Asnyk, Adam 2014-07-17 1968 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Marta Niedziałkowska, a korektę wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła (https://pl.wikisource.org/). xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/asnyk-zloty-cielec/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Adam Asnyk zm. 1897 Adam Asnyk, Pisma, tom III, wydanie nowe zupełne, w układzie i z objaśnieniami F. Hoesicka, nakładem Księgarni F. Hoesicka, Warszawa 1924. http://pl.wikisource.org/wiki/Pisma_T._III_%28Adam_Asnyk%29/ Wiersz Pozytywizm Liryka Złoty cielec text 0.3http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3253.jpg Lille, jardin des plantes, Fr\u00e9d\u00e9ric Glorieux@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3253 Adam Asnyk Złoty cielec Poszedłem zwolna w ślad olbrzymiej rzeszy,/ Pędzącej szybko, jak wezbrana rzeka,/ Aby zobaczyć: gdzie, i po co spieszy? Więc, na wzniesieniu, ujrzałem zdaleka/ Bożyszcze, które żeby uczcić godnie,/ Wszelkiej czci innej zgraja się wyrzeka. Przystęp do niego torowały zbrodnie./ Gwałt, podstęp, kłamstwo, wyzysk i bezprawie/ Za drogowskazy służyły przewodnie; A ciała ofiar, ginących w niesławie,/ Zasłały drogę, sącząc krwi kałuże,/ Tak, żem się lękał, czy stóp nie okrwawię. Przybyłem wreszcie pod błyszczące wzgórze,/ Co całe w ogniach tęczowych się mieni,/ W topazów złocie, w rubinów purpurze, W cieniach szafiru, w szmaragdów zieleni./ Na niem, na złotym stojąc piedestale,/ Kąpał się w blasku stubarwnych płomieni, W kadzideł dymie i w bezczelnej chwale:/ Bóg zwierzęcości, cielec szczerozłoty.../ A tak mu oczu błyskały opale I takie piętno żywej miał sromoty,/ Że się w kruszcowej zdawał żyć powłoce/ Nadprzyrodzonej żywotem istoty, Wyposażonej w wszystkie ziemskie moce./ Na jego grzbiecie w łuk rzucona mięki,/ Jakby czekając na miłosne noce, Naga, lecz strojna w wszystkie ciała wdzięki/ W bezwstydzie krasą jaśnieje kobiecą/ Pani zmysłowej rozkoszy i męki. Usta, uśmiechem rozchylone nieco,/ I tajemniczą kuszące rozkoszą,/ Ściegiem perełek w warg koralu świecą I o płomienne pocałunki proszą./ Ciemne źrenice, pod powiek osłoną,/ Iskrami spojrzeń dziwny żar roznoszą, I jako światła, skryte w głębiach, płoną/ Przymglonym blaskiem, który wskróś przenika,/ I burzę pragnień wzniecając szaloną, Kogo dosięgnie, zmienia w niewolnika./ Włos płomienisty, sypiąc się w nieładzie,/ Złotem perłowe białości przetyka, Na żywy marmur ton gorący kładzie./ Pierś Afrodyty: nie ta, nieruchoma,/ Jaką w klasycznej rzeźbiono Helladzie, Lecz falująca róż pączkami dwoma/ Na kręgach mlecznej białości, co drżące,/ Wrzącej krwi fala podnosi, kryjoma. Na piersi wielkie, brylantowe słońce/ Pod sznurem pereł, pieszczących jej szyję/ Barwnych iskierek rozrzuca tysiące I łuną świateł fosforycznych bije./ Zamiast przepaski lub osłony wszelkiej,/ Wąż szmaragdowy przez biodra się wije, Niby żyjący jeden klejnot wielki,/ Zielonawemi płomykami błyszczy/ Na śnieżnem ciele wiecznej kusicielki. Dokoła owych bezwstydnych bożyszczy,/ Na wzgórzu, śmierci usypanem dłonią,/ Z pokoleń kości i ruin i zgliszczy, Niezmierne tłumy cisną się i gonią,/ Pijane żądzą użycia zwierzęcą,/ O bożka złota zazdrosne i o nią. Wzajem się kuszą i wabią i nęcą,/ Zaprzepaszczając człowieczeństwo swoje/ W kulcie, co orgią wyuzdaną święcą. Odurzające leją się napoje,/ Woń przenikliwa upaja i draźni.../ Kwiaty, brylanty i nieskromne stroje Budzą stępiony popęd wyobraźni./ Pełno kobiecych obnażonych ramion,/ Piersi, rzuconych widzom bez bojaźni, Na których lśnią się, zamiast hańby znamion,/ Kosztowne z drogich kamieni obroże,/ A każdy brylant jakąś zbrodnią splamion, A każdą perłę wyrzuciło morze/ Łez i krwi ludzkiej, a zgarnęła pycha,/ Żeby ją cisnąć na nierządu łoże. Jakaś muzyka przejmująca, cicha,/ Łechcąca nerwy tajemną pieszczotą,/ Miłośnie szemrze i namiętnie wzdycha. Leje się wino, połyskuje złoto;/ Żywiej falują owe łona śnieżne,/ Oczy przyćmione pożądań tęsknotą, Płonące wargi, omdlenia lubieżne,/ Zalotne śmiechy, wabiące okrzyki,/ Wzniecają samców instynkta drapieżne. W takt kołyszącej rozkosznie muzyki/ Ciała