Asnyk, Adam 2014-07-09 1968 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Paulina Choromańska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/asnyk-oswiadczyny pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Adam Asnyk zm. 1897 Adam Asnyk, Pisma, tom III, wydanie nowe zupełne, w układzie i z objaśnieniami F. Hoesicka, nakładem Księgarni F. Hoesicka, Warszawa 1924. http://pl.wikisource.org/wiki/Pisma_T._III_%28Adam_Asnyk%29/ Wiersz Pozytywizm Liryka Oświadczyny text 0.3 http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3290.jpg Image from page 132 of "The children's book of stars;" (1910), Internet Archive Book Images@Flickr, CC BY-SA 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3290 Adam Asnyk Oświadczyny Wziął frak na siebie, rękawiczki nowe,/ Stanął przed lustrem przyjrzeć się krawatce,/ Z dumą nałożył kapelusz na głowę/ I rzekł: «Dziś trzeba oświadczyć się matce./ Matka mój talent umie sobie cenić,/ Panna mi sprzyja... trzeba się ożenić!» «Nie mogę żywić najmniejszej obawy:/ Mile widziany byłem od początku,/ Mam przecież dużo, bardzo dużo sławy/ I wiele zalet... wprawdzie nic majątku,/ Lecz czyż ten kruszec ma stać na przeszkodzie/ Sercom, co biją w idealnej zgodzie?» «O pana nawet trwożyć się nie warto,/ Stracił biedaczek w domu władzę wszelką:/ Pani rzecz główna... a ta jest zażartą,/ Stałą talentu mego wielbicielką./ Wszak rzekła, prac mych dokończywszy tomu:/ «Jakie to szczęście miewać pana w domu!» Skończył monolog i pobiegł ulicą,/ Pełen otuchy, nucąc jakąś śpiewkę,/ I już przed znaną stanął kamienicą,/ Gdy nagle dostrzegł rozdartą podszewkę.../ Lecz nie chciał czasu tracić, a więc tylko/ Rozdarte miejsce zręcznie zapiął szpilką. Zastał, jak pragnął, i córkę, i matkę,/ Siedzące obie w swoim saloniku,/ Panna robiła właśnie jakąś siatkę,/ Pani bębniła palcem po stoliku,/ Tonąc w zadumie; lecz choć zadumana,/ Spostrzegłszy gościa, rzekła: «Witam pana.» Usiadł na krześle i zaczął rozmowę,/ Lecz się zająknął zaraz na początku,/ I chociaż piękną przygotował mowę,/ Nie mógł odnaleść swoich myśli wątku,/ I coraz bardziej plątał się, rumieniąc,/ Jakby przeczuwał: co to znaczy pieniądz. Pani na niego patrzała z zdziwieniem/ I coraz większą przybierała godność;/ Panna go także mierzyła spojrzeniem,/ A choć w jej wzroku mógł dojrzeć łagodność./ Nic nie pomogło: matki dostojeństwo/ Ciężyło nad nim ciągle, jak przekleństwo. Czuł, jak pod owym wzrokiem przenikliwym/ Całą swą wielkość traci poetyczną;/ Czuł, jak jest małym, nędznym, nieszczęśliwym,/ A ona wielką i majestatyczną;/ Więc opuściwszy wstępy i prologi,/ Na oślep matce rzucił się pod nogi. «Ja pannę Julię», szepnął, «kocham dawno,/ I chciałem właśnie prosić o jej rękę»./ Mówiąc to, minę miał bardzo zabawną:/ Znać na nim było, jaką przeszedł mękę./ Pani z litością odrzekła: «Ach! szkoda!/ Lecz moja Julcia jest jeszcze za młoda». Tu panna chustkę podniosła do nosa,/ Na łzy czekając, co popłynąć miały;/ Lecz matka na nią spojrzała z ukosa,/ Mówiąc: «Juleczko, gdzieś mi się zadziały/ Moje robótki... poszukaj w sypialni,/ Pewnie gdzie leżą w mojej gotowalni». Tak wyprawiwszy córkę, do poety/ Znów się odezwie: «Niechaj mi pan wierzy,/ Że umiem pańskie ocenić zalety,/ I że go zawsze szacuję najszczerzej,/ Ale, Bóg widzi, pańskiej propozycyi/ Odmówić muszę. Pan nie masz pozycyi» «Jakto?» zawołał, uniesion zapałem,/ «Wszak moje imię w świecie dużo znaczy;/ Na stanowisko ciężko pracowałem,/ Lecz je mam wreszcie»... «Niech mi pan przebaczy»,/ Przerwała matka, «takie stanowisko/ Nasz świat dzisiejszy ceni bardzo nizko». «Sam mi pan przyznasz, że ci literaci/ Jest to zazwyczaj najgorsza hałastra./ Wszak z nimi ludzie nie żyją bogaci?»/ Poeta westchnął: Sic itur ad astra!/ A pani, trochę łaciną zmięszana,/ Rzekła: «Ja tego nie mówię do pana». «Pan Julcię kochasz... jak człowiek szlachetny,/ Musisz ofiarę zrobić z swej miłości./ Mam właśnie dla niej marjaż bardzo świetny,/ Co jej zapewni cały los w przyszłości.../ Chociaż jesteśmy panu z mężem radzi,/ Przez wzgląd na Julkę chciej pan bywać rzadziej...» Wziął za kapelusz, patetycznie, wzniośle,/ Skłonił się, milcząc, i wyszedł czemprędzej;/ Aż na ulicy zawołał: «O, ośle!/ Pisujesz wiersze i nie masz pieniędzy,/ I te śmiertelne nosząc grzechu plamy,/ Chciałeś otrzymać zezwolenie mamy?» «Dobrze ci teraz!... Szkoda tylko panny./ Jeszcze mi w oczach stoi ten jej smutek,/ I ten wzrok tęskny, łzawy, jakby szklanny;/ Byłaż to miłość? czy kataru skutek?/ To wieczną dla mnie zostanie zagadką!/ Katar rzecz zwykła, a miłość jest rzadką». «Gdybym był dawno serca nie roztrwonił,/ Musiałbym teraz z rozpaczy umierać./ Ale tak... będę smutkowi się bronił.../ Trzeba się jeszcze w świecie poniewierać./ Życie poety to korona z cierni!»/ Westchnął i poszedł na poncz do cukierni. 1870