Bartels, Artur 2014-10-28 1956 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/bartels-piosnki-i-satyry-menazerya/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Artur Bartels zm. 1885 Artur Bartels, Piosnki i satyry, Kraków 1888 http://pl.wikisource.org/wiki/Piosnki_i_satyry Wiersz Romantyzm Liryka Menażerya text L 0.3http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3491.jpg Texture, Andrey Zeigarnik@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3491 Artur Bartels Piosnki i satyry Menażerya Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana./ Żadnych klatek jak widzicie panowie i panie,/ A jednakże zwierząt różnych ciekawe zebranie!/ Ot naprzykład: lew grzywiasty kosmopolityczny,/ Patrzcie panie i panowie, przyznajcie że śliczny;/ Był w Paryżu, był w Londynie, w Petersburgu znany,/ Wszędzie z równem powodzeniem jak tu oglądany./ Patrzcie państwo jaka bródka, jakie kołnierzyki,/ Jaki krawat, lorynetka i światłe buciki,/ Ma kamerdynera Włocha na swoje usługi,/ Codzień świeże rękawiczki, potrzeby i długi./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd nie widziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana! Obok niego widzim piękną jego połowicę,/ W Paryżu edukowaną i poprawną lwicę./ Patrzcie jak ogonem kręci, jak powabnie chodzi,/ Przez jéj ręce ośmnasty lew teraz przechodzi./ Wszystkich zjadła, pozostały z nich skóra i kości,/ W imię zawsze jak najtkliwszej bezinteresowności,/ Zaś każdego który złoży serce jej w ofierze/ Z ostatniego ręczę grosza w pół roku obierze./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. Oto puhacz wróg zajadły światła i jasności,/ I dwie sowy zwolenniczki taksamo ciemności,/ Prawda razi nieprzywykłe światła ich źrenice,/ Lubią tylko mgły, ciemnoty, noc i tajemnice./ Toteż tylko w nocnej porze, i wśród nocnej ciszy,/ Napadają śpiące ptastwo, robactwo i myszy;/ Dumne strasznie tradycyami, że w starożytności,/ Nie wiem za co, godłem były najwyższej mądrości./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. Oto kura literatka, filozofką zwie się,/ Co tylko w piasku wygrzebie, wiatr piaskiem zaniesie,/ W każdym wierszu u niej cnota, prawda i natura,/ A z całości zawsze widać, że pisała kura;/ O prawach kur w społeczeństwie mdłe bazgrząc ambaje,/ Lekkomyślność i egoizm wciąż kogutów łaje,/ I im więcej jest w księgarniach widna i popłatna,/ Tem mniej bywa w gospodarstwie do czegoś przydatna./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd nie widziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. Tamten mały, zwinny, żwawy lisek pospolity,/ Oszust, wichta i wyjadacz, a łotr znakomity,/ Choć się tak zręcznie uwija, i uśmiecha ładnie,/ Radzę pilnować kieszenie, bo pewno co skradnie;/ Równie chytry, jak ostrożny, tchórz przytem z natury,/ Silniejszym się podlizuje, ale dusi kury:/ Wcale nie źle wychowany, zwłaszcza jak na lisa,/ Bardzo dobrze jest widziany u małp i tygrysa./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. To tygrys o którym mowa, jaki wzrok surowy,/ I powaga jaką winien mieć pan orderowy!/ Mało komu się pokłoni, mało z kim pogada,/ Codzień na obiad barana, albo cielę zjada;/ Zaufany w wielkiej sile i potężnej łapie,/ Kogo zagryść już nie może, przynajmniej podrapie,/ Ciągle w miarę spustoszenia zmieniając siedlisko,/ Takich, którzy są silniejsi, nie lubi mieć blisko./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd nie widziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana./ Patrzcie państwo, oto hyena, brzydkie bardzo zwierze,/ Choć się mizdrzy, choć się łasi, uśmiecha nieszczerze,/ Żyje w brudzie, żyje brudem, i brudem się bawi,/ Na śmietniskach wpośród brudów życie całe trawi,/ Wszystko brudne i nieczyste staje się jej łupem,/ To ją tylko znęcić