem, choć zbyt zajadle i niezgrabnie trocha, / Ale, nie ma co mówić, każden Polskę kocha. / Tymczasem proszę bliżej posłuchać każdego: / --- Pan lubisz Koroniarzy? --- Nie lubię... --- Dlaczego? / --- Bo to ślepe Mazury, rej im wodzić chce się, / A jak stare przysłowie dobrze o nich niesie, / Mądre tylko po szkodzie; gołe, gryzą rzepę/ A piórkiem zęby kolą, --- ślepe, panie, ślepe... / --- Ale Wielkopolanie? --- At, Wielkopolanie/ Tak między nami mówiąc, czort wie co z nich panie, / Więcej już pachną Niemcem, niźli Słowianinem, / Gdzietam im, dobrodzieju, równać się z Litwinem../ --- A Galicyanie? --- Franty, nic jak tylko franty, / Galante golec każdy, puste eleganty; / Póki młody to osioł, jak stary to świnia, / Godni pod każdym względem sąsiedztwa Wołynia..../ --- Zatem i na Wołyniu? --- Ostatnie łajdaki, / Odłużone po uszy, szachraje, pijaki, / Jarmarkowe szachraje, kręciele, karciarze/ I pierwsze na świat cały jak Pan widzisz łgarze../ --- Jednakże Ukraińcy? --- Ukrainiec panie/ Wołyniak i Podolak, to jedno nasłanie. / Wszystko gorsze od żydów: szlachta i panowie: / Jak pustki nie w kieszeni, to w sercu i głowie; / A od czasu jak wszyscy bez żadnej różnicy/ Zaczęli siać buraki na miejsce pszenicy, / Tyle tam i pieniędzy po kasach być musi/ Co podatków wniesionych z całej Białej Rusi. / --- Więc i Białorusini? --- Nie gadaj pan wcale, --- / Tam już ani źdźbła Polski, czyściutkie Moskale --- / A gołeż, Boże, gołe! Szóstką wprawdzie jedzie/ A w banku Dobrodzieju wyżej uszu siedzi; / Ostatnie panie buty wypuści na fanty, / Nie wyłączając nawet chwalone Inflanty. / --- Więc niema jak uważam, (zaszczyt to nam czyni, )/ Jak Litwa i Żmudź nasza... --- Co, panie? Żmudzini? / A toż ostatnie bydło, co się Panu widzi? / Toż Litwin ze Żmudzina całe życie szydzi, / Bo ciemniejszego w świecie nie znaleźć narodu --- / Odbierz im Pan czarnoziem, pozdychają z głodu... / --- A więc zostaje tylko Litwa nasza droga, / Kraina wypieszczona przez ludzi i Boga. / Prawda! jakich to ludzi ja znałem w Wileńskiem, / W okolicach Trok, Lidy i w całem Grodzieńskiem../ --- Tak, tak, są i tam ludzie; jednakże Lidzianie, / W większej części kłótniki i pijawki panie; / W Trockiem mieszkać nikomu ja bardzo nie życzę, / A w Święciańskiem hołysze i procesowicze; / W Grodzieńskiem fanfarony, a koło Oszmiany, / Z bardzo małym wyjątkiem szalone kapcany. / I nie darmo przysłowie o nich stare głosi, / Ze szlachta jeden łapeć, a jeden but nosi. / Wilenczuki, choć bardzo tłumaczą się górnie, / A między nami mówiąc nabite to durnie/ I gapimuchy straszne, jak zwykle próżniaki/ Miejskie, co tylko wiedzą gdzie porter i flaki. / --- Więc któreż są najlepsze strony? pewnie Mińskie? / --- Jużciż, wyjąwszy tylko Mozyrskie i Pińskie/ Gdzie żyć jest niepodobna za temi błotami/ A przejścia nawet niema, za Poleszukami, / To panie nasza Mińska Gubernia nie żartem, / Może się nazwać krajem nad wszystkie coś wartem../ --- Naprzykład Borysowskie, albo Ihumeńskie? / --- Daj pan pokój, te wszystkie Wilejskie, Dziśnieńskie, Psu na budę się zdały, strona leśna, głucha/ Zimno, rok cały prawie nie zdejmuj kożucha/ Piaski, rodzajność słaba, przemysłu żadnego... / --- A ludzie? --- Tacyż ludzie, mało co dobrego. / Takież same Bobrujskie, a w Rzeczyckiem panie, / Toć pan chyba zamieszkasz na swoje skaranie. / --- Jednak słyszałem Słuckie? --- Oho, ho, ho, Słuckie/ I te co od Nieświeża jeszcze Nowogródzkie. / No, to panie kraj piękny, nie ma co powiedzieć, / Proszę pana przyjechać i u nas posiedzieć. / Co