Gałczyński, Konstanty Ildefons Rower-Gigant 2026-04-17 2024 Fundacja Wolne Lektury pol Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-rower-gigant/ Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury. Kopeć-Gryz, Aleksandra Sekuła, Aleksandra Myczko, Kornel Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury. Współczesność Dramat Dramat współczesny Uwspółcześniono interpunkcję. Konstanty Ildefons Gałczyński Teatrzyk ,,Zielona Gęś"
po remoncie i otworzeniu
Specjalnej-Sali-do-Kichania
ma zaszczyt przedstawić
dla dzieci na Gwiazdkę
śpiewogrę w trzech śpiewoobrazach
pod nagłówkiem tekst z innego teatrzykuRower-Gigant Uwaga! Dyrekcja Teatru uprasza Osoby Zakatarzone: wszelkiego rodzaju ciocie, prawdziwe i tak zwane przyszywane, babcie, nibybabcie, do pewnego stopnia babcie i prapapraprapraprababcie; wujaszków, którzy gubią łyżki do kamaszków, oraz wujaszków, którzy zbierają okruszki dla ptaszków... Więc o co chodzi? Chodzi o to, Najukochańsi, żeby oni, jeżeli już muszą kichać, żeby kichali w specjalnie na ten cel przeznaczonej sali, a nie kichali na widowni podczas przedstawienia, ponieważ ciche kichanie jest niezdrowe i zakazane przez Doktora Rybojada, a głośne (GŁOŚNE) kichanie na widowni ultrafonicznie przeszkadza w pracy aktorom i aktorzy też zaczynają kichać i Z rozpaczy sufler/ Bije się w głowę kuflem./ Kropka: ּ/ albo wykrzyknik: !/ A co do aktorów, to występują dzisiaj następujący / Aktorzy: PROF. BĄCZYŃSKI --- wynalazca ROWERU-GIGANTA PIEKIELNY PIOTRUŚ CIOCIA HERMENEGILDA ALOJZY GŻEGŻÓŁKA --- jako młody stolarz OSIOŁEK PORFIRION oraz szlagier nad szlagiery,/ gwiazdy na ziemi i niebie,/ fajerki dwadzieścia cztery,/ ktoś, kto przeszedł samego siebie:/ czyli/ sam --- osobiście --- we własnej osobie/ Ulubieniec Publiczności/ FAFIK/ FAFIK? FAFIK!
tj. tzw. najpopularniejszy pies wszechświata Personel techniczny: KARAKULIAMBRO (Liryka) A. ŹRÓBEK (Mechanika sceny) Obraz I A. ŹRÓBEK Kochane dzieci, jak widzicie, zaczynamy tym razem punktualnie punkt dziewiętnasta, gwiazdka wzejdzie za pół minuty, czyli trzydzieści sekund. Raz. Dwa. Trzy. Cztery... GWIAZDKA wschodzi i siada na galerii. A. ŹRÓBEK A teraz ja, A. Źróbek, podnoszę kurtynę. Uwaga. Już podniosłem. Przepraszam, kto tam kicha? GWIAZDKA bardzo nieśmiało To ja. zaczyna kichać i to tak okropnie, że niestety mimo tłumaczeń, że się zaraziła od księżyca, zostaje odprowadzona do Specjalnej-Sali do-Kichania DZIECI Co to jest? Nie szczypać! Nie kichać! Wyżej kurtynę! Wyże-e-ej! A. ŹRÓBEK Proszę uprzejmie. Sekunda. Teraz dobrze? DZIECI Doskonale! A. ŹRÓBEK No to się cieszę. Ale to mało, dzieci, że ja się cieszę. Chodzi o to, żebyśmy się wszyscy cieszyli. Powiedzcie więc, dzieci, czytelnikom ,,Przekroju", co widzicie w tej chwili na scenie? No! DZIECI Widzimy małą uliczkę w Zielonogęsiowie. Widzimy kino. Widzimy śnieg. Widzimy mróz. Kino dziś nie gra. Ale za to śnieg pada. A te sto czarnych planu to stu przechodniów. A wśród tych stu czarnych planu jedną malutka czarna plamka. To Piekielny Piotruś. Piotruś, uważaj, tam pod latarnią stoi Osiołek Porfirion. On cię nabije. PIEKIELNY PIOTRUŚ To nie wasza rzecz? Ja zaraz powiem wiersz: