Gałczyński, Konstanty Ildefons Kaloryfery 2026-05-11 2024 Fundacja Wolne Lektury pol Konstanty Ildefons Gałczyński, Próby teatralne 3, wyd. Czytelnik, Warszawa 1979. https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/galczynski-kaloryfery/ Domena publiczna - Konstanty Ildefons Gałczyński zm. 1953 Kalamon, Ilona Kopeć-Gryz, Aleksandra Myczko, Kornel Sekuła, Aleksandra Publikacja zrealizowana w ramach biblioteki Wolne Lektury (wolnelektury.pl). Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Fundację Wolne Lektury. Współczesność Dramat Dramat współczesny https://redakcja.wolnelektury.pl/media/cover/use/7458.jpg Córka w bujaku, Henry Lyman Saÿen (1875–1918), domena publiczna http://redakcja.wolnelektury.pl/cover/image/7458/ Konstanty Ildefons Gałczyński Teatrzyk ,,Zielona Gęś"
ma zaszczyt przedstawić
wodewil ze śpiewami i tańcami
pt. Kaloryfery Osoby działające: WIDZ AKTOR WOŹNY KOMISJA DYREKTOR Rzecz dzieje się na widowni i scenie teatru, zimnego z powodu nieoperatywnego działania kaloryferów. Scena I Na scenie jeden aktor. Na widowni jeden widz. Zimno. AKTOR w roli Franciszka w słynnej sztuce Anieli Męskiej pt. Węgiel i gitara. Scena z portretami MiłośćOto portret mojej pierwszej żony Melanii. Ty byłaś prawdziwym natchnieniem mojego życia, Melanio. Noszę ciebie w sercu mym zawsze. Nie zapomnę o tobie nigdy. Połączyła nas karuzela i ten cichy wieczór nad Wisłą, rozłączyła mineralogia i termodynamika. Poszło o to, kto ma nosić węgiel do piecyka. Ten piecyk, który w lecie w ramach estetyki umajaliśmy kwiatami... tu Aktor powinien z roli płakać, ale kaszle, bo zimno; podchodzi pod drugi portret A ty, Hermenegildo, wniosłaś w moje życie nie tylko czeski adapter ,,Supraphon", który zresztą się potem popsuł w związku z mściwym wsypaniem gorącej kaszy gryczanej do aparatury w ów fatalny piątek, ale również miłość do kolorowych firanek. na stronie Potworna składnia. Że takie rzeczy puszczają. pełnym głosem I dziś, ile razy widzę kolorowe firanki, tyle razy... tu Aktor znowu powinien płakać, ale kaszle jak wyżej i pojękuje zębami; staje pod trzecim portretem Biedna Michalina, autorka czterdziestu czterech niewydanych powieści. Wszystkie pieniądze szły na atrament. Ale mimo to kochałem cię. Atoli odeszłaś w zaświaty. zaciera ręce z zimna i zagrzewa się po dorożkarsku, bijąc się po plecach ramionami Nawet śniłaś mi się wczoraj... Nie, dalej grać nie mogę. Mnie jest zimno. kaszle i wychodzi WIDZ kaszle i wychodzi Scena II DYREKTOR do Woźnego, ze sceny Panie Turecki, pan stanie przed teatrem. A jakby ten samochód, to zaraz telefon z kasy do mnie. WOŹNY I tak nic nie zobaczę, bo taki śnieg. DYREKTOR Jaki śnieg? Trzeba walczyć z przyrodą. Scena III KOMISJA KLIMATYZACYJNA wchodzi DYREKTOR W imieniu dyrekcji i zespołu witam Komisję. Członkowie Komisji mogą się teraz... ten... empirycznie przekonać, że nasze pisma w sprawie niewłaściwego działania kaloryferów nie były przesadzone. Kaloryfery niby są, ale właściwie ich nie ma. Brak im tego, jak by powiedzieć, wydźwięku cieplnego. Przed chwilą musieliśmy przerwać przedstawienie. zagrzewa się po dorożkarsku Celem tedy ponownego zobrazowania sytuacji na odcinku temperatury w naszym teatrze Miniatury pozwolę sobie zacytować z pamięci nasze ostatnie łyka aspirynę pisemko: ,,Teatr »Miniatury«
adres ........ data ...........
Do Komisji Klimatyzacyjnej
Departament Instalacji Konkretnych
w m.