to panie za ludzie, jaki pogląd zdrowy, / Jakie serca porządne, jakie panie głowy, / Jakie to gospodarstwa, nad ludem opieka, / Jak pięknie zrozumiana jest godność człowieka, / Jak wyrobione wszędzie publiczne jest zdanie, / Jaka cywilizacya, jakie wychowanie, / Jakie cnoty domowe, patryotyzm jaki, / Jakie na każdym kroku ludzkości oznaki/ Słowem panie, ta strona to perła jest kraju, / Siądź pan, popatrz i poznaj! pomyślisz żeś w raju... / --- Tak --- ma być to kraina jak słyszałem, święta/ Pan zna zapewne dobrze pana prezydenta? / --- Prezydenta, któż nie zna, to sąsiad mój bliski, / Ale to człowiek, powiem pod sekretem, niski, / Nieczysty w interesie, ciemięzca dla ludu, / I pełno na sumieniu różnego ma brudu; / Nie warto mówić o nim --- A półkownik panie? / --- Półkownik, no półkownik za dziesięciu stanie. / Wiadome jego czyny w całem naszem kółku: / Powstał z tego, że okradł kasę swego pułku... / --- Czy podobna? --- Tak panie. --- A marszałek przecie? / --- Takiego rozbójnika nie znaleść na świecie. / Głośna na całą Litwę jest jego karyera Że do jakiegoś skryptu dopisał dwa zera... / --- Doprawdy! a kapitan? --- Co ja słyszę panie, / Pan o naszym jak widzę coś wie kapitanie? / O to panie facyata; prawda, że bogaty, / Ależ za to już dmie się za wszystkie magnaty, / A egoistaż, Chryste, niech wymrze świat cały, / Byle tylko u niego owce nie zdychały. / On, a jeszcze deputat, to gagatki panie, / A miej z nimi interes, na życie ci stanie. / Toż samo o prezesie, o sędzim, majorze, / Nie lepiej o regencie, podsędku, doktorze, / I o panu Michale, i panu Ignacym/ I o Pietrze, i Pawle, i o Bonifacym; / Słowem, że wysłuchawszy każdego z tych panów, / Dowiesz się, po rozbiorze wszystkich klas i stanów, / I wszystkich charakterów i wszyściutkich ludzi, / Że w Polsce, Wielkopolsce, na Litwie i Żmudzi, / Na Wołyniu, Podolu i na Ukrainie, / Jeden jest tylko człowiek, co istotnie słynie/ Z rozumu i nauki, z cnót swych, z swego zdania, / Z wyższości wyobrażeń, oraz wychowania, / Z dojrzałego poglądu na sprawy krajowe, / Człowiek mający serce ogromne i głowę, / Człowiek rzadki, cudowny, dziwny, niewidziany, / Przy którym wszyscy inni są kpy i kapcany, / Człowiek którego uśmiech wart milionów kilko../ A tym wielkim człowiekiem jest.. jeden on tylko... / Tak że miłość ojczyzny w ostatecznej treści, / Znaczy miłość wszystkiego, co się tylko mieści/ W nim samym, jego domu, dwóch składach, spiżarni, / W gumnie, spichrzu, oborze, chlewach i owczarni, / A nienawiść i wzgardę bez granic wszystkiego/ Co nie jest nim, u niego, z niego, i dla niego; / Tak że pojąć nie można dla jakiej przyczyny/ Pragnie zawsze Ojczyzny od Odry do Dźwiny, / Kiedy jego ojczyzna kończy się tymczasem/ O dwanaście wiorst drogi pod sąsiada lasem, / Który, według krążącej na około wieści, / Jako już nie-Ojczyznę, kradnie co się zmieści. I z takiem to pojęciem o kraju miłości, / Marzymy o szczęśliwszej dla niego przyszłości. / Nie sercem przepełnionem podłą nienawiścią, / Płaską miłością własną, i własną korzyścią, / Dojdziemy kiedykolwiek, byśmy, chociaż w dali, / Nietylko że narodem, lecz ludźmi się stali. / Patrjotyzm, co wczora był prowincjonalnym, / Dzisiaj zrana gubernskim, w wieczór parafialnym/ Niema jutra przed sobą i zrobi najlepiéj/ Jak się w smrodliwych ścianach gorzelni zasklepi/ I nie wychodząc na świat, nie jawi przed nikiem, / Pięknym sprawy krajowej odziany płaszczykiem, / Bo weń jak w szatę błazna (mówię to najszczerzéj)/ Głupiec chyba uwierzy, --- mądry nie uwierzy. 1859