Od rana śnieg prószy/ Na sto kapeluszy,/ A mnie marzną uszy,/ Więc pocieram uszy. Świetny wiersz! Od czterdziestu ośmiu lat takiego nie napisałem: Ale mróz! pociera sobie uszy, ale za bardzo, i to do tego stopnia za bardzo, że aż wciera sobie uszy w głowę, czyli w ten sposób uszy Piekielnego Piotrusia znikają, czyli tragedia pt. Szelma, czyli młody człowiek bez uszu, a wszystko od zbyt gwałtownego pocierania. OSIOŁEK PORFIRION spod zielonej latarni Piekielny Piotruś nie ma uszu! Piekielny Piotruś nie ma uszu!! Piekielny Piotruś nie ma uszu!!! PIEKIELNY PIOTRUŚ No to co? Za to ty, stary ośle, Porfirioniszcze, masz uszy za dwudziestu. Co słychać? OSIOŁEK PORFIRION Właśnie. Byłem przed chwilą u cioci Hermenegildy, która była przed chwilą u prof. Bączyńskiego. Profesor jest bardzo zajęty. PIEKIELNY PIOTRUŚ Ale, pytam się, co słychać, do stu jasnych świeczek?! OSIOŁEK PORFIRION Właśnie. Hermenegilda zaprowadziła mnie do kuchni, zdjęła buty i powiedziała, że nic. PIEKIELNY PIOTRUŚ Poczekaj, ja zaraz tak zrobić, że będzie słychać. Alojzy! Hej, Alojzy! ALOJZY GŻEGŻÓŁKA w charakterze młodego stolarza wychodzi ze swej stolarni Słucham uprzejmie. PIEKIELNY PIOTRUŚ Słuchaj, Alojzy --- Porfirion mówi, że nic nie słychać. GŻEGŻÓŁKA Bo on jest mądry na trzy flądry, a za to gruby na trzy śruby. Zaczynamy! Zaraz będzie tak słychać, że aż wszystkim uszy popuchną. PIEKIELNY PIOTRUŚ No mnie to nie --- zyg-zyg, bo ja nie mam uszu --- zyg-zyg-marchewka. strzela językiem i razem z Gżegżółką wykonuje na nosie hałaśliwego marsza Złote Okulary. W rytmie marsza Złote Okulary wszyscy, tj.: Osiołek Porfirion, Piekielny Piotruś i Alojzy Gżegżółka, zdążają do pałacu Prof. Bączyńskiego, żeby popatrzeć przez złotą dziurkę od klucza, czym Bączyński jest tak bardzo zajęty. Obraz II PROF. BĄCZYŃSKI sam Zastanawiające! Nic nie wychodzi. Milcz, serce. O, ręko ma! Przeklęta puszczo, która wydała tego potwora w occie. Przeklęty mech, który go przytulił. Na Saturna! jeszcze chwila, a zjem własny kapelusz jak Rodrigo Ildebrande Kurzajka. Piekło i dwadzieścia cztery fajerki. Dziś, o północy w dodatku, księżyc wchodzi w aspekt Hermenegildy. Ale --- do góry uszy, o, ręko ma! Byka za rogi! Już ja ci pokażę, huncwocie w occie! wygłosiwszy płomienne przemówienie do własnej ręki, uzbrojony w olbrzymi widelec, klnie i ściga w dalszym ciągu widelcem po stole marynowany Grzybek, który, korzystając z tego, że jest niewymownie śliski, nie pozwala wbić się na widelec i filuternie odskakuje coraz dalej i dalej. GRZYBEK Zyg-zyg-marchewka! PROF. BĄCZYŃSKI Ach, ty łajdaku! ściga widelcem Grzybek po podłodze i robi widelcem czteromilimetrowe dziury w podłodze. GRZYBEK do Bączyńskiego Ze słoika ślicznych szybek/ Wyjąłeś mnie ty./ A ja jestem smaczny grzybek/ Mary nowany. PROF. BĄCZYŃSKI łyka ślinkę. GRZYBEK Hop słup po ka na pie,/ Bą czyń ski mnie nie zła pie. PROF. BĄCZYŃSKI resztką sił A łotrze! Ciach! niestety, zamiast w Grzybek wbija sobie srebrny widelec w nogę i przygważdża się do kanapy na zawsze. OSIOŁEK PORFIRION, ALOJZY GŻEGŻÓŁKA i PIEKIELNY PIOTRUŚ którzy to wszystko widzieli przez złotą dziurkę od klucza; chórem Ładna rzecz, nie ma co!