W trosce o..." PIERWSZY CZŁONEK KOMISJI To już my wiemy. DYREKTOR ,,Walcząc z...'' DRUGI CZŁONEK KOMISJI Naturalnie. DYREKTOR A tu mój podpis, podpisy pozostałych czterdziestu czterech dyrektorów oraz okrągła pieczątka tuszem lila. TRZECI CZŁONEK KOMISJI Czy pan nie wie, gdzie można dostać tuszu lila? Mój Boże, była taka piosenka: Ta nasza / ach Lila / majteczki / ma / lila. Dobre, co? Tylko trochę w ramach pornografii. Ach, pornografia... Żeby panowie coś takiego. DYREKTOR podtańcowuje dla rozgrzewki w ramach temperatury TRZECI CZŁONEK KOMISJI Pornografia jest jak księżyc. Człowiek patrzy i jest mu przyjemnie. Całkowite porozumienie twórcy z odbiorcą. WOŹNY Pisał bydlak dla bydlaka. Obywatele, zajmijcie się kaloryferami. KOMISJA rozsiada się wygodnie w krzesłach Kuplety Komisji PracaCzas pędzi jak ten zając, / trzeba by się tym zająć, / lecz spokojnie, bez tremy. / Więc my się nie zajmiemy. Nasze cele nieduże: / spokój w domu i w biurze. / Życie to są problemy. / Więc my się nie zajmiemy. By coś zrobić, coś stworzyć, / trzeba rękę przyłożyć, / lecz my się nie palemy. / Więc my się nie zajmiemy. taniec Scena IV PIERWSZY CZŁONEK KOMISJI do Dyrektora Czy pan czytał Faraona? DYREKTOR Czy to ma coś wspólnego z kaloryferami? zagrzewa się po dorożkarsku PIERWSZY CZŁONEK KOMISJI Nie ma nic wspólnego, ale wie pan, człowiek siedzi w tej klimatyzacji: kaloryfery i kaloryfery. Więc jak przyjdzie do takiego człowieka jak pan, który bierze czynny udział w kulturze, to chciałby trochę pogadać. Wczoraj na urodziny żona podarowała mi Faraona. Ale niech pan sobie wyobrazi, mamy kotka. Cały biały. I ogonek biały, i mordka biała, tylko na brzuszku taka wielka, proszę pana, czarna kropka. Bardzo śmieszna. Otóż kotek przewrócił flaszkę z atramentem i zalał cały egzemplarz. Bardzo smutne. Czy pan lubi koty? Moim zdaniem kot jest fałszywy i egoista. DYREKTOR rozciera sobie uszy PIERWSZY CZŁONEK KOMISJI A ja rzeczywiście tutaj wobec pana czuję się jak Wagner w pracowni Fausta. Można powiedzieć, sama wiedza i kultura. DYREKTOR Te kaloryfery... PIERWSZY CZŁONEK KOMISJI Aha, już badamy. Pan będzie łaskaw, dyrektorze, przedstawić dokumentację retrospektywnie. DYREKTOR Panie Turecki, niech pan to zreferuje. WOŹNY Kaloryfery zostały założone w kwietniu. Kaloryfery wewnętrzne, czyli wpuszczone w ścianę, w ramach estetyki. Ale co z tego? Szwagier w kotle pali, a w teatrze zimno. Gdzieś to ciepło ucieka. DYREKTOR Nieoperatywność cieplnego wydźwięku. PIERWSZY CZŁONEK KOMISJI Zaraz to zbadamy. Tymczasem tylko szkicowo, wstępnie, albowiem jesteśmy strasznie zajęci. przy pomocy Woźnego rozbiera jedną ścianę w miejscu, gdzie powinien być kaloryfer. Kaloryfera nie ma Bardzo dziwna sprawa. Gdzie kaloryfer? I dlaczego zimno w teatrze, a ciepło na ulicy? Kolego Klimaszkiewicz, co to znaczy? DRUGI CZŁONEK KOMISJI Musiała nastąpić pomyłka na tle trudności obiektywnych. Scena V WIDZ wchodzi; do Dyrektora Czy pan jest dyrektorem tego teatru? DYREKTOR kłania się WIDZ Nazywam się Franciszek Balon. Franciszek --- tak jak bohater w tej sztuce obywatelki Anieli Męskiej. Przyjeżdżam z głębokiej prowincji. W większych ośrodkach bywam rzadko. Czy