się ludzkie kołyszą, jak płazy,/ Przy dźwiękach fletni... Namiętny i dziki Taniec swawolne przesuwa obrazy/ I wirem, który szybkość swą podwaja,/ W szał bałwochwalczej wprowadza ekstazy. Szaleje cała rozpasana zgraja,/ Do dna złocistą wychylając czarę,/ Która ją winem występku upaja: Więc wstyd dziewiczy i małżeńską wiarę,/ Uczciwość, honor i człowiecze imię,/ Bożyszczom swoim składa na ofiarę. Te, w blasku chwały i kadzideł dymie,/ Pojąc się tłumnej rozpusty oddechem,/ Zdają się kształty przybierać olbrzymie, Oddychać chucią i potężnieć grzechem./ Tryumfująco a razem złowrogo/ Królowa sromu spogląda z uśmiechem Na tłum czcicieli, zgiętych pod jej nogą,/ I tak ich żądze zmysłowe poduszcza,/ Że z pod jej władzy wyrwać się nie mogą. Tymczasem nowa nadciągnęła tłuszcza.../ Jakieś wpół dzikie, barbarzyńskie szczepy,/ Które jałowa wyrzuciła puszcza, A niegościnne odepchnęły stepy,/ Wraz z rodzinami, co za sobą wiozą,/ Zbrojne w topory, maczugi, oszczepy. Dotarły tutaj... i przejęte zgrozą/ Stoją przed sceną zmysłowych nadużyć,/ Przed tą sromotnych bóstw apoteozą. Czoło ich groźnie zaczyna się chmurzyć,/ We wzroku wzgarda przebłyskuje sroga/ I krzyk się wznosi: «Chodźmy, bracia, zburzyć Sprośne bałwany w imię prawdy, Boga,/ Co zdał nam w ręce przybytek nierządu,/ I czci prawdziwej odstępcę i wroga! Oto wybiła dziś godzina sądu,/ Która potęgę bałwochwalstwa skruszy/ I świat oczyści z wszeteczeństwa trądu!» Tak krzycząc, zbrojny zastęp się poruszy,/ Jak piorun lecąc na występne stado,/ Co w przerażeniu stanęło bez duszy, Niezdolne nawet skryć się przed zagładą./ Padają grzechu kapłanki i sługi,/ Jak zżęte kłosy na ziemię się kładą, Powabne główki druzgocą maczugi,/ Pieszczone członki topór tnie na ćwierci,/ Krwi rubinowej rozlewając strugi A oszczep łona liliowe przewierci.../ I nikt nie uszedł przed rzezią morderczą:/ Dokoła wszędzie jedno żniwo śmierci. Porozrzucane stosy trupów sterczą.../ Tylko sam jeden złoty cielec, z góry/ Ócz opalami błyskając szyderczo, Spokojnie patrzy na obraz ponury;/ I ta na grzbiecie jego piękność naga,/ Od krwi przelanej kraśniejąc purpury, Spojrzeniem swojem o litość nie błaga,/ Lecz zbrojna w tajnych rozkoszy ponętę/ Świeżych uwielbień i czci się domaga. Próżno szły ku niej zastępy zawzięte,/ Co poprzysięgły zwalczyć kult szatana,/ I zburzyć owe ołtarze przeklęte. Na próżno horda, jeszcze krwią pijana,/ Wzniosła topory... W ogniu jej spojrzenia/ Broń wypuściła... ugięła kolana... I z napastników w czcicieli się zmienia./ Znowu na miejscach, gdzie krew dymi świeża,/ W gorączce złota, w szale upojenia, Łupy zdzierane z pobitych odmierza,/ I dawne orgie swoich ofiar wznawia,/ Czcząc nierządnicę i złotego zwierza! A te wszechwładne bożyszcza bezprawia/ Jaśnieją w nowej świetności i chwale,/ Wśród tłumu wiernych, co je znów wysławia. Tak coraz nowe napływały fale/ Ras, szczepów, plemion; coraz świeża warstwa/ Z głębin społecznych wznosi się zuchwale I we krwi ludzkiej chce szukać lekarstwa/ Przeciw zarazie, która ludy plami,/ I jak rak toczy największe mocarstwa. A jednak zawsze kolejno ci sami,/ Co na występek podnieśli żelazo,/ Gdy przed zdradnemi stanęli bożkami, Które im były wstrętem i odrazą,/ Łamali ducha w górę rwące skrzydła/ I w kał padali dotknięci zarazą. Widząc, jak wiecznie owa moc przebrzydła/ Wzlotom pokoleń gotuje upadek/ I wciąga w pokus zastawione sidła, Chciałem zawołać, przerażony świadek/ Tej krwawych zdarzeń wijącej się wstęgi,/ Wciąż wracających dziejowych zagadek: «Mijajcie zdala! te zaklęte kręgi,/ Które, jak wiry przepaścistej toni,/ Niepokonanej przemocą potęgi Wciągają śmiałków, co się zbliżą do niej!/ Zostawcie zgraję, co bałwanom służy,/ Za złotem dąży, za rozkoszą goni: Sama utonie w występku kałuży!/ Ród bałwochwalczy własnym jadem zginie!/ Bałwany padną, choć ich nikt nie zburzy! Gdzieindziej cnocie stawiajcie świątynie!/ A może nadejść odkupienia era,/ Gdy prawdy Boga czcić będziecie w czynie!» Lecz głos mój w głuchej przestrzeni zamiera,/ Nie budzi tłumów uwagi, ni echa.../ A cielec złoty z tryumfem spoziera... A kusicielka jak sfinks się uśmiecha... 21 października 1896