Baczyński, Krzysztof Kamil Serce jak obłok Kozioł, Paweł Rajski, Maciej Katarzyna Walichnowska Tomasz Kolinko zby sroczka Piotr Skirski animal Jan Marcinkiewicz Sławomir Czarnecki Joanna Stępień Alkina Daga Justyna Sławik 10 Beata i Gabrysia Wcisło Agnieszka Bielawska Fundacja Nowoczesna Polska Współczesność Liryka Poemat Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/baczynski-serce-jak-oblok Krzysztof Kamil Baczyński, Poezje, wybór K. Wyka, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1977. Domena publiczna - Krzysztof Kamil Baczyński zm. 1944 2015 xml text text 2015-01-28 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/2640994650_ab45991474_o.jpg fear/imposition/hope, Jeff Ruane, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/4205 Poezja DCC 1DTP 3MP Krzysztof Kamil Baczyński Serce jak obłok Poemat Matce I NocW takich nocach się lęgną/ same mary tylko i skrzydła nawałnic./ Takie noce się karmi/ przez wiatr oderwaną ręką./ Takie noce dymią padliną ---/ gnijącym runem obłoków;/ błądzący po nich giną/ w lęku i mroku./ Takie noce rodzą tylko zwierzęta:/ konie bez głów i koty ziejące płomieniem,/ i płynie w nich ziemia przeklęta/ głuchym strumieniem./ Jakże te noce przemógłprzemóc (daw.) --- przezwyciężyć, pokonać.,/ które rosną jak trupi obrzęk/ i jak ryby duszą się niemo?/ Jakże w nich zrodził się olbrzym? II OkoA miał Tytan ramion dwoje --- gałęzi,/ jak mosiądz, co się w słońcu wygina,/ i oczy, jakby w nich niebo uwięził/ albo jakby mu błękit spojrzeniem/ przez głowę na wylot płynął./ A nad głową koronkę włosów/ do ptaków podobną, koloru róży czy rtęci,/ spadającą na wysmukły pomnik twarzy,/ kiedy w drogach złocistych brodził,/ w płomieniami płynącym zachodzie,/ i tętniące cyklony marzył. Kiedy świt jak owoc mleka dojrzewał/ w kolorowych szybkach jaskiń,/ ruszał Tytan przez dzwoniące jaskry/ jak przez gwiazdy wdeptane w trawę,/ i melodie echem śpiewał,/ a przed sobą pędził jak korabiekorab (daw.) --- statek./ zamyślone, koczujące jak owce/ w szczerym srebrze wykute lodowce. A spod stóp się sypały lawiny/ jak odłamki kroków wędrujących/ przez pustynie planet innych,/ przez kotliny zatopione słońcem,/ poprzez ziemię jak wielką przyczynę/ zgasłych studni i źródeł bijących./ Parły trąby miedziane wichury/ w kolorowy codzienny zachód,/ pędził Tytan bezimienne góry/ nad koralowy wodopój,/ gdzie jak senne zwierzęta --- łapą/ przecierały znużone oczy,/ zanurzały pyski w spokój ---/ w aksamitne fale nocy. Czegóż więcej potrzeba, gdy głos twój/ budził gór żelazny obryw?/ Czegóż więcej trzeba oczom modrym, / że tak w smutek patrzyły prosto,/ że aż śmiercią lodowatą wiało od nich? SerceNosił Tytan w piersiach mocnych/ wyrojone w groźną noc narodzin/ smutne serce wykarmione na wyjących wichrów głodzie,/ smutne serce wybujałe na lamentach ptaków nocnych,/ na modlitwach psów --- rzucanych w tarczę snów okrągłą ---/ --- dziwne serce --- zamiast serca --- obłok. III Dojrzewały w sadach śliwy, śliwy złociste, jakby/ kto krople słońca w powietrzu ostudził nagle jak wosk./ Tańczyły siostry kołem, od tej wesołej jazdy/ migało pod powiekami, drażniło nozdrza jak kłos. Dudniły warkocze, tak lśniące, że prawie w słońcu białe,/ jak ulew jasne sploty rzucane z nieba ukosem./ Dudniły deszcze owoców poprzez rozwiane włosy,/ żeś już nie wiedział na pewno, czy włosy, czy śliwy dojrzały. Tańczyły siostry kołem, a Tytan przystanął; od żaru/ oczy ręką ogarniał jak od lśniącego bąka:/ «Weźcie mnie, siostry, będziemy po kolorowych łąkach/ tańczyć pośród jesieni zielonożółtych pożarów». Śmiały się siostry, śpiewały głosami/ jak zielonymi wilg owocami:/ «Jakże będziesz tańczył z nami/ pod jesieni namiotami,/ kiedy ręce masz jak stal i mosiądz?