ten teatr został dawno zbudowany? DYREKTOR Przed paru miesiącami. WIDZ Bardzo ciekawy teatr. Czegoś podobnego jeszcze nie widziałem. Ja się, proszę pana, wymarzłem i wyszedłem. Myślę sobie, zjem coś ciepłego, np. gorący kokil z mózgu, i wrócę, jeszcze trochę posłucham sztuki. Ostatecznie można siedzieć w palcie. Chodzi o sztukę. I proszę sobie wyobrazić, zbliżam się do teatru i co widzę? Jak Jowisza kocham, pierwszy raz w życiu. Kaloryfery wmontowane w mur, na zewnątrz teatru. Na ulicy gorąco, że cytryny i laury mogłyby kwitnąć, a w teatrze oczywiście zimno. siada na krześle DYREKTOR na stronie Toteż ja nieraz w wolnych chwilach zastanawiałem się, czemu ten dziadek, co ma u nas na rogu budkę z papierosami, tak się ciągle poci. głośno Fatalna pomyłka w dokumentacji. Naturalnie. To jasne, że cały wydźwięk cieplny, zamiast grzać widza i aktora, rozpraszał się na ulicy. KOMISJA jeszcze głośniej To nie jest pomyłka. To jest genialny wynalazek. Mamy dosyć: egotycznych kaloryferów, przy których grzeją sobie kupry ludzie, że tak powiemy, odcięci od życia, oddaleni od rzeczywistości, a nieraz potajemnie pogrążeni w lekturze Oskara Wilde'aWilde, Oscar (1854--1900) --- irlandzki poeta, prozaik, dramatopisarz i filolog klasyczny. Autor m.in. Portretu Doriana Graya.. Dzięki naszym kaloryferom zewnętrznym ciepło się upowszechnia, zespala z ulicą, ulica jest ciepła i dzięki powyższemu nie może się już powtórzyć gwiazdkowy kawał z dziewczynką z zapałkami. Pa, pa. WOŹNY A jak będzie z kaloryferami? KOMISJA Pa, pa. Kaloryfery to nie są kaloryfery, tylko zagadnienie. A zagadnienie trzeba omówić, rozpracować i uzgodnić. Pa, pa. WOŹNY A jak będzie z kaloryferami? KOMISJA Pa, pa. Jesteśmy strasznie zajęci. Mamy jeszcze dwadzieścia zebrań, osiemnaście konferencji oraz uroczyste posiedzenie Sekcji Kaloryferowej. Obecność na sekcji obowiązkowa. Pa, pa. WOŹNY Pa, pa. A jak będzie z kaloryferami? KOMISJA Pa, pa. Jesteśmy strasznie zajęci. wychodzą Scena VI Przez dziurę w rozebranej ścianie widać padający śnieg. WOŹNY wchodzi na scenę Kuplety Woźnego Kiedy chłopięciem byłem, / och, czasy te daleko, / ze śniegu ulepiłem, / bałwana śniegowego; snadź antyprzyrodniczo / lepiłem, drodzy moi: / księżyce się zmieniają, / a bałwan ciągle stoi. Od słońca nie topnieje / i czuje się jak byk, i/ nawet mówi, i pisze / wiersze i podręczniki. Satyra go nie ima, / trwały nad wszelki podziw, / puść parę w kaloryfer, / też to mu nie zaszkodzi. Lecz żeby was nie znudzić, / jesteśmy w wielkiej trwodze. / Wodewil już skończony, / więc ja ze sceny schodzę. Niech się poezja krzewi, / niech piszą poetowie. / Skończony już wodewil. / Bijcie bravo, widzowie. wychodzi DYREKTOR z proscenium Prześwietna Publiczności! Na tym kończymy nasz nonsensowny, absurdalny, abstrakcyjny i irracjonalny program w naszym najmniejszym teatrzyku wszechświata ,,Zielona Gęś". To jest szlocha nasz program pożegnalny. Drogę Szekspirom! Oklaski. Chwileczkę, jeszcze będzie dydaktyka na temat ludzi strasznie zajętych: do jedynego Widza na sali Wodewil sens taki objął / i morał wykłada ten ci: / ludzie, którzy nic nie robią, / są zwykle strasznie zajęci. Kurtyna 20 grudnia 1953