zdolne, co już cuchnie trupem,/ Ceniąc zatem, to co zgniłe, spleśniałe i szpetne,/ Nienawidzi wszystko zdrowe, piękne i szlachetne./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. Oto panie i panowie niedźwiadek powabny,/ Tyle razem pewny siebie, o ile niezgrabny,/ Brutal, gbur nieokrzesany z wszystkimi się kłóci,/ Czego dotknie to zepsuje, złamie lub wywróci;/ Romansowy, prawie zawsze zakochany szczerze,/ Mimo pięknych swoich zalet wciąż rekuzy bierze;/ Lecz nie zrażon znów na nowe konkiety się sili,/ I że nader jest przyjemnym nie wątpi i chwili./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. Oto wąż potomek tego, co w ułudnym śpiewie,/ Tak się ciężko Adamowi przysłużył i Ewie,/ Podobny do protoplasty formą i układem,/ Jak tamten jest niebezpieczny subtelnym swym jadem,/ Pełza cicho, a gdzie tylko prześliznąć się zdoła/ Wszędzie smutek, a przynajmniej niepokój wywoła,/ Obok niego też widzimy, podobne doń z miny,/ I układu potulnego, stare dwie gadziny./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. Oto bocian moralista i badacz głęboki,/ A to żółw, który w swem życiu zrobił cztery kroki,/ Oba są ugruntowani w zasadach i cnocie,/ Jeden ciągle czegoś szuka, drugi siedzi w błocie,/ Żaby też się ich lękają i od dawnych czasów/ Grają rolę pierwszorzędną wśród kaczek, bekasów,/ Oraz gęsi, czaple bowiem, a nawet i czajki,/ Gdy mowa o ich rozumie, mają to za bajki./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. Tu panowie jest małp różnych zbiór, nader ciekawy/ Dla uczonych obserwacyj, niemniej też zabawy,/ U wszystkich jest na języku obmowa lub plotka,/ A każda jest elegantka i ścisła dewotka,/ Praktykantki wszystkich siedmiu wzbronionych nam grzechów,/ Wolą je od jabłek, gruszek a nawet orzechów,/ A tem więcej mają w sercu goryczy i złości,/ Im się więcej odwołują do cnót i miłości./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. Niemniej także jest kolekcya papug mych ciekawa,/ Bo to równie szczebiotliwa, jak pierzem jaskrawa,/ A że pierze równie zmienia jak o wszystkiem zdanie,/ Ztąd dla wielu bardzo miłe jest jej szczebiotanie,/ Choć więc w tem jest mało sensu, a co najmniej treści,/ A często i francuzczyzna od siedmiu boleści,/ Jednak dzięki reputacji, której tu używa,/ Na to ptactwo amatorów nigdy mi nie zbywa./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. Dalej panie i panowie, macie tutaj wilka,/ Opiekuna małoletnich baranów, świń kilka,/ Członków rady familijnej, a tam w końcu sali,/ Widzicie przy swoich łaniach, jeleni rogali/ Całe stado; tam jest także panowie i panie,/ Kilkanaście sztuk osiołków, którym piękne łanie/ Rozwijając owych stworzeń przymioty rozliczne,/ Wykładają życia w świecie zasady praktyczne./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd nie widziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana./ Te nareszcie co widzicie sarneczki, danielki,/ Rozmaitych kształtów kozy, giemzy i gazelki,/ Są to wszystko, przy wykwintnem nader wychowaniu/ I pretensyach też niemałych, panny na wydaniu./ Choć na towar, tak ponętny, bynajmniej nie lubię/ Siać potwarzy, powiem tylko, że zaraz po ślubie,/ Mimo cnoty i talentu, co je ślicznie zdobią,/ Z owych łagodnych stworzonek, drapieżne się robią./ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana. Młody więc naturalisto, który w tamtą stronę/ Widzę zwracasz uporczywie oko twe oszklone,/ Chcesz, nauczę cię sposobu bez trudu wielkiego/ Dojścia prędko do Muzeum zoologicznego;/ Opatrzony w zapas grosza i umysłu władze,/ Bo rachować ci na posag bynajmniej nie radzę,/ Ożeń się, a w tejże chwili wywiedziesz na scenę,/ Małpę, flondrę, stado szpaków, niedźwiedzia i hyenę.../ Osobliwość nadzwyczajna, dotąd niewidziana,/ Menażeryę mą stanowi publiczność zebrana.