Napiszemy o tym w ,,Ro"! piszą notatkę na ostatnią stronicę ,,Przekroju", że Bączyński do tej pory jeszcze nic nie zrobił dla Dzieci na Gwiazdkę, po czym wkraczają do Sali Bilardowej i odczepiają Prof. Bączyńskiego od kanapy. BĄCZYŃSKI padając na kolana i wznosząc ramiona do góry Dziękuję! Dziękuję wam, przyjaciele! OSIOŁEK PORFIRION recytuje Bączyński dziękuje, Porfirion odpowiada:/ --- Nie dziękuj, bo w braku laku/ Pierwszy bym pałkę strzaskał na twej głowie,/ Gdybyś miał głowę, kociaku. BĄCZYŃSKI Bba! PIEKIELNY PIOTRUŚ Dlaczego? Muzyka. OSIOŁEK PORFIRION A ja wiem, czyja to muzyka: To andanteandante --- w muzyce: tempo umiarkowane. to zdaje się LutosławskiegoLutosławski, Witold (1913--1994) --- polski kompozytor, dyrygent, pianista., ale to allegroallegro --- w muzyce: tempo żywe, wesołe. to na pewno MozartaMozart, Wolfgang Amadeusz (1756---1791) --- austriacki kompozytor, wirtuoz gry na instrumentach klawiszowych.. Bo ja od razu poznaję wszystkie rzeczy na M. PROF. BĄCZYŃSKI jąka się z przerażeniem A MMMMarynowane grzybki? Nagle rozlega się trąbka. Wszyscy podbiegają do okien. Wesoła trąbka brzmi coraz donośniej. To przez ulicę Zielonogesiową przejeżdża Rower-Gigant-na-Dwa-Tysiące-Dzieci, skonstruowany przez zacnego Prof. Bączyńskiego, w tajemnicy już na miesiąc przed Feriami, i dopiero teraz oddany dzieciom do użytku na Gwiazdkę. FAFIK przy kierownicy, jedną łapką kieruje, a drugą gra w szachy z Hermenegildą, która siedzi na ramie roweru, szachy trzymając na głowie. ROWER-GIGANT mówi sopranem za pomocą poezji Szybkość --- to mój lwi pazur./ Gazu, gazu i gazu. DWA TYSIĄCE DZIECI NA DWÓCH TYSIĄCACH SKÓRZANYCH SIODEŁEK Bravo, Fafik! FAFIK nie słyszy, zajęty kierowaniem i grą w szachy z Hermenegildą; szeptem do siebie Powiedzcie, któż jak ja potrafi / Hermenegildzie dawać mata./ daje mata Hermenegildzie/ Bo jam jest Fafik, super-Fafik, / najpopularniejszy pies wszechświata! HERMENEGILDA Ach! Przegrałam! całkowicie przegrywa i spada z roweru, i w ten sposób kończy się Obraz II Obraz III
czyli
Epilog Ze wszystkich zakamarków, szpar i wnęk Zielonogęsiowa, w czarnych kapeluszach, w czarnych okularach i w czarnych pelerynach wychodzą Krytycy. Kaszlą. Kichają. Syczą. Szepczą. Popijają czarną kawę z termosów. Przestępują z nogi na nogę. OSIOŁEK PORFIRION do Krytyków O co chodzi, panowie? KRYTYCY My tej ,,Gęsi" nie rozumiemy. Bardzo żałujemy, ale nie rozumiemy. Raz jedną ,,Gęś" zrozumieliśmy, a tej ,,Gęsi" znowu ani w ząb. Kolego Bęc-Walski, czy wy ,,Gęś" rozumiecie? AUGUST BĘC-WALSKI Tylko pieczoną. OSIOŁEK PORFIRION głaszcze Krytyków po głowach Chwileczkę, moi złoci --- jak to wam tym razem wytłumaczyć, że niniejsza ,,Gęś", moi srebrni, to... to po prostu zabawka na choinkę. Nie ważnego, żart, zabawka na choinkę... KRYTYCY Aaaaaaaaaa. OSIOŁEK PORFIRION zawiesza Zieloną Gęś na choince KRYTYCY zielenieją i puszczają nosem świeczki, które natychmiast zapalają się. Kurtyna spada, rozwija się powoli,/ jak rulon nut Mozarta, / nut, które grają, grzeją, tańczą, / całują się i świecą 24 XII 1949