Asnyk, Adam 2014-07-09 1968 Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl) na podstawie tekstu dostępnego w serwisie Wikiźródła (http://pl.wikisource.org). Redakcję techniczną wykonała Paulina Choromańska, natomiast korektę utworu ze źródłem wikiskrybowie w ramach projektu Wikiźródła. xml http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/asnyk-opowiesc-ducha/ pol Fundacja Nowoczesna Polska Domena publiczna - Adam Asnyk zm. 1897 Adam Asnyk, Pisma, tom III, wydanie nowe zupełne, w układzie i z objaśnieniami F. Hoesicka, nakładem Księgarni F. Hoesicka, Warszawa 1924. http://pl.wikisource.org/wiki/Pisma_T._III_%28Adam_Asnyk%29/ Wiersz Pozytywizm Liryka Opowieść ducha text 0.3 http://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/image/3275.jpg Stripes.jpg, docoverachiever@Flickr, CC BY 2.0 http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/3275 Adam Asnyk Opowieść ducha Usunięto zbędne cudzysłowy. Spisana na posiedzeniu spirytystów w dniu 31 grudnia 1893 roku. Za życia byłem sceptykiem, / Po śmierci jestem nim jeszcze, / Za karę w nodze stołowej się mieszczę/ I muszę poruszać stolikiem. Strasznie zostałem skarcony, / Żem w spirytystów nie wierzył; / Zaledwiem bowiem żywot ziemski przeżył, / Dyabeł pochwycił mnie w szpony. I zawlókł w ciemne czeluście, / Gdzie w ognia i siarki dymie/ Ujrzałem tłumy narodu olbrzymie, / Tłok taki, jak na odpuście. Widok, wyznaję to szczerze, / Był jednym z wspanialszych w świecie, / Trudno piękniejszy napotkać w balecie, / Lub w fantastycznej operze. Wszystko tam było prześliczne: / Bengalskich ogni bez miary, / Zielone, krwawe, błękitne pożary, / Wybuchy zórz elektryczne. Harmonia straszna i dzika, / Klątwy, krzyk, jęki, zgrzytanie, / Dyssonansami zalały otchłanie, / Jak Wagnerowska muzyka. W płomieniach biedaczki dusze/ Pocą się, smażą i skwierczą, / Wśród nich szatani chichoczą szyderczo, / Dziwne zadając katusze. Te rozdzierają w kawałki, / Tamtej pakują w brzuch widły, / Innej znów w gardło kłąb gadzin obrzydły/ I zdrój płonącej gorzałki. Tu jakąś postać opasłą, / Co rączki składa pobożnie, / Na złotym zwolna obracają rożnie/ I roztapiają na masło. Tam dusze nadęte gniotą/ Pod hydrauliczną maszyną... / Cudze łzy z wnętrza obficie im płyną, / I pozostaje z nich błoto. Tam znowu poety marę/ Karmią wierszami własnemi, / I wszystkie głupstwa, co pisał na ziemi, / Pchają mu gwałtem za karę. Straszliwa nad wyraz męka: / Próżno się dławi i krztusi, / Te same brednie wiecznie łykać musi, / Choć nieraz jak bomba pęka. Gdzieniegdzie orgia szalona, / Bezwstydne gody upiorów... / Świecą łby łyse dumnych senatorów/ I nagie tancerek łona. Aż któryś z szatanów bryźnie/ Wiaderkiem gorącej smoły: / W ropuchy orszak zmienia się wesoły/ I wszystko tonie w zgniliźnie. Dworacy parami tańczą/ Przed tronem u lucypera: / Każdy językiem proch ze stopni ściera/ Z giętkością wiernopoddańczą. Co chwila ten lub ów dworak/ Pod nogą gruntu nie spotka, / Stoczy się w otchłań, gdzieś do piekieł środka... / Na zawsze przepadł