Baczyński, Krzysztof Kamil Olbrzym w lesie Kozioł, Paweł Rajski, Maciej Katarzyna Walichnowska Tomasz Kolinko zby sroczka Piotr Skirski animal Jan Marcinkiewicz Sławomir Czarnecki Joanna Stępień Alkina Daga Justyna Sławik 10 Beata i Gabrysia Wcisło Agnieszka Bielawska Fundacja Nowoczesna Polska Współczesność Liryka Poemat Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez fundację Nowoczesna Polska. http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/baczynski-olbrzym-w-lesie Krzysztof Kamil Baczyński, Poezje, wybór K. Wyka, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1977. Domena publiczna - Krzysztof Kamil Baczyński zm. 1944 2015 xml text text 2015-01-28 pol http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/4253128333_9f182ffa16_o.jpg No fear!, milena mihaylova, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/4203 Poezja DCC DC.WL-P 1DTP 3MP Krzysztof Kamil Baczyński Olbrzym w lesie Wstęp do poematu Kiedy przebudzili się rano, zapytał Aboon Sahii: Sen, Zwierzę--- Co ci się śniło? --- Widziałam góry, które ruszały się jak zwierzęta, a potem zmieniły się w zwierzęta. --- Widziałam zwierzęta z gór powstałe, które płakały jak człowiek i zamieniły się w człowieka. Kondycja ludzka--- Widziałam człowieka, który płakał i który w nic już zmienić się nie mógł, ale gromy biły, drzewa padały i spośród nich wyszedł brat człowieczy, który szedł w imię płaczących i w imię zbrodni, który szedł w imię Boga i w imię szatana, który szedł w imię chmur i w imię ziemi, a człowiek, który płakał, wołał do niego: ,,Ślepy, idziesz w imię urojenia!" i w wiatr się rozsypał. A ten idąc w imię płaczących i w imię zbrodni, w imię Boga i w imię szatana, w imię chmur i w imię ziemi, nie słyszał go ani wiatru, w który człowiek płaczący się rozsypał. I szedł dalej, aż zamienił się w drzewo zielone, a po lat tysiącu runął, a po tysiącu jaworem wyrósł, a po tysiącu runął, a po tysiącu dębem wyrósł, a po tysiącu runął --- Oto wstań, Aboonie! i wyjrzyj w dzień, który nastaje. Oto wstań, Aboonie! Czy widzisz tę strzelistą sosnę człowieczą za oknem?!!! 1 Jak gdybyś ciszą znużoną spojrzał na światło:/ elipsy, kreski i koła/ krążące przez krzywe zwierciadło./ Z drugiego końca ciszy nie echo, tyś sam wołał./ Przez dzień płyną już tylko ptaki,/ czasem opada liść jak karta proroczych pism./ Kondycja ludzkaMożeś pędzącym przez burze rozwianym chłopcem,/ możeś już tylko sam o sobie list? To nie, że lęk mnie zjeżył i płaczę oparty/ o kolumny krzyżów człowieczych./ To nie, że ja nie dudnię pięścią w kamień martwy,/ tylko żem nie znał oczu głębszych niż ten wieczór. Teraz są te jaskółki zwieszone u powiek/ jak odłamki nieznanych gwiazd./ Teraz są chmury --- coraz to inne zwierzęta,/ maszerujący tętnem las./ To nie, że mi nie była żadna ziemia święta,/ ale żem ciszą znużoną spojrzał na światło/ i uniósł czas tak mały, jakby to nie czas. 2 Tabuny oceanów płoną na równinach,/ równiny są jak niebo, niebo jest jak woda./ Koczują złote smoki po wielkich przyczynach,/ po ziemi wstępujące jak po czarnych schodach./ Góry ruszyły z legowisk, góry tak są lekkie,/ sypią jak piasek z ręki obłoków do ręki./ W namarszczonym milczeniu, jak zwierzęta piękne/ mruczą i dymią ostro swoim ciężkim wdziękiem. StrachBył czas, gdy strach nie istniał, tylko w ciemnym wnętrzu/ przewalało się serce jak dzwon pustej studni/ i piętrzyło się siłą, jakby krzyk się piętrzył./ Światy tonęły w światach. Dziś w każde południe/ słychać jeszcze, jak gwiazda zatopiona jęczy. Kto grał na tej fanfarze, wydymał złe morza/ pełne gwiazd i błyskawic, i ryb niepoczętych,/ huczące w trąby wirów, czerwone jak pożar/ od idei wszystkich kształtów i wszystkich zamętów./ Żeby odwalić ziemię, po kamieniu kamień,/ po liściu liść oderwać z wszystkich drzew,/ zobaczysz wypalone w martwej ciszy znamię ---/ --- naprężony do skoku tygrysi gniew jak olbrzyma zastygłe ramię. 