Asnyk, Adam 2014-07-09 1968 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Paulina Choromańska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/asnyk-sprzeczne-prady/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Adam Asnyk zm. 1897 Adam Asnyk, Pisma, tom III, wydanie nowe zupełne, w układzie i z objaśnieniami F. Hoesicka, nakładem Księgarni F. Hoesicka, Warszawa 1924. http://pl.wikisource.org/wiki/Pisma_T._III_%28Adam_Asnyk%29/ Wiersz Pozytywizm Liryka Sprzeczne prądy text 0.3 http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3303.jpg Image from page 88 of "Art-studies from nature, as applied to design : for the use of architects, designers, and manufacturers" (1872), Internet Archive Book Images@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3303 Adam Asnyk Sprzeczne prądy Panu Pastorowi Julianowi Machlejdowi Między rozpaczą a nową nadzieją/ Serca się ludzkie bezustannie chwieją,/ I każda wieków mijająca chwila/ W inną je stronę, jak kłosy, pochyla. Czasami w świecie jakiś podmuch świeży/ Do darów życia zaufanie szerzy,/ Jakiś blask słońca pogodniejszy spływa,/ Jakaś jutrzenka barwna, migotliwa,/ W której cel każdy, każda ludzka praca,/ Różowym pragnień ogniem się wyzłaca. Czasami znowu, jakby ciemność burzy/ Pogodny bytu widnokrąg zachmurzy.../ Posępne w mrokach zjawia się widziadło/ I sieje postrach twarzą swą wybladłą,/ Co nieskończoność ludzkiej nędzy wieści/ I bezcelowej niezmienność boleści. Tak wciąż w ludzkości ważą się kolejno/ Wiara w cel jasny z trwogą beznadziejną;/ Dwa sprzeczne z sobą mięszają się chóry/ Dwa różne twórczej odczucia natury,/ Dwa, z idealnej zrodzone tęsknoty,/ Wysokie duchów współczujących wzloty,/ Co jak dwa skrzydła w górę ludzkość niosą,/ Promienne światłem i łez lśniące rosą,/ A serca, wielką miłością trawione,/ W jednę lub drugą zwracają się stronę. Są takie, które przygniata i nęka/ Żyjących istot nieustanna męka,/ A groza walki, bezpłodność konania/ Cały ów błękit niebieski zasłania./ W nich ból pokoleń dawno zmarłych płacze,/ I wszystkie świata schodzą się rozpacze,/ Wszystkie tytanów zbuntowanych kłótnie,/ By je rozdźwięczyć, jak żałosne lutnie,/ Wypełnić jękiem i rozstroić trwogą,/ Że ulżyć ludzkiej niedoli nie mogą,/ Więc nic dziwnego, że bólem nabrzmiałe/ Prometeuszów dzielą kaźń i chwałę. Są inne, które w srogim nieszczęść wichrze,/ Stają się coraz pokorniejsze, cichsze,/ Choć współczujące, przecież górą płyną/ Nad łez i nędzy posępną krainą;/ Ponad ciał męką, nad zgnilizny warstwą,/ Znajdując pewne w niebiosach lekarstwo/ Na wszystkie życia choroby i rany;/ Tym jakiś promień czysty i świetlany/ Wśród walk zamętu wiarę w przyszłość szczepi,/ Wskazując w dali świat, gdzie będzie lepiej... I tak wciąż serca pokoleń się chwieją/ Między rozpaczą a nową nadzieją,/ A ta nadzieja i ta rozpacz krwawa/ W dziejach ludzkości równe mają prawa. Ale w te duchów podniosłych sztandary/ Stroić się lubią liche, nędzne mary. Więc jest egoizm bezczelny i niski,/ Wpatrzony w smacznej biesiady półmiski,/ Który, gdy sobie podpije i podje,/ Optymistyczne nuci wciąż melodye,/ I z Bachantkami, jak pijany Sylen,/ Pieści się brzmieniem miłosnych kantylen./ Żadna go cudza skarga nie poruszy:/ Przed jękiem ludzkim zatkał sobie uszy/ I zamknął oczy na nędzarzów boleść,/ By do miękkiego wcześniej łoża doleść,/ Gdzie zdala od tych, co smutni i krwawi,/ Błogo przeżuwa i szczęśliwie trawi,/ I boski świata wychwala porządek,/ Mając sen dobry i zdrowy żołądek. Jest i pesymizm, zrodzony w przesycie,/ Któremu zbrzydło roztrwonione życie./ Gdy czarę uciech wysączył aż do dna,/ Sądzi, że była ust jego niegodna,/ I że ta rozkosz, którą czcił, jak bóstwo,/ To wieczne chytrej natury oszustwo!/ Więc w przeżytego nicestwo człowieka,/ W czczość chorej duszy cały świat obleka,/ I gdy sam z własną niemocą się miota,/ Chce innym źródła zatruwać żywota;/ I tym zazdroszcząc, co wśród życia boju/ Mimo ran ciężkich idą wciąż w spokoju,/ I patrząc w przyszłość z pogodnem obliczem,/ Nieustraszeni, nieugięci niczem,/ Na przekór losom nie tracą odwagi.../ Wbija w ich piersi nóż szyderstwa nagi/ I ciemną przepaść wskazuje pod nogą,/ I puste niebo, gdzie niema nikogo!/ I bezowocność walki im tłómaczy,/ Aby padali i marli z rozpaczy... 21 marca 1895