Asnyk, Adam 2014-07-09 1968 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Paulina Choromańska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/asnyk-w-lozy/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Adam Asnyk zm. 1897 Adam Asnyk, Pisma, tom III, wydanie nowe zupełne, w układzie i z objaśnieniami F. Hoesicka, nakładem Księgarni F. Hoesicka, Warszawa 1924. http://pl.wikisource.org/wiki/Pisma_T._III_%28Adam_Asnyk%29/ Wiersz Pozytywizm Liryka W loży text 0.3 http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3321.jpg Primary Light Experiment #1, JD Hancock@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3321 Adam Asnyk W loży Kiedy się na was zdaleka patrzę/ Z okna mojego poddasza, / Myślę, że jestem w loży w teatrze,/ Lecz sztuka nudzi mnie wasza. Muszę się dziwić, że scena świata/ Takich ma nędznych aktorów,/ Że gdzieś przepadły dawne dramata,/ Tęczowych pełne kolorów. Widzę, że artyzm w życiu upada,/ Że zamiast sztuki klasycznej,/ Ciągnie się farsa nędzna i blada,/ Godna gawiedzi ulicznej. Pierwszych kochanków niema na scenie,/ Ci są dziś anachronizmem,/ Młodość straciła swoje płomienie/ I żyje modnym cynizmem. I bohaterów niema w zapasie,/ Nie dla nich te wieki prozy:/ Gdyby się zjawił który w tym czasie,/ Poszedłby prosto do kozy. I niema nawet tragicznej maski,/ Niema wyniosłych zbrodniarzy,/ Więc trzeba tylko sypać oklaski/ Najzręczniejszemu z kuglarzy. Choć kto przywdzieje klasyczne stroje,/ Daremny zachód i praca:/ Nic nie pomogą togi lub zbroje,/ Znać przebranego pajaca. Brutus w kawiarni gniewem się pieni/ I ostrzy pióra na panów.../ Zjadłszy w pałacu kawał pieczeni,/ Staje się jednym z baranów. A utyceński posępny Kato,/ Dawnej tradycyi naprzekór,/ Chce się ożenić bardzo bogato/ I poszukuje synekur. Koryolan za to broni zażarcie/ Konserwatywnych swych zasad,/ A pokonany żebrze o wsparcie/ W przedsionkach obcych ambasad. Grachus na chwilę nigdy nie spocznie,/ W górę zadarty ma nosek,/ Wspięty na palcach stawia corocznie/ Przerażający swój wniosek: „By wszyscy mieli wybierać prawo,/ Nawet najniżsi z narodu,/ Czy chcą na drugich pracować krwawo,/ Czy wolą umierać z głodu“. Inny przybrawszy Focyona pozę,/ Odkrywa duszy swej wnętrze,/ Kreśląc przewrotnych dążności grozę,/ Co burzą wszystko najświętsze; Nad rodem ludzkim szaty rozdziera,/ Biadając: że cnota ginie!/ I spieszy, gdzie go czeka hetera,/ Albo na karty w kasynie. Ten hardy Rejten wyższe ma chęci,/ Nie pójdzie w służbę koteryi,/ I nawet dobro kraju poświęci,/ By zyskać poklask galeryi. Tamten przywdziewa zbroję Gotfryda,/ Prawdziwym krzyżowcem się mieniąc,/ Na niewiernego wyruszył żyda,/ Rosnąc w znaczenie i pieniądz; I wyzyskuje siew nienawiści,/ Jako kondotier-demagog,/ Gdyby zaś większe widział korzyści,/ Na żołdby przeszedł synagog. A bohaterscy Machabeusze,/ Gdy ich przypadkiem sąd schwytał.../ Bez zalęknienia oddadzą duszę/ Za swoje bóstwo — kapitał! Socyalistyczny trybun Pankracy,/ Co w karczmie stały ma pobyt,/ Naucza rzesze, że im mniej pracy,/ Tem większy będzie dobrobyt. Sokrates nową etykę stawia/ Dla tych, co słuchać go warci,/ Wielbi w niej wzniosłą wolność bezprawia,/ Jeżeli nikt jej nie skarci. Wstręt w nim powszednia moralność budzi,/ I tłum do taczek przykuty.../ Więc się wciąż truje w gronie nadludzi/ Absyntem, w braku cykuty. Tyrteusz wielki, natchniony epik,/ Co wiódł spartanów do boju,/ Założył modnych towarów sklepik/ W najświeższym guście i kroju. Kilku Hamletów duma przy flaszce,/ I nie wie, gdzie się przyłączyć.../ Gdyby mózg mieli w swej pustej czaszce,/ Tragicznie mogliby skończyć! Tymczasem świeczka po świeczce gaśnie,/ Brzydko rzępoli muzyka,/ Publiczność chrapie, a kto nie zaśnie,/ Odwraca oczy i syka. 1896