3 Był czas hipocentaurówhipocentaur --- inne określenie centaura, mitologicznej istoty o końskich nogach i tułowiu z ludzkim korpusem i głową., zwierząt zodiakalnych,/ gdy niebo rosło z ziemi jak korona blasku./ Te zwierzęta z obłoków jak kosmate palmy/ ulepione z namułu i wzdętego piasku. O świecie muzealny! Skorpiony napięte/ jak kusze przed wystrzałem wielkich prawd,/ gdy w plusku płetw jak drzewa, w dzikim śpiewie mięty/ szedł niebem srebrny komar i jak pasterz --- grał./ A pod piosenkę --- ciche powtórzenie wrzawy,/ szły szeregi zdziwione, jakby ziemią sięgając do chmur,/ gdzie w kolebce kotliny, w mrocznych stadach trawy/ kołysał się na liściu maluteńki stwór./ I śmiały się zwierzęta --- wędrujące góry,/ z ostatniego potomka burzy,/ kiedy wodził palcami w koczowniczych chmurach/ i wróżył./ Marszczyły się i tarły grzebieniami grzbietów/ o niebo z ognia pełne dziwnych figur,/ podobne zadumanym nad śmiercią kobietom,/ sierść obłoków --- uszami strzygąc. W lesie krętych storczyków został mały człowiek,/ a był to prometeuszPrometeusz (mit. gr.) --- tytan, który ulepił z gliny pierwszych ludzi i opiekował się nimi, ucząc wielu przydatnych umiejętności, w tym rzemiosł. Ponieważ bogowie nie pozwalali ludziom poznać tajemnicy ognia, Prometeusz ulitował się i wykradł z Olimpu płonącą żagiew, by im ją podarować. Za karę został przykuty do zbocza w Górach Kaukaskich, skazany na tortury zadawane mu przez sępa, który codziennie rano wyżerał mu odrastającą przez noc wątrobę.. Rósł, aż go uniosła/ wielka woda, i płynął, odbijał od brzegów,/ wiosłując jak płomieniem --- ognistym wiosłem. 4 Rosły rany w zieleni --- czarne głowy zamków,/ rżały chmury spętane, przemienione w konie./ Tylko w hosannach wiosny wspomnieniem o wdzięku/ kwitły różowe i złote jabłonie./ Nikt nie powracał drogą. Czekały dziewczęta/ odnajdując w zwierciadłach zastygłych rycerzy,/ bo wojom --- nie pamiętać, kobietom --- pamiętać,/ bo tętnił drogą człowiek --- który wierzył./ O, twarze światowidówŚwiatowid --- właśc. Świętowit, pogańskie bóstwo słowiańskie., odynówOdyn (mit.) --- nordyckie bóstwo wojny i niewolników, najważniejszy bóg spośrod Azów., proroków,/ o, twarze ciemiężonych, którzy szli w takt serc,/ o, twarze tych bez bogów i twarze tych bogów,/ trącające o gwiazdy, o radość i śmierć. Stał olbrzym w głosie ziemi jak w szacie/ pod piorunami./ Stał olbrzym jak tysiące w rosnącej postaci/ ponad trupami poległych, nad łzami./ WiaraStoi olbrzym pod niebem jak wir/ pełnym mgławic --- warczących zwierząt./ Stoi w kompaniach lasów, w dzwonach wielkich lir,/ ustoi --- wierząc. Wariant: Szukajcie w lasach rzeki echa,/ bogów zaklętych w kamień i żywych/ ptaków w dziecięcych uśmiechach,/ wyzwoleń ludzi prawdziwych,/ zwycięstwa smutnych spojrzeń,/ przywalonych przez granitową noc,/ i buntu, który dojrzał ---/ znajdziecie bunt i bitwę, i noc. 5 Dom, GróbWzniesiemy dom ze słońca i z szumu dłoni,/ żelazny dom./ Cóż, że się zamknie ziemia nad nami/ jak zaczytany tom./ Rosnąć dalej w liście i dęby puszcz/ jak własny pomnik,/ zrywać światło pąkami ust,/ wyrosnąć murem zwycięskich wspomnień./ Glina jest dobra i jak krew słona,/ jak trawa wzejdzie nad nas ptaków śpiew,/ a barbarzyńska ziemia z krzykiem rozciągnie ramiona,/ przetętnią po nas śpiewne tabuny drzew. ukończone 24 maja 41 r.