/ Strącisz z gór sokoły lawin,/ huk lodowców słońce zdławi,/ kiedy pieśń zaśpiewasz mocnym głosem./ SamotnośćJakże bratem naszym jesteś,/ kiedy my jak płomień lekkie,/ który biegnie po płonącej słomce,/ a ty wiatrem noc zalewasz,/ piorunami płoniesz w drzewach,/ rozdmuchujesz w kolorowy zachód słońce?/ Jakże mamy tańczyć z tobą,/ kiedy zamiast serca obłok/ w piersi burzą wypełnionej nosisz?» I wesoło się siostry śmiały,/ w świergot ptaków coraz bardziej zanikały,/ aż pozostał po nich lot pajęczyn/ rozwieszony w powietrzu dźwięcznym./ Został Tytan sam na brzegu żalu/ jak na brzegu najsmutniejszej wyspy,/ gdzie na drzewach nawet ptaki wszystkie/ są z zimnego złocistego metalu. IV Kąpali się chłopcy w rzekach,/ których prąd podobny dłoniom żylastym,/ gdzie czekała ich polana niedaleka/ i mijały ich wyśnione obce miasta/ napełnione kopułami z kolorowych szkiełek,/ które w słońcu się wzdymały i gięły./ I widzieli w lasach ciemnych, wilgotnych/ wirujące tęcze z purpurowych kamieni./ Wśród zielonych kołysek cieni/ migotały im dziewcząt loki./ Ale jakże je było uchwycić,/ kiedy były z snów przejrzystych nici? Stanął Tytan nad rzeką i zawołał,/ aż się kręgi kręciły po wierzchu,/ jakbyś kamień w wodę rzucił --- coraz dalsze koła/ «Chodźcie, chłopcy, popłyniemy o zmierzchu/ i zamkniemy w rąk brązowych kleszczach/ kraj błękitny, gdzie gwiazda mieszka»./ Ale śmieli się chłopcy białemi ---/ jak orzechy wyłuskane --- zębami:/ «Jakże płynąć chcesz, Tytanie, z nami/ do tych bujnych jak burze ziemi,/ kiedy my szukamy w nich dziewcząt ---/ jedwabnego jeziora pieszczot,/ kiedy chcemy wydrzeć drogie kamienie/ tęczom barwnym i zazdrosnym ziemiom?/ A ty nie masz soczystego serca,/ w którym dudni krew chciwa klejnotów./ Czy w lodowcach swych ukryjesz złoto?/ Czy w cyklonach swych poszukasz mu miejsca?» I płynęli, przepływali obok:/ «Przecież ty masz zamiast serca obłok». Poszedł Tytan od chłopców wesołych,/ wielkie stopy ostrożnie stawiając wśród drzew./ Jeszcze za nim, pogłos rzeczny wołał/ i płynących daleki śpiew. V Czesała Światłołuna włosy ciemne/ przed zwierciadełkiem strzaskanym potoku,/ zanurzała wąskie ręce głęboko,/ ku swym oczom zielonych tajemnic,/ które w wodzie się tliły i gasły/ jakby z mroku utkane, a jasne./ Zeszły sarny do strumienia, wodę/ tuląc miękko do wilgotnych twarzyczek,/ przybliżały kosmaty policzek/ do jej dłoni błękitnych od chłodu/ i wznosiły nozdrza mokre i czarne,/ jakby w piersiach jej przeczuły sarnę. Widział Tytan Swiatłołunę i pokochał,/ rzucił stada gór lodowych i gromów/ i co rano przed płynącym lasu domem/ dzwonił pieśni na wydętych wiatru konchach,/ aż z przestrzeni taki żal wywabił,/ że na liściach osiadało łzami./ CiszaTylko z dali ryczały porzucone lodowce/ przystanąwszy w zasłuchane stada/ i skręcone