nieborak! Kiedy oglądam te dziwy/ I w koło ciekawie patrzę, / Sądząc, że w loży zasiadam w teatrze, / Czart do mnie zdąża straszliwy, W ręku wężowy bicz niesie/ I wstrząsa groźne narzędzie, / I prosto na mnie zamierza się w pędzie. / Więc ja do niego: «Mój biesie! Próżno wężamibyś chłostał, / Wątpię, by to mnie bolało, / Wszakże na ziemi zostawiłem ciało... / Sceptycyzm, ten mi pozostał. Nie patrz się na mnie tak dziko, / Porzuć tę pozę sceniczną! / Bym mógł bez ciała czuć boleść fizyczną, / To się nie zgadza z logiką. Ta groza piekielnej kaźni, / Którą szerzycie z urzędu, / Biorąc swe źródło z logicznego błędu, / Polega na wyobraźni. Naiwne duszyczek zgraje, / Które straszycie z rozkoszą, / Sądzą, że różne męczarnie ponoszą, / Cierpią, bo tak się im zdaje. Lecz mnie przerazić nie zdoła, / Pomimo wszystkich swych zalet, / Ten artystycznie obmyślany balet: / Płomienie, siarka i smoła». Gdy tak przemawiam do czarta, / A dusze wkoło się kupią, / On pysk rozdziawił z miną śmiesznie głupią, / Że była widzenia warta. Przez chwilę stał w niepewności, / Nie wiedząc, co ze mną pocznie; / Wreszcie mnie porwał i zaniósł bezzwłocznie/ Do tronu szatańskiej mości. «Z tą duszą kłopot mam --- rzecze --- / Gdyż twierdzi, iż w braku ciała/ Nie będzie męki zadanej cierpiała/ I że ją ogień nie piecze. Z płonącej żartuje mazi/ I wszystko mieni kuglarstwem, / Ten nędzny chłystek swojem niedowiarstwem/ Całe nam piekło zarazi. Wychodzi z odwiecznych reguł/ Zdarzenie to nadzwyczajne: / Wszystkie instrukcye bądź jawne, bądź tajne, / Zbyły milczeniem ten szczegół. Więc ty, monarcho szatanów, / Co piekłem rządzisz tak mądrze, / Myśl buntowniczą zdepc w samem jądrze, / Karę dla niego postanów». «Co --- rzeknie piekielny władca --- / On się chce rządzić rozumem, / Szczepi niewiarę pomiędzy dusz tłumem/ Ten cynik, ten świętokradca! Gdy tyle dostojnych osób/ Z ufnością smaży się w smole, / On chce w wątpliwość podać piekieł rolę... / Lecz znajdziem na niego sposób». Spojrzał więc na mnie złowrogo/ I rzekł po krótkim namyśle: / «Niech twoje losy będą odtąd ściśle/ Związane z stołową nogą. Będziesz obracał stół wszędzie --- / Tak dalej rzecz ciągnął szatan --- / Gdzie pierwszy lepszy nieuk lub szarlatan/ Do tańca z tobą zasiędzie. Ktokolwiek tylko się uprze/ Z najpospolitszej gawiedzi, / Będziesz zmuszony dawać odpowiedzi/ Na zapytania najgłupsze». «Łaski! --- krzyknąłem --- ach, łaski! / Nie ujdę, jak widzę, kary, / Lecz czyż na wieki mam cierpieć bez miary/ W ten sposób nędzny i płaski?!" Wiedziałem --- czart się zaśmieje --- / Że ugnę twą hardą duszę, / Lecz gdy cię widzę przystępnego skrusze, / Przeto ci zrobię nadzieję: Gdy gusła i zabobony/ Nie znajdą w świecie czcicieli, / Gdy każdy prawdę od błędu oddzieli, / Będziesz od kary zwolniony». Poznałem, że drwił szkaradnie, / Cedząc te słowa łaskawsze, / I że mi w służbie ciemnych potęg zawsze/ Obracać stoły wypadnie. Wszelkie złudzenia zbyteczne, / Od kary się nie wykręcę: / Nic nie położy kresu mojej męce, / Bo głupstwo ludzkie jest wieczne.