orkany jak owce/ pobekując zawisły w powietrzu,/ nawet ostre pociski deszczów/ zwisły z nieba --- stanęły nad ziemią, / w kręgi pieśni zasłuchane niemo. Tytan grając śpiew smutny w ciszę długo snuł,/ jakby ciemną nicią żalu niebo rozciął wpół: «Szybują bąki wiecznych burz/ chmurami w dół, chmurami w głąb./ Spadają deszcze szklanych róż/ pośród mosiężnych wiatru trąb. Widziałem w twoich oczach las/ wiodący sarnim rytmem w świat,/ gdzie zamyślone ryby gwiazd/ nad nawałnicą lat. Uchroń mnie lotem swoich rąk/ jak białych ptaków snu/ od wędrujących za mną łąk,/ od wędrujących gór. Szybują burze, w burzach drży/ mój własny groźny krok./ O, schroń mnie w namiot swoich snów/ przed stalą moich rąk». Wyszła wtedy Światłołuna na brzeg światła,/ pół się śmiejąc, pół po wietrze ręką wodząc/ jak po grzbiecie zbudzonego pieśnią bawoła,/ i uniosła smutne oczy jak lecących chmur zwierciadła,/ jak jaskółki zabłąkane późną nocą/ w wirujących planet kołach./ Pół się śmiejąc, pół śpiewając zawołała,/ jakby strumień ciepłym altem w niebo lała: «Jakże ty mnie chcesz, Tytanie, kochać,/ zadumaną w moich białych potokach?/ Jakże chcesz mnie w mocne dłonie uchwycić,/ kiedy nie wiesz, czy to ja, czy moje odbicie?/ Bo ja jestem na wpół prawdą, na wpół ciszą,/ jakby liście, co w powietrzu --- zanim spadną --- wiszą./ Boję ja się twoich gór tętentu,/ twoich wichrów jak lecące zwierzęta./ Kiedy rykną twe lodowce lawiną,/ moje oczy znikną w liściach, w kwiaty się rozpłyną./ Za wysoka będzie miłość z tobą,/ kiedy ty masz zamiast serca obłok». Za wysoko było podjąć płacz z tej nuty,/ gdzie go piersi wyrzuciły ponad przestrzeń,/ gdzie go taki lodowaty wylał smutek,/ aż zamarzły nieruchomo wszystkie ptaki na wietrze. Tylko z powiek Tytanowi łabędź spłynął/ zamiast łzy --- i w chmurach zginął. VI Kondycja ludzkaDudniły rzeki po zboczach. Pełzały żółtym płomieniem/ ogniska ludzi w dolinach, kiedy się do snu kładli/ nic nie widzący powyżej, niż biegły z ognisk cienie,/ nie szukający ponad to, co już od dawna odgadli./ Ryczały krowy mleczne i rogi nurzały w senność,/ a ptaki spały mocno jak wyrzeźbione w gałęziach./ Piersi zwierzęce i ludzkie wznosiły, zniżały ciężar/ ogromnej kuli nocy, którą zamknęła ciemność./ Wtedy z pieczar głos się piętrzył i tak urósł,/ jakby nie był lotem ptasim, ale czarną górą./ Wołał Tytan w puste studnie nocy,/ aż mu oczy wypalone troską zgasły,/ a od głosu ziemia stała w gromach jasnych,/ złote kule na doliny tocząc./ A lawiny lały się jak srebrne rzeki,/ jakby starte kołem czasu --- wieki. Właśnie świt nad nocą przysiadł; jakby ptak/ skrzydłem mlecznym gwiazdy z wolna ścierał,/ kiedy drogą bladą jak we snach/ MatkaMatka szła o twarzy wyrzeźbionej/ w smugi smutku, jakby się nią przelał/ czarny płomień zamknięty we łzach./ A łzy były za Tytanem tęsknione/ i nie gorzkie już, a tylko czerwone./ Wtedy w piersi Tytana obłok/ tak się dźwięcznie w białą chmurę skłębił,/ że po halach posypał się pogłos/ cekinami mieniących gołębi./ I w ramionach Matki zamilkły/ jego oczy jak zamarzłe wilki. Tylko skrzydła jej srebrnych włosów/ długo wiały na porannym wietrze/ i sypały się w błękitną przestrzeń,/ zastygając w konstelacje i znaki,/ nie wiadomo, czy łzy, czy ptaki? ukończone 30 sierpnia 1941 r.